Avni Engüllü

Gören göz ve gülen yüz

2011-08-23T05:27:00.001+02:00

Avrupa Göz Hatanesi...

EUROPEAN EYE HOSPITAL...

Yer: Makedonya Cumhuriyetinin başkenti Üsküp...

Hastanenin adını dillerde sıralayabildiğimiz gibi, hastanede gülen yüzleri, oraya gören gözlerle giren ve gören gözlerle çıkanlar sıralayabilirler... Hem de gözlüksüz! Benim gibi üstelik!

Şimdi aranızdan biri çıkar da “bu reklam blogu mudur” diye sorabilir...

Cevabım hemen hazır olacaktır: “hayır”... Çünkü burası bir gazetecinin blogudur da unutmayın... Köşe tanıtımdır... Blogum reklamlardan arındırılmış bir blogdur... Ancak hayırlı olan çalışmalardan söz eder... Orasıysa “hayır” iş işleyen bir yerdir...

Kuruluşundan itibaren değerli çalışmalarıyla onun ünlü bir bir hastaneye dönüşmesi de buradan ileri gelmektedir...

İlk yazım bir başlangıca ait yazıydı. Bir gazetedeydi... Üsküpte ciddiliğiyle bilinen bir gazetede üstelik... İnternete girin burada başlangıcıkısa bir haberden görmek mümkündür hala:

“Üsküp'te ‘Avrupa Göz Hastanesi'nin inşaatı başladı

27 Haziran 2010

Eyüp SALİH/ÜSKÜP, (DHA)

ÜSKÜP'ün Gorçe Petrov semtinde Türk sermayesiyle modern bir göz hastanenin temeli törenle atıldı. Makedonya başbakanının da katıldığı temel atma töreninde Türk yatırımcıların bu ülkede arttığı belirtildi.

Törende konuşan Makedonya Başbakanı Nikola Gruevski, “Bu alanda özel kurumların da vatandaşlara sağlık hizmeti sunulmasında ciddi katkıları vardır” dedi. Hizmete açıldıktan sonra ayda 15- 20 bin kişiyi muayene edebilecek kapasitede inşa edilecek hastanenin 8 ayda tamamlanması bekleniyor. 85 personelin çalışacağı hastane için 12 milyon dolar harcanması planlanıyor. ‘Avrupa Göz Hastanesi'nin temel atma töreninde konuşan hastane müdürü Faruk Semiz, “Hastanede göz hastalıkları tedavisinde kaliteli hizmet sunulacak” dedi.”

Birden şaştım... Biryıl içinde gerçekten göz sağlığı konusunda önemli bir adım atıldı Makedonya ve etraf balkan ülkelerinde...

Hastane müdürünün sözleri doğru çıktı! Orası 8 ayda hizmete verildi... Artık bir aralıksız çalışıyor hastane...

Açılışta konuşan Makedonya başbakanıydı. Dahası, Makedonya'da üçüncü görev süresiyle iktidarda bulunan siyasetçi... Buysa sağlığın da siyeset olduğunu kanıtlamaktadır. Onun bu olaya önem vermesi, bu yazının burada yer almasını özürlemektedir...

Sağlık siyasetinin sağlam bir temele dayanması, sağlıklı ve uzun soluklu çalışmalarla mümkündür. O zaman mantıksal bir devam gelebilir: Uzun soluklu çalışabilmek için sağlıklı hizmet vermek gerekir ki, bunu burada bulmak kolaydır.

Tek sözle hastane her yaptığıyla onun bugün varlığını özürlemektedir...

Bu tanıtım yazısının istemeye istemeye sonuna gelmek zorundayım...

Üsküp’te Avrupa Göz hastanesini size sıradan bir haberle anlatmak doğru olmaz! Güler yüzlü bu insanla söyleşim gelmeli. Burası şu anda gerçek manasıyla bir kurum olmuş çünkü!

O artık kurumsallaşmış ve yerine oturmuş bir hastane... Hem de bir yıllık kısa bir dönemde... O zaman konuyu başka türlü de ele almak gerekecek...

Dr. Faruk Semizle söyleşim de görülmelidir... Gelgelelim söyleşiye zaman mı kalıyor onda, günde yaptığı ameliyatlardan...

Size söz veriyorum. söyleşiyi yapmak da sıraya gelecek.

Randevu talebinde bulundum...

Onu gerçekleştirdiğimde, söyleşi de gerçekleşmiş olacak.. Ardından fotograflarla hastaneyi gezmemiz de inşallah mümkün olur...

Çekirdekten eğitimci...

2011-08-15T23:53:00.000+02:00

Prof. Dr. Aida İslam çocukluğundan bildiğim biridir… 1966 yılında Üsküp’te doğdu… Müzik Sanatı Fakültesinde (MSF) “Makedon bestecilerinden, çekimi yapılan piyano müziğinin yöntemsel yanları” konusuyla 2002 yılında Mastıra yaptı. Üsküp MSF’nde ”Osmanlı müzik kültürünün Makedonya Türk toplumunun çağcıl müzik kültürüne etkileri” konusuyla doktorasını başarıyla savundu. 1987-2000 yılları arasında Üsküp’ün “İliya Nikolovski - Luy” Müzik ve Bale Eğitimi Okulu Merkezinde hocalık yaptı. 2001 yılından itibaren gene Üsküp’te “Kliment Ohridski” Pedagoji Fakültesinde çalışmaktadır.

Prof. Dr. Aida İslam’la söyleşiyi kısa tutmak istedim. Zira sorularımı arttırabilir, cevapları uzatabilirdik. Kısa olsun öz olsun dedim. Zaman içinde çalışmaları hakkında bilgileri sunmak açısından görüşmelerimiz sık olsun istedim.

Aida derken anneniz Nisal Bayram hemen aklıma gelir… Kendisiyle yakınlığımız eskidendir… Sonra dedeniz Süleyman Aşki… Ailenizin Türkçe eğitime katkıları olan bu iki kişiyle başlayayım… Önce annenizi anlatır mısınız?

Annemi kısaca anlatmak mümkünse şunları diyebilirim: iyimser, alçakgönüllü, dürüst, aşırı prensipli, zamanını değerlendirmesini bilen, çok kitap okuyan ve herkese saygısı olan bir kişiliğe sahiptir. Onun bu nitelikleri benim de hayat yolumu aydınlatmış, bana yol açmıştır. Korkuyorum ki gerektiği kadar onu anlatamadım… Ona minnettarım.

Anneniz kardeşimin Tarih hocasıydı… Dedeniz Süleyman Aşki rahmetli babamın ilkokulda öğretmeni. Bende dedenizin resmi dahi mevcuttur. Sizde dedenizin resmi var mı?

Maalesef hayır. Resimde olsa dahi görmedim dedemi!. Hakkında bile bildiklerim kale alınacak değildir.

Ben anlatayım okurlara… Değerli bir eğitimci… Özgürlükçü… Mütevazı… Halkını seven… Halkını sevdiği için de Gilan’da haksız yere aynı günden ve aynı sebepten kurşuna dizilen üç kişiden biridir. Babam, öğretmeninden öğrendiği bir şiiri öğretti bana: Kafes ve kuş… Sonra kardeşlerime de öğretti… Siz bu şiiri bilir misiniz?

Hayır, bilmiyorum.

Aslında onun şiir defterinin arayışı içindeyim. Nedir ki, bu konuda önüm hala kapalı. Dedenizin resmini gösterdim. Andığım şiire gelince onu da söyleyeyim: Kafes ve Kuş

“Şu yaldızlı, süslü yeni kafesin

Sahibisin ey sevimli güzel kuş

Ne tatlıdır kafesinde bu uçuş

Lakin öt de işidilsin hoş sesin!

Eksiğin ne? Yatağın var yosundan;

Sarayının balkonları hep telli;

Yemek de bol, pek rahatsın besbelli…

Şikâyete hiç hakkın yok ya Bundan?”

“Yanlışın var küçük beyim, efendim!

Altın kafes, yosun yatak, bol yemek;

Sanır mısın beni memnun edecek?

Hayır, hayır… Ben bunları sevmedim.

Hani benim serbest yuvam, vatanım?

Hani orman, hani dağlar, ovalar?

Ben öterim, fakat kalbim kan ağlar!

Kafes, güzel… Lakin benim zindanım!

Serbest olsam, kalmaz ne dert, ne tasam;

Dilediğim şudur her bir nefeste:

Hürriyette yaşayayım, yaşarsam!

Teşekkür ederim. Bunu beklemiyordum. Bana iki önemli an yaşattınız… Beni duygulandırdınız.

Dedeniz eğitimci… Anneniz eğitimci… Yanılmazsam babanız da eğitimciydi… Prof. Dr. Aida İslam da eğitimci. Sizi başta anlattım. Onlara katacaklarınız var mıdır?

Liseyi bitirdikten sonra Müzik Fakültesi piyano bölümünden mezun oldum. On dört yıl orta müzik okulunda piyano hocalığı yaptım. Bu dönemde yetenekli olan öğrencilerimle yüksek basarılar elde ettim. Mesela: yarışmalarda birincilikler, Roma, İstanbul, Belgrat gibi şehirlerde konserler vs. derken, on yıldır Pedagoji Fakültesinde öğretim üyesiyim. Yanında bilimsel çalışmalarım da olduğunu anmalıyım…

Müziğe müptelalığınız nasıl başladı? Neydi sizi müziğe bağlayan?

Benim müziği sevmem için rahmetli babama borçluyum. Sekiz yaşındayken daha beni müzik okuluna kayıt eden o oldu. Kendisi müzisyen olmamasına ragmen, çok iyi kulağı olan ve müziği çok seven bir kişiydi. Yıllarca piyano çalmam beni müziğe öyle bir bağladı ki, onu meslek olarak seçmeme sebep oldu.

Makedonyalı Türk gençleriyle çalışıyorsunuz… Onların dersinize karşı ilgilerini nasıl buluyorsunuz?

Mesleğimi çok seviyorum… Onunla birlikte talebelerimi de… Onlarla çok iyi bir diyalog kurmayı başaran biriyim. Bari ben öyle sanıyorum! Onların müzik dersine karşı olan ilgilerinden de gayet memnunum. Başlıca hedefim, geleceğin anaokulu ve ilkokul öğretmenlerine müzik kültürünü sevdirmek, onlara temel müzik bilgilerini vermek, onlar iyi ve kaliteli egitimci yapmaktır. İnşallah, bu girişimlerim faydalı oluyordur.

Geçmişte Makedonya’da Türk müziği ne kadar anlaşılmış bir müziktir? Öteki milletlerin müziğinde ne kadar varız?

Birçok milletin yaşadığı bir toplumda karşılıklı etkileşim sürecinin mevcut olması gayet normal bir olaydır. Nedir ki, Osmanlı ayağının bastığı her toprakta Türk kültürünün değerce hissedilir bir kültür olması nedeniyle, Türk müziğinin de izleri cok belirgindir. Bu ozellikler en basta usul birimlerinde ve melodik yapıda görülmektedir. Usul bakımından bütün Balkan ülkeleri halk müziğinde aksak usul mevcuttur. Yani, cok sayıda Balkan milletlerinin benimsemiş oldukları 5/8, 7/8, 9/8 vs. gibi ritimler esasta Türk müzik kültürüne ait olan bir özelliktir.

Bu durum günümüzde nasıldır? Farklılık görmek mümkün mü?

Bugün Makedonya’da yasayan Türk toplumunun müzik geleneklerinde bazı değişiklikler meydana gelmistir. En basta, küreselleşmenin oluşturduğu bir durum olarak geleneksel çalgılar (saz, kanun, ut, cümbüş, ney vs.) günden güne ortadan kalkıyor, yerine batı ve elektronik çalgıları giriyor (örneğin elektrikli klavye gibi). Bundan mada, Rumeli olarak bildigimiz repertuar da gunden gune darlanarak, yerini cagdas muzik eserlerine vermektedir.

Müzik insanları yakınlaştırır. Dünyada sizce bu etki seziliyor mu ve ne kadardır?
Teknolojinin dev adımlarıyla gelişmesi Dünya’ya büyük bir köy (taşra) özelliğini vermektedir. Bunun etkisi genel olarak kültürün homojenik özelliklerini kazanmasında en belirgindir. Bu olgu, ozellikle genç nesiller arasında yaygınlığını göstermektedir. Müzik alanında küreselleşmenin verdiği belirtilere gelince, bunların başlıca görüldüğü yerler: dinlenen müzik repertuarı (yani büyük oranda yabancı repertuarların hâkimiyeti), müzik çalgıları (geleneksel halk çalgılarının modern elektronik çalgılarla değiştirilmesi) ve çok müzik türlerinin artması izlenmektedir.

* * *

Anılması gereken daha çok şey vardır Pof Dr. Aida Bayram derken. İzninizle bari bunları da anayım: Eserleri! “Türk müziğinin ses sistemi” (Тонскиот систем на турската музика) Makedonca dilinde, “Üsküp Radyosu Türkçe Program Bölümünün Kültürel Rolü” (Културната улога на Редакцијата на Турската програма на Радио Скопје – The Cultural Role of the Turkish Music Department at Radio Skopje) Türkçe, Makedonca ve İngilizce olarak üç dilde, ayrıca “Makedonya’da Piyano Sanatı Ve Pedagojisi” (Пијанистичка уметност и педагогија во Македонија) Makedonca dilinde yayınlanan eserleridir.

Zira andığım eserleri yanı sıra uluslar arası konferans ve bilgi şöleninde sunulan otuz kadar bildirisi vardır.

1945-2002(4) yılları arasında Makedonya Cumhuriyeti’nde sayılarla Türkler (5)

2011-07-27T14:37:00.000+02:00

Makedonya genelinde İstatistik Kurumunun değişik durum ve içeriklerden hareketle sunduğu verilerden çıkarılabileceği gibi, son sayımlarda Türk nüfus 78019 olarak verilmektedir(14). Bunlardan 76971’i ülkede yaşarken, 1048’i ülke dışındadır(15). Ancak bir başka tabloda bir yıldan çok dışta çalışmakta olan Türklerin sayısı 4957 olarak verilmektedir(16). Buysa Makedonya vatandaşları arasında 82976 kişinin Türk olduğu alınmalıdır. Gel gelelim vatandaşlık esasına dayanarak işlenen tabloda 75212 Türk Makedonya vatandaşı olarak gösterilmektedir. Söz konusu tabloda 80 Türk diğer bir ülkenin vatandaşlığına sahip gösterilirken, buradan 1101 Türkün vatandaşlık statüsünü henüz çözememiş olarak, 4718 Türkün de vatandaşlık durumunun belli olmadığı gibisinden verildiğini izliyoruz.

Makedonya’da yapılan sayımların sonuncusunda ilk defa rastlanan bir durum var. O da Makedonya’da yaşayanların dini mensubiyetlerinin sorulmasıdır. Makedonya’da mevcut dinler içinde Türkler % 97,9’u Müslüman olduklarını belirtmişlerdir. Bunlardan 0,5’i diğer dinler, % 0,1’i ateist olmakla % 1.4’ü dini mensubiyetini belirtmemiş, % 0.1’ü de bilinmeyenler içinde kalmışlardır. Nedir ki Makedonya’nın dini yapısındaki sonuçları kabullenmeyen Makedonya İslam Camiası (Birliği), Müslümanların sayımlarda verilen orandan çok daha yüksek bir yerde olduklarını ileri sürmektedir.

1991 doğrusu 1994 yılı sayımlarının en ilginç sorusu ana diliyle ilgili olanıdır. Bunun hangi amaçla yapıldığını burada incelemeye gerek yok. Konumuz Türkler olduğundan buradaki sayım sonuçlarının Türklerin Türkçe yanı sıra anadillerinin Makedon’ca, Arnavutça, Çingenece, Sırpça ve diğer dillerde de olduğuyla karşılaşıyoruz. Hatta buradan Türklerden 64665’inin anadilinin Türkçe olduğu anlaşılmaktadır(20) (anlatmak istenmektedir gibi okuyun!)
Burada verilen sayıların belli bir yedekle kabul edilmesine işaret ederken, yeri gelmişken nüfus sayımlarından 1981 yılında yapılanlardan gazeteci olarak yaşadığımız bir olayı anlatmakta meseleye ışık tutmak açısından hissenin çıkarılması mümkündür. 1981 yılında Cumhuriyet Sayım Komisyonunda Türk üyeden ilk gayri resmi bilgileri almak üzere kendisine gitmiştim. Bu zat, bu sayının 116.000’inin üstünde bir şey olmasının beklendiğini, ancak bunun yazılmasının doğru olmayacağını, ilk gayri resmi sayıların yayınlanmasının beklenmesinin daha doğru olacağını dile getirmişti. Ancak 1981 yılı sayımları iyi niyetli bu dostumuzun beklentileri doğrultusunda bir sonucu ortaya koymadı. Bu sayı daha sonra resmileştirilen 85591’di. Komisyon üyesine meseleyi sormak üzere kendisini ziyaret ettiğimde, bu durumda cevapsız kalmayı tercih ettiğini gösteriyordu.
Makedonya Cumhuriyetinde 2001 yılında yapılması gereken seçimlerin 2002 baharı veya bu yıl yapılması gereken parlamento seçimlerinden(21) önce nüfus sayımını beklerken önde gelen partiler sayımın 2003’te yapılması konusunda anlaştılar. Ancak bugünkü tekniğin verdiği imkânlardan yararlanıp devamlı sayım arayışına dayanarak çalıştığını belirten Makedonya İstatistik Kurumu’nun her yılsonunda yayınladığı bildirilerinde yıl ortasında nüfusla ilgili bilgi vermektedir. 1994 nüfus sayımı yıllar sonrasıı, yılların ortalarına göre genel nüfusla ilgili verilen bu bilgileri şöyle sıralayabiliriz:

1996 1997 1998 1999 2000 2001

1983000 1997000 2015000 2017000 2031000 2048060
≈ %0.95 ≈ % 0.70 ≈ % 0.90 ≈ % 1.00 ≈ % 0.69 ≈ % 0.84

Bir ortalamayı yakalamak isteyerek bu verilerin her yılın ortalamasının ortalamasına göre, 2002 yılı ortalarında bir aşağı bir yukarı Makedonya nüfusunun artışını   ≈ % 0.85 olarak varsayarsak nüfusun 17408 için artıp, ≈ 2065468’e ulaşmış olabilir. Bu sayıda Makedonya Türkleri genel nüfus içinde hala % 4.0 oranını koruyorsa, içinde bulunduğumuz yılın ortalarında 82618’e ulaşmış olmalıdır.
Makedonya Devlet İstatistik Kurumu, 1-15 Kasım 2002’de yapılan ulusal nüfus sayımının sonuçlarını 1 Aralık 2003’te açıkladı. Nüfus Sayımı`nda açıklanan verilere göre genel nüfus 2.022.547; milli toplumların nüfusuna gelince: %64.18’i Makedon, %25.17’si Arnavut, %3.85’i Türk, %2.66’sı Çingene, %1.78’i Sırp, %0.84’ü Boşnak, %0.48’i Ulah, % 1.04’ü ise diğerlerini kapsayan sayıların oldukları anlaştı. Buysa tahminlerime yakın bir sayı olarak      * * *
29 Haziran tarihinde Av. Salih Murati’nin kısa haberine göre” Bu gün Avrupa Birliği-EUROSTAT temsilcileri, Makedonya Devlet Sayım Komisyonunun özel heyeti ile bir görüşme gerçekleşti. Görüşmenin konuları, 01.10 - 15.10.2011 tarihinde yapılması gereken nüfus sayımıyla ilgili sorunların giderilmesi ve gelinen noktadaki görüşmelerdi.. Görüşmelere EVROSTAT temsilcileri ve DSK başkanı VesnaYaneska, İstatistik kurumu müdürü Blagitsa Novkovska, DSK üyeleri Salih Murat ve Fetah Yakupi katıldılar. Görüşmede, Türk ve Arnavut temsilcilerinin görüşü, saymanlar ve eğitmenlerle ilgili olan tutumlarında bir değişme olmadığını, Makedonlar tarafından sunulan tekliflerin kanuna aykırı olduğunu ve sahada sıkıntı yaratabileceği dile getirildi. EUROSTAT temsilcileri, sorunların biran evvel giderilmesi ve bu sayımların Makedonya için hayatı önem arz ettiğini Makedon tarafına açık bir dille ifade ettiler. Çözüm komisyonun, çalışmalara devam etmesi ve 15.07.2011 yılından itibaren DSK’nun çalışmalarına hız vermesinin gerektiğinin altı çizildi.”
Dikkatinizi kötüye kullanmamak gayesiyle bu yazıyı biraz değişik yaklaşımla bütünlemek doğru olur. Sayımlarda giderek hep azaldığımızı sergileyen veriler, bu belirtinin sebeplerinin incelenmesini de istemektedir. Ancak Türklerde genel nüfus gelişmesindeki düşüş sebebinin göçler olduğunu belirtirken bu göçün durdurulmasının da artık mümkün olmadığını bir daha anmak yerindedir. Burada Türk varlığının devamı hem bu topraklardaki uyum ve istikrar açısından önemli olduğu kadar, Türkiye’nin varlığının sezilmesi açısından da anlamlıdır. Makedonya anayasasının birinci maddesinde Makedonya Türkleri genel Türk Milleti bütünlüğü içinde görüldüğünden, Balkanların göbeği Makedonya’da Türk unsurunun varlığının devamıyla ilgili olarak yeni çözümler üretmelidir. ki, Türkiye’nin buradaki Türklere garantör çıkması yanında, ayrıca Makedonya Anayasası ve yasalarının sağladığı imkândan hareketle, Türklerin kendilerini güvence altında hissedebilmeleri için onlara yabancı uyruklu gözüyle bakılması durumunu kaldıracak hakların tanınması doğrultusunda çalışmaların başlatılması zamanıdır. Herhalde bunun yanında bu doğrultuda çok değişik çözümler üretilebilir.
(S O N)
_________________________________________________
Kaynaklar:
1) ’’Ben de Tefeyyüzlüyüm - Hüdaverdi Hümmaşah ile sohbet’’, MRT-MR Türkçe yayınları, 15.06.1980
2) Abduş Hüseyin’in Anılarından, MRT- MR Türkçe Yayınları, Merhaba, 27. 03. 1983
3) Savaşçı Ramadan Mahmut’un Ağzından, MRT-MR Türkçe Yayınları, Merhaba 13. 11. 1983

4)Abduş Hüseyin’in Anılarından, aynı yayın

5)BALKANLARDA BARIŞ VE İSTİKRAR ARAYIŞLARI adlı uluslararası konferansta yazarın konuşması Popova Şapka-Kalkandelen-Makedonya, 30.06. - 01.07. 2000
6) Makedonya Cumhuriyetinde 1994 Yılına Ait Nüfus, Aile, Konut Ve Tarım İktisadisi Sayımları, 1. Kitap, 19. Sayfa, 1996, Üsküp, Makedonya
7) Makedonyada Arnavutça, Türkçe ve Makedonca yayınlanan Flaka e Velazerimit, Birlik, Nova Makedonija gazete yıllıkları, 1991-1994
8) Sayılarla Türkler, Birlik Gazetesi, 17. 03.2001, sayfa 6, Üsküp, Makedonya
9) Makedonya Cumhuriyetinde 1994 Yılına Ait Nüfus, Aile, Konut Ve Tarım İktisadisi Sayımları, 1. Kitap, 31. Sayfa, 1996, Üsküp, Makedonya
10) Aynı Yayın, 37. Sayfa
11) Aynı Yayın, 37. Sayfa
12) Makedonya Cumhuriyetinde 1994 Yılına Ait Nüfus, Aile, Konut Ve Tarım İktisadisi Sayımları, 13. Kitap, 55-57. Sayfa, 1997, Üsküp, Makedonya
13) ADEKSAM, Şennur Süleyman, Birlik Gazetesi, 21. 08.2001, sayfa 6, Üsküp, Makedonya
(Sayım Kurumunun Kitabı da esas alınarak bu yazıda bazı düzeltmeler yapılmıştır)
14) Makedonya Cumhuriyetinde 1994 Yılına Ait Nüfus, Aile, Konut Ve Tarım İktisadisi Sayımları, 13. Kitap, 64-66. Sayfa, 1997, Üsküp, Makedonya
15) Aynı Yayın, 55. Sayfa
16) Makedonya Cumhuriyetinde 1994 Yılına Ait Nüfus, Aile, Konut Ve Tarım İktisadisi Sayımları, 1. Kitap, 31. Sayfa, 1996, Üsküp, Makedonya
17) Makedonya Cumhuriyetinde 1994 Yılına Ait Nüfus, Aile, Konut Ve Tarım İktisadisi Sayımları, 7. Kitap, 96. Sayfa, 1996, Üsküp, Makedonya
18) Makedonya Cumhuriyetinde 1994 Yılına Ait Nüfus, Aile, Konut Ve Tarım İktisadisi Sayımları, 1. Kitap, . Sayfa, 1996, Üsküp, Makedonya
19) Aynı Yayın, 56. Sayfa
20) Aynı Yayın, 50. Sayfa
21) Makedonya Cumhuriyetinde 1994 Yılına Ait Nüfus, Aile, Konut Ve Tarım İktisadisi Sayımları, 2. Kitap, 19. Sayfa, 1996, Üsküp, Makedonya
22) Çerçeve Anlaşması, 13. 08. 2001, 17. Sayfa, Millenium EKED Derneği, Vrapçişte, Makedonya

1945-2002 (4) yılları arasında Makedonya Cumhuriyeti’nde sayılarla Türkler (4)

2011-07-24T17:31:00.006+02:00

Makedonya cumhuriyetinde yerleşim birimlerine bakıldığında karşımıza sayılarla çıkan sonuçlar Türklerin en dağınık bir biçimde yaşayan milli topluluk olduğunu göstermektedir. Bu dağınıklıksa anayasayla verilen hakların gerçekleştirilmesinde zorlukların belirmesine meydan vermektedir. Ancak nüfus sayımlarının da gerçekleştirmesine sorun yaratmaktadır. Kanunların öngördükleri ya kısıtlı gerçekleştirmelere yol açtığı gibi, kasıtlı gerçekleştirmemeklere de sebep olmaktadır. Bunun en iyi örneğini baı belediyelerde rastlamak mümkündür. Makedon ve Arnavutlar kanun dışı bazı hakları yaşarken, aynı hakların Türklere tanınmadığı göze ilişir.

Nüfus sayımları sayılarda nüfusun ne kadar olduğunu göstermektedir. Buysa sayın ne kadarsa hakkın da o kadardır anlamına gelmemelidir. Oysa geldiği gerçeğiyle yüz yüze gelindiği örtülebilecek bir hata değildir.
Hakça temsil kavramı duruma bakıldığında sayıca temsile dönüştüğünden genel toplumsal gelişmede engel yaratırken, milli toplumlarının sayılarının adli bir şekilde kesinlik kazanmalıdır.
Makedonya genelinde yapılan belediyeler listesine bakıldığında ayrı ayrı her belediyede Türklerin nüfusu şöyle verilmektedir(12-13):

1. Gazi Baba (Üsküp) 695     %   1.0
- Encikova                   43
- Gazi baba               644
- Straçintse                    8
2. Gyorçe Petrov
   (Üsküp)     327       %    0.9
3. Karpoş (Üsküp)   317      %    0.5
4. Kisela Voda
        (Ekşi Su-Üsküp) 900       %    0.8
5. Tsentar
      (Merkez -Üsküp)4387         % 5.2
6. Çair
      (Çayır-Üsküp)       2563       %4.0
        - Radişani               25
7. Şuto Orizari
                     (Üsküp)     60       % 0.4
8. Araçinovo
(Araçinova)     1       % 0.0
9. Berovo (Berova)      97       % 0.7
10. Bistritsa                   28      % 0.5
             - Kravari            11
      - Kremenitsa (Kınalı) 17
11. Bitola
          (Manastır)         1559  %   1.8
      - Bukovo (Bukova) 8
       - Nije Pole                 4
12. Blatets                       2 %    0.2
       - Lipets                      1
13. Bogdantsi                88    %   1.0
     - Stoyakovo                1
14. Bogovinye                3        %   0.0
      - Jerovjane                 3
15. Bogomila                16       %   1.2
      - Sloga                     16
16. Bosilovo
               (Bosilova)      506       %   4.1
     - Ednokukevo          119
     - İlovitsa                   242
     - Radova                    19
     - Eski Baldovtsi        122
     - Hamzalı                     4
17. Brvenitsa                  3       %   0.0
      - Miletino                   2
      - Tenova                    1
18. Valandovo
           (Valandova)    1465      % 12.1
      - Bayrambosu            8
      - Bahçebosu        2001
      - Dedeli                 240
      - Yosifova              241
      - Kızıldoğan           152
      - Koçullu                 92
      - Prstan                 105
      - Tatarlı                 114
      - Udova                  11
      - Çalıklı      277
19. Vasilevo             1716    % 15.0
      - Angeltsi                 26
      - Yüksek Mahalle   410
      - Gradoşortsi          486
       - Dobroşintse        107
       - Yeni Mahalle      192
       - Piperova            100
       - Radiçevo             15
       - Şuşevo                16
       - Çanaklı               40
20. Veles (Köprülü)1638      % 2.9
      - Buzalkova           22
      - Yukarı Orizari      19
      - Kruşye                  1
      - Prelavets              21
      - Soyaklar                3
21. Vinitsa                237      % 1.4
      - Gradets               11
      - Peklani                  1
      - Trsino                    8
22. Vraneştitsa         315  % 19.1
      - Çelopek            315
23. Vrapçişte         3211     % 38.2
      - Galate               126
      - Toplitsa               13
24. Vrutok              676     % 12.4
      - Zdunye             676
25. Gevgeliya
             (Gevgili)         25       %   0.1
26. Gostivar           4477       %   9.8
      - Balindol                 2
27. Gradsko               74 % 1.9
      - Viniçani               22
      - Vodovrati            16
      - Koçular              11
      - Ulantsi                  7
28. Debre              1937        % 11.0
      - Y. Kosovrasti   113
      - A. Kosovrasti    58
      - Otişani             220
      - Ocovtsi      231
      - Rayçitsa       8
      - Cepişte            132
29. Delçovo            138        %   0.8
     - Grad                  14
     - Trabotivişte          3
30. Demir Kapiya
        (Demir Kapı)   328    % 6.8
       - Barova       1
       - Bistrentsi          38
       - İberli        6
       - Koreşnitsa      172
       - Koşarka           44
       - Prjdevo              7
       - Çelevez        48
31. Demir Hisar       30      %   0.4
      - Obednik              6
      - Suvodol             20
32. Dobruşevo        224      % 9.4
      - Budaklar          200
      - Musintser
              (Musabosu) 24
33. Dolna Banitsa
      (Aşağı Banisa) 2475     % 31.8
     - Yukarı Banisa 1239
34. Dolneni            2962     % 25.3
      - Gostirajni           16
      - Debreşte        2011
      - Desova              91
      - Lajani      464
      - Peştalevo        137
      - Tsrnilişte          243
35. Drugovo       291     %   8.2
      - Srbyani           139
36. Jelino                 24     %   0.1
       - Ozmorişte        23
37. Jitoşe         86    %   4.1
38. Zelenikovo        11     %   0.3
      - Gumalevo           5
      - Strahoyaditsa      6
39. Zrnovtsi            2     %   0.1
40. İlinden                  3     %   0.0
      - Kadino               1
      - Miladinovtsi        2
41. Yegunovtse          2      % 0.0
      - Şemşevo             2
42. Kavadartsci
            (Kavadar)   178    % 0.5
      - Vataşa          2
43. Kamenyane   1370 %11.3
     - Yelovyane        670
     - Urviç               699
44. Karbintsi       681     % 15.7
      - Argulitsa          15
      - B. Gaber         43
      - Hebipli            11
      - Yunuslu           24
      - Kılavuzlu         57
      - Kepekçili          6
      - Krunişte            8
      - Kurfallı            58
      - Kutsa            125
      - Y. Karaorman    1
      - Pırnallı             71
      - Tarintsi               1
45. Kiçevo
          (Kırçova)   2236     %8.1
- Osoy         35
      - Raştane           26
46. Kondova          12    % 0.1
      - Raşçe               1
      - Rudnik Raduşa 1
47. Konopişte         4       % 0.8
      - Bohula             4
48. Konçe           530     % 14.3
49. Koçani
        (Koçana)      526    %1.6
50. Kratovo
   (Kıratova)       7 % 0.1
61. Kruşovo
(Kuruşova)   578     % 5.9
      - Aldantsi       105
      - Beluşino       9
      - Borino           37
      - Yakrenovo     98
      - Norovo           9
      - Presil           121
      - Saydevo      199
52. Kukliş       488  % 10.4
     - Dorlonbosu 274
     - Memişli          82
     - Ormanlı         94
     - Svidovitsa      38
53. Kukureçani    19  %   0.7
      - Drevenik        1
      - E. Zmrnova 13
54. Kumanovo
     (Kumanova)   389     % 0.4
      - Rejanovçe      1
      - Rahmanlı    145
      - Çerkezi          1
55. Labunişta 2334 % 25.1
      - Boroets        54
      - Podoritsi    465
56. Lipkova        33 % 0.1
      - Mateyçe        1
      - Opaye         25
      - Slupçane       7
57. Lozova       154 %5.3
      - Bekirli        15
      - Dorfullu    110
      - Karatmanlı    5
      - Cumalı          5
      - Milino          19
58. Lukovo          5     % 0.3
      - Yablanitsa     5
59. Mavrovi Anovi
      (Mavrova
               Hanları) 16 %   1.2
60. Makedonska Kamenitsa
      (M. Kamenitsa)6 %   0.1
61. Makedonski
     Brod               75 %   1.4
     - İjişte             23
     - Oreovets      52
62. Meşeişta        4 %   0.1
      - Trebenişta     4
63. Mogila         25       %   0.5
      - Trnovtsi      25
64. Murtino      680      % 10.9
       - Bansko    680
65. Negotino     289     %   1.6
      - Dolni Disan 15
      - Dubrova      21
      - Krivolak      49
     - Pepelişte      58
     - Peçternitsa     3
     - Timyanik     13
     - Tremnik      74
     - Tsrveni
          Bregovi     14
66. Negotino-
        Poloşko       1    %   0.0
      - Lomnitsa      1
67. Novatsi       40     % 1.4
      - Armatuş     39
      - Dolno
       Orekovo        1
68. Ohrid
           (Ohri)    2353     %   4.5
      - Ramne           9
69. Petrovets    120      %   1.5
     - Aşağı Güreler   6
     - Orta Güreler   90
     - Kaplanova      14
     - Ognyantsi       10
70. Pehçevo       354      %   6.3
      - Tsrnik          331
71. Plasnitsa     4300     % 96.7
      - Lisiçani        981
      - Preglova    1001
72. Podareş          13     %   0.4
      - Yargulitsa        2
73. Prilep
          (Pirlepe)    172     %   0.2
74. Probiştip        9     %   0.1
      - Dobrevo         4
      - İndustriska
           Naselba       5
75. Radoviş     3740 % 16.2
      - Ali Koç      355
      - Buçim        337
      - Damyan     198
      - Kılavuzlu    235
      - Kalugeritsa   11
      - Kocalı        308
      - Oraovitsa     12
      - Pırnallı        136
      - Süpürge      61
      - Topolnitsa    425
76. Resen
            (Resne)  1879     % 10.6
      - Asamati         21
      - Gorna
       Bela Tsrkva     98
       - Grnçari         22
       - Drmeni         13
       - Yankovets    18
        - Lavtsi       113
        - Tsarev
              Dvor      95
        - Kozyak    111
77. Rostuşa     3065     % 29.6
      - Acievtsi        71
      - Velebrdo    186
      - Viduşa     62
      - Jirovniça    151
      - Yançe            9
      - Mogorçe   169
      - Prisoynitsa   13
      - Skudrinye1739
      - Trebişte     156
78. Saray            50  %   0.2
      - Arnakiya        1
      - Grçeç             5
      - Kruşopek       6
- Ljubin           10
79. Sveti Nikole
            (Kiliseli)     68  %   0.4
80. Sopişte          251     %   2.6
      - Derjilova      225
      - Patişka             1
      - Çiftlik             25
81. Star Doyran
     (E. Doyran)      592  % 16.2
      - Durutlu           41
      - Gökçeli        257
      - Kurthamzalı 187
      - Yeni Doyran     7
      - Urgancılı        22
      - Sevindekli      20
      - Sretenova      11
82. Struga           998 %   2.8
     - Dolna Belitsa     6
     - Misleşevo        52
     - Oktisi              52
     - Radolişta           1
83. Strumiça
      (Ustrumca)    2408     %   5.5
84. Studeniçani  3126     % 21.2
- Batintsa        306
      - Aşağı
             Koliçan 1394
      - Draçevitsa     27
- Elova          196
      - Malçişte          7
      - Morana        73
      - Pagaruşa    238
      - Tsvetova    835
      - Tsrn Vrv      22
85. Teartse       462   %   2.2
       - Glogi            1
86. Tetovo
(Kalkandelen) 2077    %   3.2
- Mala Reçitsa     4
87. Topolçani 775    % 22.9
      - Erekler        4
      - Kanatlar 771
88. Tsapari         5  %   0.3
      - Kajani       5
89. Tsentar Jupa
(Merkez Jupa)4592     % 74.1
- Bayramovtsi 246
- Balançi              4
- Breştani        105
- Broştitsa       128
- B. Papratnik 736
- Gorentsi        228
- Dalgalı          116
- Elevtsi          190
- Jitineni          535
- Kocacık       207
- K. Papratnik 631
- Novak         946
- Pralenik       146
- Tsrno Botsi    49
90. Çaşka     647 % 22.5
- Yukarı
   Vranovtse     11
- Melnitsa     636
91. Çuçer-
    Sandevo        4     %   0.0
    - Kuçevişte     4
92. Şipkovitsa   4     %   0.1
      - Bozovçe     4
93. İştip       1376     % 3.0
     - Baltalı         6
     - Dragoevo   5
     - Lakavitsa 29
     - Penuş       39
     - Poçivalo   85
     - Puhçe       25
     - Seltse     117
     - Stepantsi   31
     - Çardaklı    17
    - Şaşavarlı    85
_____________________________
Toplam:   78019     % 4.0

Belediye kapsamında bu sıralama ve dağılımı içeren Makedonya’nın idari haritasına bakıldığında, Türklerin Makedonya’da ne kadar dağınık oldukları gösteren bir listedir bu okuduklaınız.

(Devam edecek)

1945-2002 (4) yılları arasında Makedonya Cumhuriyeti’nde sayılarla Türkler (3)

2011-07-18T20:56:00.007+02:00

Makedonya Cumhuriyetinde 1953-1994 tarihleri arasında 5 sayım gerçekleşmiştir. 1991 sayımları, genelde Arnavutlar tarafından kabullenmemesi, daha doğrusu boykot edilmesi gerekçesiyle uluslararası girişimle 1994’te tekrarlandı. Türkler, 1991 sayımının Türklerin sayısının azaltılmasını gösteren durumdan bu sonuçların kabullenmeyeceğini belirterek, Merkez Jupa'daki boykotu desteklemişlerdir.

Türklerde devamlı nüfus düşüşünü gösteren bir tablo da var. Yapılan 5 nüfus sayımın Türklerle ilgili verileri bu düşüşü gösterirken, haliyle düşüş sebeplerini veremez. Ancak sayılar bir sürü soru işaretlerini ortaya koymaktadır. Neden, niçin, nasılların sayısı azalan nüfus oranından sanki fazla gibi görünüyor.

1953-1994 yılları arasındaki sayım listesindeki veriler şöyledir(11):

...	1953	1961	1971	1981	1991	1994
Toplam	1304514	1406003	1647308	1909136	2033964	2106664
Makedon	860699	1000854	1142375	11279323	1328187	1401389
Arnavut	162524	183108	279871	377208	441987	484228
Türk	203938	131481	108552	86591	77080	82976
Sırp	35112	42728	46465	44468	42775	40972
Çingene	20462	20606	24505	43125	52103	47363
Ulah	8668	8046	7190	6348	7764	8730
Diğerleri	13111	19180	38350	72037	84068	41006

Bu tabloda 1994 yılına ait sayılarla dışta bulunanların tümünün kapsandığı belirtilirken 1994 yılında Türk nüfusunun burada verilen rakam olarak kabullenmesi gerekir. Ancak sonra verilecek rakamların toplamının bunu vermeyeceğini de rahatlıkla görmüş olabileceksiniz.

1991 yılı nüfus sayımının kabullenmemesi sonucu uluslararası etkenin Makedonya’da 1994’te sayımın tekrarını yaşatması nedeniyle de, doğru olmasalar dahi bu rakamları kabullenmeyi gerektirmektedir.

Diğer milli topluluklarda devamlı artış kaydedilirken, Makedonya’da Türklerin nüfusunda azalma izlenmektedir. Azalmanın sebeplerine gelince, bunun en başta göç olduğu bilinen bir meseledir. Gel gelelim durum ve gelişmeler sayıların azalmasındaki sebebin sadece bunun olmadığı doğrultusunda düşünmemize yol açıyor.

Dilerseniz burada sayımlarda sadece Türklerin sayılarına bir daha göz atalım:

...	1953	1961	1971	1981	1991	1994
Türk	203938	131481	108552	86591	77080	82976

Resmi bilgilerde Türklerin sayısı 78.019 olarak verilirken şimdi 82.976 nereden çıktı denilebilir. Bunun daha ileride açıklanmasının tekrarlanmamak açısından doğru olur kanısındayız.

Krallık Yugoslavya’da Türklerin göç ettirilmesini amaçlanıp uygulanan projesi Tito Yugoslavcası’nda da takip edilmiştir. Böyle bir uygulamanın ardından gelen 1953 ile 1961 yılları arasında yoğun bir göç sonucu Türk nüfusta böylesine bir azalmanın doğal kabullenmesi normaldir. Nedir ki, 1961 ile 1991 veya 1994 arasındaki azalmada göç etkeni varsa da herhalde o kadar da değildir. Öyleyse Türkler nerede eridiler?! Bu sorunun cevabı herhalde bir başka fırsatta işlenebilir. İşlenmesine işlenebilir de elimizde mevcut verileri, Makedonya’dan göç edenlerle ilgili verilerle kıyaslamadan bunun yapılmasının da mümkün olmayacağını biliyoruz.

Nüfus sayımları aslında bir toplumun yaşadığı ortamdaki konumunu çizmekte önemlidir. Buradan elde edilecek veriler herkesin olduğu gibi Makedonyalı Türklerin de durumlarını aydınlığa kavuşturabilir. Yapılmasını beklediğimiz 2003 sayımlarının önümüze atacağı sayılarla Türklerin lehine yeni bir durumu koymasını bekleyen iyi niyetlilerin sayıca az olduğunu söylemek bir yanılgı olmasa gerek. 1994 yılında tekrarlanan sayımlarda Türklerle ilgili mevcut verilerle Türklerin bugünkü durumuna yakın bir durumu yansıtmak mümkündür. Bu düşünceden hareketle bu sayıları tekrarlarken nerede bulunduğumuzu, durumumuz ve konumumuzun ne olduğunu hatırlamak ve anlamakta fayda vardır. Bunu yaparken de konumumuzun resimlenmesinin sağlanmasına imkân tanınmış olur. Aslında biz Türkler olarak gelişen durumlardan hareketle, konumumuzu bilmiyoruz diyemeyiz. Fakat verilen sayılarla buna bir daha göz atmanın her halde zararı olmaz!

Makedonya’da Türklerin sayısını işlerken, ülkede 1996 yapılan yeni idari-bölge düzenine göre, toplam 123 belediyeden 30’unda Türklerin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Buysa bura Türklerin Makedonya’da ne kadar da dağınık bulunduklarını göstermektedir. Bu listeye göz atıldığındaysa, belediyelerde Türklerin nüfusu en az olarak Araçinova ve Polog-Negotino’da 1’er olmakla, en çok da Merkez Jupa’da 4592’dir.

(Devam edecek)

1945-2002 (4) yılları arasında Makedonya Cumhuriyeti’nde sayılarla Türkler (2)

2011-07-14T07:22:00.003+02:00

Batı Makedonya’da her zamandan mevcut olan Hıristiyan varlığına karşın Müslüman ağırlığının sezilmesi, ayrıca Arnavutluğa muhtemelen bağlanmasının mümkün olabileceği düşüncesine dayanıp, burada bir Müslüman Arnavut ağırlıklı topluluğun oluşturulması fikrinden giderek bu kesimde her Müslüman’ın Arnavut gösterilmesi gerçeğiyle karşılaşmaktayız(4). Yalnız şurada bir şeyin daha belirtilmesinde fayda vardır. Bunu söylerken bu cümlelerin Arnavutların üzerine gitmek anlamına getirilmemesi gerekir. Çünkü Üsküp'te daha az olsa bile, yine de Batı Makedonya’da Üsküp'ten Struga'ya kadar uzanan bölgede bu görüş doğrultusunda, daha sonra bundan vazgeçmelerine rağmen, içinde Türk aydınlarının da bulunmasına kadar uzanan bir teslimiyetçilik de mevcuttu. Hele hele 2. Dünya Savaşı yıllarında yaşananlar göz önünde bulundurulursa, o yıllarda Arnavutların kendi emelleri doğrultusunda haklı olarak çalıştıklarını kabullenen, o dönemde sezilir bir seviyeye ulaşan bu durum inkâr edilemez. Aynı duruma bugün de rastlanılmaktadır!

Böylesi gelişmelere sahip 2. Dünya Savaşını kapsayan yılların ardından, Eski Yugoslavya’da artık federasyonun öğelerinden federe devlet olarak beliren Makedonya’nın kurulmasına rağmen, bu devletin akıbeti henüz belli değildi. Özellikle Balkan Federasyonu düşüncesinin yaşaması, bu federasyona Arnavutluğun da katılması ihtiyacından hareketle 2. Dünya Savaşı sonrası Yugoslavya’da Makedonya’nın Batısı olarak adlandırdığımız bölgelerle Kosova'da Türklerden daha doğrusu Türk varlığından söz edilmemektedir. İnanç unsurunun zayıflatılmasıyla Balkanlarda ve dolayısıyla Avrupa’da Müslüman etkinin de azaltılmasına götürecek yeni bir denemeye başvurulduğu izlenen 1945-1951 yıllarını içine alan dönemde hala Balkan Federasyonu düşüncesi günceldir. Ancak bu federasyonun kesinlikle kurulamayacağı anlaşıldığı anda, o zamanki devletin bir kararı ile Kosova'da olduğu gibi Makedonya’nın batısında da gece aşırı Türklerin yaşadığı ortaya çıktı. Tabii Makedonya’nın Batısında beş altı yıl Türklerden bahsedilmezken bir anda buralarda Türklerin de bulunduğunu dile getirmek, Çarlık Bulgaristan’ın anlayışından öteye gidemeyen bir başka yaklaşımın veya tutumun belli bir süre gündemde kaldığını göstermektedir. Gaye İslav ve Hıristiyan olmayan toplukları edebildiğince dağınık göstermek, onlarla baş edilemeyeceği anlaşılacağı andan itibaren yine aynılarının buradan uygun bulunacak yöntemlerle arıtılmasına uygun fırsatların kollanması beklenecekti.

Bugünkü Makedonya’nın da içinde bulunduğu bu bölgede söz konusu gelişmeler içinde ezilen Türklerin nüfusunda anlaşılması, kabullenmesi zor durumların yaşandığını göz önünde bulundurarak sayılarda haliyle bir sürü değişikliklerin, doğrular yerine eğrilerin bulunduğu ayandır. Doğrulardan uzakta olan gelişmeler, Türk nüfusunu olumsuz etkilerken, bu milli topluluğun bu bölgedeki etkisinin giderek zayıflamasına yol açmıştır.

Makedonya, içinde bulunduğu federasyonda durumların o zamanın anlayışından hareketle sakinleşmeden sonra daha gerçekçi bir içerikle adımlamaya başlıyor. Federasyon bünyesinde yapılan sayımlar içinde kalınmasına rağmen Türklerle ilgili ilk sayıların gün yüzüne kavuşması yaşanmaktadır.

1945-1953 yılları değişik hesapların yapıldığı bir dönem olarak arkada bırakılırken, Makedonya’da 1953 yılı nüfus sayımının yapılması bir bakıma konumuza sağlam bir esası oluşturacak araştırma özelliği vermektedir. Nedir ki, bu sayım Makedonya’da Türk nüfusu ile ilgili olarak tam sayıyı vermek açısından pek de önemli değildir. Ama hiçbir sayıya ulaşmamanın bir sayıya kavuşmaktan faydalı olamayacağını bilerek, bu nüfus sayımının sonuçları açısından önem taşıdığını yadsıyamayız. Zira geçen dönemin etkilerinin hala sezildiği günümüz Makedonya’sında aynı ana ve aynı babadan bir kardeşin Türk bir kardeşin Arnavut deklare olmalarının gerçeğinden hareketle, aynı inancın mensubu olan Türk ile Arnavut nüfusun arasında sayı itibariyle sınırın nereye konulabileceğini bugün bile kestirmek zor(5). Tabii bu, Makedonya genelinde söylenen bir görüştür.

Bunun yanında Makedonca konuşan ancak her sayımda kendilerini çoğunlukla Türk, bundan biraz daha az Arnavut ve en az da Makedon Müslüman’ı, İslamlaştırılmış Makedonlar ve son zamanlar da (bu işin öyle kolayından aşılacağını öne sürmek isteyen bir grubun ve siyasi eğilimin) sözde bildirgesi halk arasında Batı Makedonya’da Torbaş (Torbeş) ve Doğu Makedonya’da da Pomak olarak adlandırılan toplulukların milli mensubiyet konusunda kendilerini hangi milliyete bağlı gösterdiklerinden çıkan sayıların tam ve doğru belirtilip belirtilmemesi her zaman için bir soruyu oluşturacağı kesindir. Zira Makedonya’da, gerek Doğu gerekse Batıda bu toplulukların Türklüklerinden kuşkuya gerek yok. Onların milli duygularından kaynaklanan milli mensubiyetlerini Türk belirtmeleri bile kendi başına Türk olduklarını kanıtlamalarında yeterli delildir.

Öte yandan 1990 sonrası çoğulcu sisteme geçen Makedonya’da milli esasa dayanarak kurulan partilerin söylemlerine bakılırsa, burada apayrı bir durumla karşı karşıya gelmekteyiz. Makedonları toplayan partiler resmi nüfus rakamlarını kabullenirken, Makedon olmayan parti ile dernekler resmi nüfus sayımlarındaki sonuçların çok üstünde rakamlar vermektedirler. 1994 yılında tekrarlanan nüfus sayımındaki resmi rakamlar Makedonya’da 1295964 Makedon’un yaşadığını göstermektedir. Resmi rakamlara göre Makedonya’da 441104 Arnavut, 78019 Türk, 43707 Çingene, 40228 Sırp, 8601 Ulah, 36427 diğerleri ve 1882 milli mensubiyeti belirsiz(6) vatandaş yaşamaktadır. Bu aslında 1994 yılında yapılan ve Makedonya vatandaşlığına sahip kişileri kapsayan sayımlardan alınan verilerdir.

Şimdi birlikte Makedon olmayanların sayılarını partilerle derneklerin verdikleri sayılarla değerlendirelim. 1994’te tekrarlanan sayım öncesi Arnavut partiler sayılarının 650000 üzerinde olduklarını söylerken, Türkler Makedonya’da 180000’den fazla Türkün yaşadığını, Sırplar Makedonya’da 100000’den çok Sırp’ın bulunduğunu, Çingeneler 150000 kadar çingenenin yaşadığını, Ulahlar 70000’i aşan bir rakamda olduklarını dile getirmekteydiler (7). Diğerleriyle birlikte bu rakamları topladığımız zaman Makedonya’nın nüfusunu 2.5 milyona varmış gibi göreceğiz. Makedon olmayan bazı gazeteci, yazar ve siyasetçinin yazdıklarından çıkarılacağı gibi Makedonya’da şu veya bu sebepten vatandaşlık statüsünü henüz çözemeyenleri resmi rakama katarak toplam nüfusun 2.300.000’i(8) aştığını göz önüne alırsanız, o zaman bu sayının partilerin ileri sürülen gayri resmi söylemlerinin tavan rakamıyla, resmi verilerin tabanı arasında ortada gezen bir sayı olduğu anlaşılacaktır. Nedir ki, henüz bir resmiyet kazanamayan bu rakamlar

karşısında yine 1994 yılında Makedon vatandaşlarının nüfus sayımı esnasında Makedonya’da yaşayanların sayılarının 1.945.932 olduğunu, bunlardan 1923499’unun ülkede olduğunu ve 22433’ünün dışta bulunduğunu kabul ederek konuşmayı zorlatıyor.

Zira biz bu sayıları her şeye rağmen resmi rakamlara göre şöyle sıralayabiliriz(9):

*Milli mensubiyet*	Toplam ******	Ülkede olanlar	Dışta olanlar
Toplam	1945932	1923499	22433
Makedon	1295964	1286544	9420
Arnavut	441104	430918	10186
Türk	78019	76971	048
Çingene	43707	43198	509
Sırp	40228	39855	373
Ulah	8601	8553	48
Diğerleri	36427	35668	759
Belirsiz	1882	1792	90

Yine resmi sayım verilerinden oluşan ve dışta bir yıldan çok yaşayanları da kapsayan bir başka listede toplam nüfus 2106664 olarak gösterilirken(10), milli mensubiyetlerin sayılarında da değişikliğin olduğunu kabullenmek gerekir.

İşte bu rakamlar kargaşasında Türklerin gerçek sayısını bulmanın daha da zorlaştığını söylemek mümkün.

(Devam edecek)

Bremen mızıkacıları veya bunca partiyle halimiz

2011-07-11T18:24:00.000+02:00

Uzun bir dönemden beri Debre Türkçe eğitimiyle uğraştığımdan resmen o konu beni kendine bağladı. Bunu sonucu olarak Türkçe eğitiminden bir hikâye ile başlayayım!

İlkokula kaydımı yaptırdığımda, okulumun adı “Yeni Hayat”tı. Bugün bu okulu kimse anmıyor. O okuldan, bu okuldan bahsederler. ”Yeni Hayat”ı anmazlar. Benden başka kimsenin andığını duymadım. O okulu bilmedikleri için anmazlar. Bilseydiler anardılar! Oysa bana gelsinler o okuldan karnemi görsünler!

“Yeni Hayat” derken, başka bir şey hatırıma geldi. 1967 yılında Gostivarın Y. Bansa köyünde öğretmendim. Görüyorum şimdi çoğu Banitsa diyor oraya. Oysa köyün adı Türkçedir. “Banmak” mastarından türeyerek gelen bir kelimedir. Orada çalışırken Bansa diyenlere rastladım… Daha yaşlılar öyle derdi. Anmak istediğim o değildir!

Y. Bansa köyünün okulu köyün çıkışındaydı. Ben o okulda kalıyordum. Barındığım yer, okulun derslikleri altında bodrumda sağdaki odadaydı. Solda, ailesiyle başka bir öğretmen vardı. Eşi Boşnak’tı. Ancak adamın adını unuttum. O zaman adı “Petre Yovanovski” olan, şimdiki adıyla “Mustafa Kemal Atatürk” İlköğretim Okulunun bugün de ek birimidir. Okulun giriş kapısının üstünde bir tabela vardı. Tabelada okulun adı yazılıydı: “Yeni Hayat”… Şimdi ne yazar bilmiyorum… Ancak benim sınıf 1-e başladığım Üsküp’teki okulla, Y. Bansa’da 1. sınıf’ın öğretmenliğini yaptığım okulun adları aynıydı. Ne güzel rastlantı değil mi? Güzel ve anlamlı bir yaşantı! Buna paralel olarak A. Bansalı rahmetli Azem öğretmen (Azem Apo) (Apo – o yörede amca anlamına gelir) emekli olduğundan 4. sınıfın öğretmenliğini aynı maaşa üstlenmiştim. Sadece bende değil, herkeste fedakârlık denen bir duygu vardı. Öğretmen Abdülselam Ali de aynı özelliklere sahipti. O fedakârlık onda da vardı. 2. ve 3. sınıflarda o da o duyguyla çalışırdı!

Buradan bir biçimde Y. Bansalı bir Üsküplü sayılırım… Bir fırsatta boşuna demedim: Biz nereli olursak olalım, hepimiz Makedonya Türküyüz!

Sınıf 1 ve 2-de öğretmenim Macide Mustafa, 2. sınıfın yaz tatilinde okumak için, bize altı kitap başlığı yazdırdı. Olay, Üsküp’te Türklerin göçlerinin en yoğun olduğu yıllardaydı. Üçüncüye başladığımızda onun Türkiye’ye göç ettiğini öğrendik. M. Mustafa şimdi sağsa, 80 kusur yaşlarında olmalıdır… İstanbul’da Üsküdar’da oturmalıdır. Orada Kırçova’lı biriyle evliydi…

1967 de Türkiye’ye ilk gittiğimde, Üsküp’te bir akrabasından adresini alıp, o zaman Sirkeci Postanesi’nde çalışan öğretmenimle görüşmem ilk görevim oldu. Aradan yıllar geçtiği halde beni görünce şaşırdı. “Aaa, Avni sen misin?” dedi. Hemen tanıdı! Kendisi, yirmi yaşlarında öğretmen okulunu bitiren ve öğretmenliğe bizimle başlayan biriydi. Anlaşılan, hatıralarında hep öğrencileriyle yaşıyordu o! O, sima olarak, kişilik olarak Debre Türk eğitimine hizmetleriyle bilinen Rezan öğretmene benziyordu.

Sınıf 3-e geçen ve öğretmensiz kalan bizleri topladılar. Birilerimizi Rufiye öğretmene, birilerimizi Ali efendiye verip, böldüler bölüştürdüler. Şimdi Makedonya Türklerinin üçe bölündükleri gibi bir hale geldik!

Arkadaşlar üç ayrı sınıfa dağıldık. Bizim sınıftan eser kalmadı. Bir süre arkadaşlarla teneffüslerde buluşuyorduk. Sonra yeni sınıflarda ki arkadaşlarla kaynaştık. Çok geçmeden birbirimizi unuttuk.

Yazda okumamız gereken kitaplara döneyim. Onlar aslında Türkçe dersinden yardımcı kitaplardı. Bizim “lektür” kitaplarına o zaman “yardımcı kitaplar” derdik. Hemen aklıma gelen ne oldu biliyor musunuz? “Lektür" bizim söz değildir! Bizde bir atasözü vardır: “Yabancının ipiyle kuyuya inilmez!” Oysa biz bugün dahi bu sözü hala anlamış değiliz. Bu partilerimizin halinden de belli! Ama bunu anlayan yok!

Öğretmenimiz M. Mustafa’nın bize yazdırdığı kitaplar listesinden sadece bir tanesini bulabildim. Belli ki, yardımcı kitaplar sorunumuz o zamandan devam eden bir konudur. Bugünkü devlet sistemi o sorunumuzu, eski sistemden almıştır! 1956 yılında sınıf 2-yi bitirdim. Şu anda yıl: 2011’. Bu açıdan bakıldığında, eğitimde bir arpa boyu yol almadığımız gerçeğiyle karşılaşmaktayız.

Dokuz şanslı öğrenciden biri bendim. Rahmetli annem Grim Kardeş’lerden “Bremen Mızıkacıları” kitabının Türkçesini bulabilmişti.

Kitapta üç hikâye vardı. Onlardan biri de “Bremen Mızıkacıları”ydı.

Kısadan hikâyenin konusunu anlatayım:

“Yaşlanan eşek, bir şey yapamayacak hale gelen köpek, artık evde fare yakalayamaz olan kedi ve sesi çıkamaz duruma düşen horozu ev sahipleri sokağa atmışlar. Bunlar o yaşlı ve takatsiz halde birleşirler. Yola çıkıp, nasiplerini aramaya koyulurlar. Bir süre yürüdükten sonra, uzaktan bir ışık görüp onun yanına yaklaşırlar. Orada bir ev varmış. Evin içinde ne var, ne yok diye öğrenmek için, kalan kuvvetleriyle birbirinin sırtlarına çıkmışlar. En altta kalan eşek olmuş. Eşeğin üstüne köpek, köpeğin üstüne kedi, kedinin üstüne horoz çıkıp, yukarıdaki pencereye yetişerek, üç arkadaşının yardımıyla horoz, ışığın geldiği evde bir grup hırsızın olduğunu görür. Arkadaşlarına durumu anlatır. O halde ortak bir karar üzere, kalan kuvvetleriyle ses çıkarmaya başlamışlar. Bu tuhaf sesleri işiten hırsızlar, korkarak evden kaçmışlar. Dört yaşlı dost eve sığınıp, hırsızlardan kalan yemeklerle karınlarını doyurmuşlar. Kendilerine sığınacak yer bulmuşlar.”

M. Mustafa’nın o kitabı okutmak istemesindeki gaye, “bir olmaktan, kuvvetin doğduğunu” bize öğretmekti.

***

Şimdi sorum geliyor: Makedonyalı Türkler olarak, biz Macide öğretmenin dersini öğrendik mi? Siz nereden öğrenesiniz? O sadece bizim sınıfın öğretmeniydi.

Makedonya Türklerinin içinde bulundukları durumu değerlendirdikçe, bizden çoğumuzun bu hikâyeyi okumadıkları anlaşılmaktadır. Belki okumuşlardır, ama oradan verilen mesajı almış değillerdir! Debre’de eğitim konusundaki gelişmeler bize kuvvetli birer örnektir!

Konumu uzatmadan daha eskilere döneyim.

***

1990 sonrası çok partili sisteme geçişte, Makedonya Türklerinin "Yücel"den sonra siyasi teşkilatlanmalarını Türk Demokratik Birliği ile yaşadık.

Türk Demokratik Birliği, diyelim ikinci yılında yaşlandığından, onu Türk Demokratik Partisi’ne dönüştürdük… Şimdi orası başka mesele… Ayrı bir dava… Dönüştürüldü mü, dönüştürdük mü? Orası matematikte kullanılan “x” olarak açık kalsın. Bu konu şimdilik bir bilinmeyenli denklem olarak dursun. Zamanı gelince, bir bilinmeyenli denklem kolay çözülür!

TDB’ nin devamını oluşturan patinin web sitesini açarsanız bu dönem karanlıktır. Anılır anlatılmaz!

Kurucu kurultayına Makedonya’dan seçilen 210 delegeden 202’si birliğin partiye dönüşmesine “evet” oyu kullandı. Makedonya’da 6 aylık çalışmam semeresini verdi.

Parti başkanı adayı tekti. Aday da kurultayda açık oylamayla kabul edilecekti. Plan öyle çizilmişti. Nedir ki, kurultayda ilk ara verildiğinde, kurultayın yapıldığı o zamanki Türk-Arnavut Tiyatrosunun salonunun sağ tarafında aday olmayı kabul eden şahıs yanıma yaklaştı. Aday olmaktan vazgeçtiğini söyledi. Sebebini sorduğumda fakülteli bir aydınımıza yakışmayacak sebepler ileri sürdü. Yüzü al pancar oldu. Bir taraftan ciddi korkutulduğu belliydi. Nereden korkutulduğunu yüzüne söyledim. Çünkü kimin bunu ve ne için yapabileceğini tahmin ediyordum. Bir olgunun beklentisi içindeydim. Her an vuruşun gelmesini bekliyordum. Vuruş geldi. Hem de ağır oldu. Birileri TDP’yi kendine çekmek gayretindeydi. Onlar kurultaya katılan delegeler içindeydi. Adlarıyla sanlarıyla bildiğim iki kişiydi. Bir tarafın kuklalarıydı! Kimlerin olduğunu da biliyordum. Adaysız kalmak beni tedirgin etti. Ama kimseye bir şey belirtmeden kurultaya devam ettim.

TDB’nin TDP’ ye (Türk Demokrat Partisi) dönüşmesini sağlayan kurucu kurultaya bir saatlik çalışmayla tekrar ara verip, benden sonra yerime kimin başkan olacağını o gece seçmek için, partinin kurucu başkanı sıfatıyla olağan üstü merkez meclis toplantısını yaptım. Başkan o gece belli olmalıydı! Çünkü ikinci vuruşu bekliyordum! Bu ilkinden ağır olabilirdi. Parti içi darbeye kadar gidilebilirdi! Bu durumu en yakın sandığım dostlarıma dahi söylemedim. Delegeleri bu sebeple beklettim. Böylece Parti başkanlığı görevi en az süren bir başkan olarak Ginis rekorlarına girdim!

***

Olağanüstü Meclis toplantısı, tiyatronun masa çalışmalarının yapıldığı odada oluyordu. Yeteriyle oturacak sandalyeler olmadığından, meclis üyelerinin çoğu ayakta durmak zorundaydı. Toplantıda parti başkanı için adaylığımı koymayacağımı tekrarladım. Çoğunun yüzünde şaşkınlık oluştu. Önceden bildirdiğim halde, buna inanmadıkları belliydi. Ben partiye dönüşüm için oyumu “evet” olarak kullanacağıma söz verdiğimden kullandım. Ama içim rahat değildi. Bölüneceğimizin hemen geleceğini biliyordum.

Devamda Meclis üyelerinin birinin Makedonya Sosyal Demokrat Partisi’ne kayıtlı ve karneli üyeliğinden dolayı Genel Başkan adayı olamayacağını ileri sürüp, her meclis üyesinin adaylığını, kendi kendini teklif etse dahi, oradan kavgalı çıkmamak için, kabul edeceğimi söyledim. Meclis toplantısında sadece iki aday ortaya çıktı. Adaylardan biri hakkında daha sonradan başka biçimde açıklamalar duydum. Adayların kendi kendilerini de aday olarak belirtebilmelerini kabul edeceğimi andığıma göre, bu söylentiler kabul edilemez. Seçim yapılmazdan önce, adaylara şu öneriyi verdim: “Genel Başkan ile Genel Sekreter seçimini bir seferden yapalım. En çok oy alan G. Başkan seçilecek. İkinci gelen G. Sekreter olacak. Haliyle kavgaları ve bölünmeyi önleriz.” Önerimi her iki aday kabul etti. Aynen davranacaklarına dair söz verdiler. Seçimler yapıldı. Sonuç 22’ye karşı13’tü. 2 kişi toplantıya katılmamıştı. Bunlar Patiye dönüşmeye karşı oy kullananlar arasından iki kişiydi. Nedir ki, önerileni kabul eden iki adaydan birinin yapılan seçimi kaybetmesi sonucu verdiği sözden cayması aslında bize bir ayrılışın olacağının ilk işaretiydi.

Ardından parti içi muhalefet giderek sertleşiyordu. Akıl almadık asılsız iftiralar başladı. Parti başkanlığından görevden alınma denemeleri oldu. Parti temelden kazınıp yeni bir yön almalıydı kimilerine göre. İstifa istemi tüzük gereğince, Yönetim Kurulu’ndan geri çevrildi. Üsküp Şubesi aracılığıyla TDP’ de darbe yapmak isteyenler gayelerine ulaşamadılar. Ayrı bir gruptan gelen vuruşlar, ünlü Ohri Meclisinin düzenlenmesine yol açtı.

Birinci vuruş TDP’ yi Makedonya Sosyal Demokratlar Partisi’ne doğru (SDM) çekmeyi isteyen, Eski Sosyal Demokratlar Birliği’nden (Makedonya Komünistler Birliği) ‘liberaller’ olarak atılanların yeniden hortlamalarından doğan bu vuruşa karşı gelinebilmişti. Bu vuruşların durmayacağını biliyordum. Makedonya Türklerini kimseye alet edip, TDP’ yi kendi istekleri doğrultusunda bir tarafa bağlamak isteyenler çoktu!

Burada anmak zorunda olduğum bir konu vardır. Gene TDP’nin web sitesine döneyim. Sitede Eski genel Başkanın görevinden istifa ettiği anılıyor. Şimdi sorularımı sorayım:

Eski Genel Başkan istifaya zorlatan kimdi?

O neden istifa etti?

İstifa ettirenin işbirlikçileri kimlerdi?

Eski genel başkan istifasını geri aldı. Neden geri alınmadı?

O onursal başkalığını hak eden kimseydi. Neden yapılmadı?

Fazla soruya gerek yok!

***

Ben gelişmeye döneyim. Asıl konum Makedon Türklerinin partileridir!

Çok geçmeden olacağını beklediğim ayrılış yaşandı. Üsküp Üniversal salonunda Türk Hareket Partisi kuruldu. Çok partili sistemin cilveleri bu olsa gerek! Kabulümdür! O gece kader beni Kırçova'lı bir TDP’liyle karşılaştırdı. Üsküpte “Sarayova” kebapçısında görüştük. Onu görünce şaşırdım. Üsküp’te ne aradığını sordum. Bana cevabı şuydu: “THP adında yeni bir parti kuruluyormuş. Kırçova’dan, Makedonya’nın değişik yerlerinden otobüslerle halk Üsküp'e getiriliyormuş. Bense ticaretle uğraştığımdan Üsküp’e parasız geldim bu otobüs sayesinde. Yarın İstanbul’a otobüsüm var!” Yeni partinin kuruluşuna gidip gitmeyeceğini öğrenmek istedim. O zaman bana dedikleri şuydu: “Yok ya, ne kuruluşu! Şimdi yiyip otele yatmaya gideceğim. Orada bir saat kadar kaldık. Saat 22.00 gibi ayrıldık.

Ertesi gün, Üsküp’te THP kuruluş toplantısının gayet kalabalık olduğunu, TDP üyelerinden bazılarının bu kuruluş toplantısında görüldüklerini, Makedonya’nın değişik yerlerinden katılımcıların, o zaman güncel olan Demokratik Alternatif (DA) partisinin sağladığı destekle otobüslerle Üsküp’e taşındığını duydum. Tabii ben sadece duyduklarımı dile getiriyorum.

Durup dururken iki partimiz oldu!

Anmayı unutmayayım. Gostivar’da “Güven” partisi de kuruldu. Ancak TDP’nin Gostivar’da güçlü oluşu nedeniyle pek uzun sürmeden sönmek zorunda kaldı. Biz yola iki parti olarak devam ettik bir süre…

Bir ara tartışmalar bir başka yönde gelişiyordu. THP kayıtlı mı, değil mi? Kimse doğru dürüst cevap veremedi. Ancak son seçimlere tek başına katılması, kayıtlı bir parti olduğunu gösterdi. Bu konuda dedikodulara son verildi.

TDP’de kaynaşma başladı. Etkilemeler TDP içinden de oldu, dışından da. İçle dış bir noktada birleşiyordu. TDP’ de ne pahasına olursa olsun değişme yaşanmalıydı. Sonu hayırlı mı olacak, yoksa bizi daha da parçalayacak mı, hesaba katılmadı. Yeni denklem oluşturuluyordu. Hatta ‘inadım inat’ maksatlı bir denklem. Bu noktada yanlış değerlendirmeler sonucu, daha açık olup genişletiyorum: “TARAFLARIN GAYELİ VE HATALI YAKLAŞIMLARI, BAZILARININ DA AYRI HESAPLARI SONUCU”, TDP doruğunda değişmeye, daha sonra değişmelere yol açtı. Değişmenin ve değiştirmeye uğrayanlardan bazıları bir araya gelip, “Türk Milli Birlik Hareketi” partisini kurdular. Bana sorsanız, TDP’nin iç işlerine karışan ve alet olanların stratejisi hatalıydı. TDB’den TDP’ye dönüşümü isteyenleri hataları tekrarlanmıştı! Partinin çişlerine karışmanın bizleri daha da ayıracağı hesaba katılmamıştı. Makedonya Türklerinin çok partili siyasi anlayışları ve kavgaları arttı. Bunun aksine Makedonya Türkleri arasında çıkarlar anlayışı zenginleşti, ama topluca siyasi kuvvetleri azaldı.

***

Şu anda zengin değiliz diyemeyiz kendimize. Üç partimiz var… Kuruluş sırasıyla TDP, THP VE TMBH… Bir de Güven Parti’si kalsaydı tamamen “Bremen Mızıkacıları” olunurdu. Ancak onlardan bir farkla: herkes kendi yolundan gidecekti!

Kimsenin anmadığı bir başka gelişme oldu. Mayıs 2002 yılında Kurucu Meclisini yaşayan Makedonya Türk Kalkınma Partisi (MTKP – Kuranların Türkçesiyle: Makedonya Türklerin Kalkınma Partisi) de vardı. Kuruluşunu Üsküp’te az katılımla yapılan bir partiydi. Başkan Gostivar’lıydı. Kaydını çarçabuk yaptırabildi. O da ardından olan seçimlerde rengini gösterdi. DUİ (Demokratik Bütünleşme Birliği) eksenli bir parti olduğu meydana çıktı. Partinin o yanı acemiliklerinden ötürü ortaya çıktı. Çarçabuk söndü. Kaydı hala duruyor mu? Bilmem. Adı duyulmaz oldu. Tamamen yok gibi sayabiliriz. GP veya MTKP hala yaşasaydı, horozun üstünde yumurta vermeyecek durumda olan tavuk olacaktı herhalde!

***

Gereken yerlere işaret etmelerime rağmen, dediğim dediktir hissine kapılanlar, bizim bölüneceğimizi akıllarına dahi getirmeyenlerinin bugün hataları meydandadır. Gelişmeler, Makedonya’dan olup, bazıları olarak adlandırdıklarımın kendi hesaplarına baktıklarını, içine girdiğimiz durum açıkça gösterdi! Onlar arasında anlaşmazlık, ayrılmalar belirdi. Oldu bile!

Bizim Makedonya Cumhuriyetinin genel nüfusuna katılımımız resmi rakamlara göre 3.38. Bunu rakamlarda yuvarlak hesapla söylersek 80 bindir. Nüfus konusu ayrı bir durumun aynasıdır. Bu bir değil birkaç bilinmeyenli denklemdir.

Diyelim bu sayı, bir başka yazımda belirttiğim gibi benim yaptığım hesapla 207 bindir. Bu sayı başka birinin andığı gibi 200 bin olsun. Buna rağmen bu sayıya 3 parti bölünmüşlükten başka bir şey veremez bize. Bölünmüşlük kuvvetsiz kalmaktan başka bir anlama gelmezdi.

***

Debre eğitim meselesine bakılırsa, biz Türkler daha azmış gibisinden bir etki sahibiyiz. Oysa öyle değildir. O bizim ayrılığımızdan doğan bir gerçektir!

Önce bölündük. Bilmem, Sırp komedi yazarı Branislav Nuşiç’in “Şüpheli Şahıs” eserinden bir bölümü bilir misiniz? Yaklaşık olarak şunu demek istiyordu “Eline teraziyi alıp, kefelerden yenlik tarafına küçük parmağın değdiğinde gelişmemizin nereye doğru gideceğini, ya da tartının ne tarafa çekeceğini bilirsiniz!” İşte Makedonya Türklerinin dengeler terazisine “x”in bir parmağının dokunması bizi ne hale soktu! Bunu destekleyen bir kişiden başka daha kimler vardı. Diyelim o çıkarcılar 4, bilemedik 5 kişiden ibaretti. Onların bütün bu işte hesapları neydi? Orasının açıklanması bir başka fırsata kalsın.

Bir süre SDSM’nın samimiyetine ben de inandım. Ama onların kim olduklarını unuttuğumdan olacak, TDP başkanına bunu anlatıp, onu inandırmaya çalıştım. Seçimlerde hangi partiyle gidilmesinin kararının çıkacağı bir Meclis toplantısında G. Başkana açıkça destek verdim. Oylamada o yaklaşım kazandı. SDSM ile ortaklığa gidildi. Ancak Bu ortaklığın hayrı görülmedi. Ardından gelen mecliste ustaca birinin emriyle uzaklaştırıldığımı biliyorum. Terazinin kefesine kimin parmağının dokunduğunu da biliyorum! G. Başkan ne kadar yok dese, haber kaynağım onu gösteriyor. Buna rağmen G. Başkan partimin başkanıdır. Gelen seçimlerin tartışıldığı başka bir meclis toplantısına Genel Başkanı yalnız bırakmamak için, SDSM’nın gene desteklenmesini istediğim açık bir mektup gönderdim. Ortaklık teklifi gene kabul edildi.

SDSM partisinin sinsi oyunlarını sonra gördüğümde ne kadar yanlış ettiğimi anladım. Aslında Makedonya’da bizim kiminle ortaklığa gidecek olursa, sonucun iyi olmayacağı görüldü.

Biz Türkler Türkiye Cumhuriyeti ve Makedonya Cumhuriyeti arasında kabul ettiğimiz köprü olmaya devam ederken, Arnavutların ayaklanması sonucu durum bizim de lehimize gelişti. Lehimize dememdeki sebep, Arnavutlarla beraber savaşan 48 Makedonyalı Türk savaşçıdır. Gayret edip onlara sahip çıkacak yerde, her zamanki gibi susmayı yeğledik!

Ohri anlaşması sonucu doğan yeni Anayasa, bizi destekleyen taraf oldu. Yasalar o Anayasaya dayanarak değişme yaşadı. Nedir ki, durumumuz az değişme yaşadı diyebiliriz. Ama en önemli sorunlarla karşılaştığımız eğitim, iş bulma ve diğer sosyal konularda önemli bir değişme yaşamadı.

Makedonya Türkleri dediğimiz kitlenin büyük çoğunluğu “beni ısırmayan yılan, bin yıl yaşasın” anlayışıyla “neme lazımcı” olarak davranırsa, o zaman birleşmek değil de korkarım, birleşelim derken, bu sefer başkalarının yardımıyla işlenen hatayı kendimiz işlemiş oluruz. Hatta yeni bir partiyi kurmaya gidebiliriz. Grim Kardeşlerin takatsiz “Bremen Mızıkacıları”ndan farkımız, onların pencereye çıkamadan orada yıkılmaları, belki de yok olmaları yaşanacaktır. Toplumumuz bu kadarını taşıyacak durumda değildir!

Yeni parti inşallah kurulmaz. Ben öyle arzuluyorum. Ama gelişmelerin benim arzuladığımın doğrultusunda olacağına güvence veren bir belirti var mı?

Ben bu yazdıklarımla bazı konuları dile getirmek istedim. Birleşme yolunda karşılaştığımız hastalıkların teşhisine işaret etmeye çalıştım. Siz beni ne kadar anladınız bilemem. Ancak beni anlamaları gereken taraflar anlamışlardır.

***

Şimdi birleşme hususunda en ağır ve en kolay durumları anmaya sıra geldi.

Şu andaki Parti başkanları ile birleşme kesinlikle olamaz! Boşuna yorulmayalım.

Bir sefer herkes ben haklıyım derse, asıl suçları dile getirmezlerse, birbirlerine samimice el uzatıp “gelin birleşelim” demezlerse bu birleşmeyi biz daha çok bekleriz!

Genel başkanlara gelince, her üç güncel Genel Başkan, muhtemelen kurulan partinin başında kendini görmeyi istemektedir! O partiler, benim partimin çatısında birleşelim asıl mesele değildir. Mesele en çok kişiseldir. Bu düşünceyle birleşmeye gidilemez. Hatta olmayacak bir şeyi düşünelim: üç başkandan birini yeni partinin başkanı, diğer partinin başkanını başkan yardımcısı, üçüncü partinin başkanını Genel Sekreter yapmaya kalkışsak dahi onlardan hangisi 2. ve 3. görevi kabul edecek? Orasını bilemem, ama siz belki bilirsiniz?

Buradan çıkan sonuç her üç tarafın gayet samimi olmasını gerektirmektedir… İki taraf yaptığı hatayı kabul etmeli… Üçüncü taraf da hatasını tanımalı. Her taraf yeni bir stratejiyle ileriye gidebilecek yeni partiyi ortakça hazırlamalıdır.

Zira birleşme formülüne gelince, bu istense çok kolay olabilir. Bunun üç taraftan istendiğini görmüyorum.

İzninizle formülü nokta nokta önünüze dökeyim:

Her partiden 3-er kişilik olmak üzere, olağan birleşme kurultayı konusunda hazırlıkları yapacak bir ortak kurul oluşturulur. Delege sayısı anlaşmazlık oluşturabilecek düşüncesiyle son seçimlerin bilinen sonuçları en uygun görülenidir. Oradaki oran esas alınır. Bir örnekte 100 üzerinden orantı: 3.77: 1.14: 2.81’dir… Bu konuda ortak bir tavrın alınması şarttır.

Birleşme anlaşması esaslarına varıldığından, en geç 1 ay içinde ve aynı günde üç partinin olağan üstü kurultayları aynı günde yapılır,

Başkanlık bunalımının aşılması için şimdiki üç başkan yapılacak Kurultaylarda yeni kurulacak partinin onursal başkanları olarak ilan edilirler,

Her parti birer yeni başkan adayını 3-er iç aday arasından seçer,

Her üç Kurultay son yerel seçimlerinin sonuçlarını temel alarak ya da alınan karar üzere, sayılarının önceden tespitiyle yapılacak Birleşme Kurultayının delegelerini seçer.

Bundan en çok 2 aylık bir hazırlıkla Birleşme Kurultayına gidilir.

Yeni kurulan partinin adı “Makedonya Türkleri Partisi” olur,

Yeni partinin bayrağı kırmızı zeminde geleneksel ay ve yıldızımız içinde sanatçıların uygun gördükleri bir biçimde MTP kısaltması yazılı durur. Aynı simge partinin nişanı olur.

Birleşme Kurultayında parti belgeleri onaylanır.

Belgeler uyarınca parti yönetim organları seçilir.

Meselelerin ayrıntılarına kimse karışmamalı.

Önerilen üç adaydan bir seferden G. başkan, G. başkan yardımcısı ve G. Sekreter seçimi yapılır. Bu seçimde üç adaydan en çok oy alan Genel Başkan, daha az oy alan Genel başkan yardımcısı, aldığı oylarla üçüncü gelen Genel sekreter olarak seçilir.

Birleşme olur biter.

***

Hepimiz birbirimizi bu türde anlayabilsek, böyle rahat düşünebilsek, birleşme kaçmaz! Bu anlayışla birleşmeye yaklaşabilirsek, gençlerimizin isteklerini yerine getirmiş oluruz. Dahası bir bütünlük olarak ciddi görünen bir partiye dönüşürüz. Siz ne sanıyorsunuz: içinde bulunduğumuz halle bizi ciddiye alan hangi taraf olur? Kendi kendimizi aldatmayalım. Bana göre hiçbir taraf!

Tabii bunlar benim âcizane çizdiğim ve birleşmeye götürebilecek bir yol haritasıdır.

Bununla söylemek ve anlatmak istediğim, aşılan yolda yürüdüğümüz biçimle artık gidilemeyeceğidir. Makedonya Türkleri yekvücut olmak için birleşme yolunu seçmezse zaman içinde partilerin teker teker erimelerinden başka bir beklentimiz olamaz. Olmasın da! Birleşme olmadan şimdiki durumumuz uzun bir dönemimizi alacaktır. Hatta Allah korusun gelen nüfus sayımlarında değil, ama ondan sonrakilerinde partice ve milletçe erimemize neden olunacaktır. Neden olunacaktır derken, bu olumsuz gelişmenin en büyük suçluları, bu gerçekleri görenler ama elinde hiçbir fırsatı bulunmayanlar ve bu konuyu hatırlatanlar müstesna, birleşmeyi reddeden taraflar olacaktır. Bunun tarihe geçmesi için söylüyorum. Kimsenin daha derin düşünmediği denmesin diye yazıyorum. İlgili taraflar ve özellikle gençler bu sözlerimi hatırlasınlar lütfen!

İşlediğim konuyu okuduğunuzda belki aranızdan bazıları “bu kadar da yazılır mı” diyecektir… Doğrudur. İnternet ortamında daha kısa yazmak gerekir. Ancak durumumuz öyle bir çıkmazda bulunuyor ki, bundan daha uzunca bir incelemeye gerek vardır.

Rahmetli babamın ağzından düşürmediği bir sözü vardı “Men sabere zafire”! (Sabreden zafere kavuşur!).

Rahmetli annemin ağzından eksik etmediği: “la havle ve la kuvvete illa billâh il aliyyul azim” (Güç ve kuvvet ancak Allah'a mahsustur.)

Bugün birliğimizden bahsederken, ben her ikisini sık sık tekrarlarım. Evet, güç ve kuvvet Allaha mahsustur! Ben ona inanıyorum. O kuvvetten, gelmesi gereken yardım, her halde gelecektir. Biz onu hak etmişsek gelir tabii. Bunun devamında bu birliği isteyen bizlere sabretmek düşmektedir. “Sabrın sonu selamettir” derler! Ama selameti sadece istemek yetmez. Onun için elbirliğiyle çalışmamız da gerekmektedir.

Allah bizi yaratırken, en değerli şey olan beyin ve onunla düşünme gücünü vermiştir. O’nun bize verdiği beynimiz ve aklımızla karar getirme yetisi bizdedir. Beynimizi çalıştırıp iyi düşünmezsek, Allahtan iyilik bekleyemeyiz. Ceza gelir mi? Orasını bilmem! Bize, “bulunduğumuz durum bir ceza değil midir” diye düşünelim. Bundan büyük cezaya gerek var mıdır ki! Ama orası O’nun işidir. Biz hak edersek, cezaların daha büyüğü kaçınılmazdır!

İzninizle son noktayı vurayım.

Başlığı bir hikâyeye dayattım. Bütün yazdıklarım da o hikâyede gibisinden birleşmemizin yaşanmasını istemektedir. Bu duruma geldiğimizde “Bremen mızıkacılarındaki evin içinden sadece hırsızları değil, “kendi içimizdeki şeytanları” da kovmuş olacağız.

Burada söylenmesinin gereğini duyduğum bir mesele vardır. Bu yazıyı yazarken siyasetçilerden kimseyi anmadım. Kimseyi anarak kırmak istemedim. Yazının özgün biçiminde adlar da görülecek! Parti başkanlarından biri dostumdu. Biri yol arkadaşımdı. Hala da arkadaşız. Biri kızlarımla oğlumun kimya hocası, kızlarımın karate hocasıydı. Çocuklarımın eğitiminde katkısı olan biridir. Dördüncü taraf yakınımdı. İyi anlaşırdık. Bari ben öyle sanıyorum! Ancak Makedonya Türklerinin gelecekleri söz konusu olduğunda her şeyi bir tarafa koyar, Makedonya Türklerini baş tarafa getiririm!

Nüfusumuz az, partilerimiz çok… Bundan kötüsü ne olabilir bizim için!

Halkımızın bu duruma uygun çok iyi bir sözü vardır. Ancak ben kaba olmamak için o sözü biraz değiştirip kullanacağım.

“Nerde çokluk, orada yokluk!”

Tabii yazımın böyle bitmesini kesinlikle istemem.

En iyisi şöyle son vereyim ve:

“Nerde birlik, orada dirlik!”

Diyeyim!

(Okuduğunuz yazı, yeni hazırlanan kitabın ikinci bölümünden alınmıştır. Yazdıklarımın ağırlığı bilincinde olarak bütün sorumlulukla karşınıza çıkıyorum. Bu yazdıklarıma olumlu veya olumsuz niyetle çıkacak kişiler ancak yazılarıyla kendi kendilerini zamansız deşifre edeceklerdir.

Bu fırsatta yazıdan tarafların ve hatalı gelişmelerde yer alanların adlarını bilerek çektim. Yazılanlar, genelde, tarihte yaşanan mutsuz bir gelişme olarak anlatılır sadece.)

Gördüğünüz gibi yazıda hep Türk Demokratik Partisi (TDP) dedim. Patinin gerçek adı odur. MTDP adı sonra gelenlerin düşüncesinden kaynaklanan değişmedir. Bayrakta bizim özgünlüğümüz mevcuttur. “M” harfini eklemek diye bir kanuni zorunluluk yoktur. O gereksiz bir eklemedir. Mesela Makedoncada bile VMRO-DPMNE kısaltma denilemeyecek kadar uzundur. Bunun böyle maksat görmeyenler hakikaten yanılıyorlar.)

1945-2002 (4 ) yılları arasında Makedonya Cumhuriyeti’nde sayılarla Türkler (1)

2011-07-08T18:32:00.002+02:00

Makedonya Cumhuriyeti’nde nüfus sayımları, eskiden beri Makedonyalı Türkler için hayati bir mesele olduğunu göstermiş, onlar açısından önemini korumuş bir konudur. Hatta zaman içinde önemi giderek artmış bir mesele oldu. Olması da haliyle yerinde bir konudur. Makedonya’da yaşayanların kendi dediklerine bakarsanız sadece Makedonya Cumhuriyeti denen bu ülkede 2 milyon kadar halkın sayısı belki de katlanabilir. İster inanın ister inanmayın 4 milyona da çıkarabiliriz. Sonra birileri “Büyük Makedonya”dan bahsediyorlar! İşte Makedonya Cumhuriyeti ‘keyiflere’ göre nasıl kolayca büyüyor.

Burada nüfus sayımlarından çok önemli bir mesele daha var: Makedonya cumhuriyetinin adı konusu. Düşünün hele: kendi devletimizin adını bir başkaları kararlaştırmak istiyor! Öyle de olacak. Başkalarının gene ‘keyifleri’ için Makedonya uluslar arası kapsamda olsa dahi ad değişikliği yaşayacak bir devlettir! Ama bu konuyu bir başka yazıya bırakayım!

Nüfus sayımlarından gerçekte 2001 yılında yapılması gerekenler 2002’ye ertelendi. O zaman Makedonya’da ‘havalar çok sıcaktı’ diyelim. 2011 yılında yapılması gerekenler de “havanın daha serin olması için 1-15 Nisan 2011 tarihine alındı. Nüfus sayımları yeni bir alışkı aldığına göe 2021 sayımlarının tarihi bilmem ne zamana kalır. Ama bildiğim tek şey, o zaman her şey bilgisayarla çözülecektir. Şimdi her kurum bilgisayara sahip!

Buradan çıkarılacak birçok anlamdan biri: Makedonya’daki nüfus sayımları sadece Türkler açısından değil, diğerleri için de uzun bir dönem daha öneminden kaybetmeyecektir! Gönül diler ki bu dönem dönem kalır da “çağ” olmaz!

Genel bakıldığında, Makedonya’daki Türk nüfusla ilgili veriler yayınlanıp bildiriliyorsa da bu konunun devamlı açık kaldığı izlenmektedir.

Bir başka konu da var, bir ülkede istikrar açısından nüfusun önemli görülmesi mümkün olabilir. Hele hele Makedonya gibisinden bir ülkede nüfus konusunun çok duyarlı bir mesele olduğunu kabulleniyorsak, bunun da ayrı bir mesele olduğu sonucuna varılmaktadır.

Her üç nedenden giderek bu konuya eğilmede belirtilenler de bir çokgen içinde değerlendirilmelidir.

* * *

Makedonya’da nüfus sayımlarına dayanan verilerden hareketle Makedonya nüfusu içinde sayılarla Türk nüfusunun dökümünü yapmadan, Makedonya derken, konumuzun bölgesel bir sınırlamasının da olduğunu hatırlatmak yerindedir.

Bilinen bir gerçektir ki, Makedonya tam bölgesel bütünlüğünü yalnızca Osmanlı Devleti’nde yaşamış bulunmaktadır. Bu bölgenin daha sonraları Avrupa’nın Balkanlar politikaları doğrultusunda değişiklikler yaşadığını da anmalıyız. Osmanlının Balkanlardan çekilmesinden sonra Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı ve bunun devamı olan Yugoslavya Krallığında ‘Güney Sırbistan’ ve ‘Vardar Banlığı’ (Vardar Düklüğü) adıyla anılan bu bölgenin asıl adı olan ‘Makedonya’ kelimesine resmi olarak rastlamak mümkün değildi.

2. Dünya savaşı yıllarında Makedonya’yı ikiye ayrılmış görmekteyiz. Günümüz Makedonya'sının sınırları içinde bulunan bu bölgenin Doğusu Bulgaristan altındayken, Batısı İtalya elinde görülüyorsa da, dolaysız olarak Arnavutluğun ilgisindeydi. Haliyle Makedonya yine Makedonya değildi.

Eski Yugoslavya’nın kuruluşuyla bu bütünlüğü oluşturan federe devletlerden birinin Makedonya olması kararıyla günümüz Makedonya’sının devlet olarak oluşumundan artık söz edilebilir.

Buradan giderek konumuz günümüz Makedonya’sı sınırları içinde kalarak meseleye yaklaşmaktadır.

Konuya girmeden önce değinilmesi gereken ikinci bir mesele daha var. Osmanlının Balkanlardan çekilmesinden sonra bu bölgelerde Avrupa politikalarının ölçü ve anlayışına dayanarak oluşan devletlerde Avrupa’nın çok bilinen bir anlayışının hâkim olduğunu bir daha anmakta fayda vardır. Sizlerinde bildiğiniz gibi, Avrupa’nın en çok Müslüman unsurundan arınması politikalarının sonucu olaraktan Avrupa’da Müslüman ve Türk kelimelerinin anlamlarının aynı içerikle kabullenmesini halen yaşamaktayız. Müslüman’ın Türk anlamına geldiği, Türkün Müslüman anlamını verdiği zihniyeti içinde olan Avrupa’nın bu anlam kargaşası içinde bulunmasının, Osmanlının çöküşüyle kurulan devletlerde de aynı anlamın farksız yansımasının örneğini son Bosna savaşında bile yaşadık. Orada Sırp ve Hırvatlar Boşnakları değil “Türkleri” öldürüyordular!

Dahası Kosova olaylarında Sırplar Arnavutları değil, Müslümanları öldürüyorlardı. Kosova ve dolayısıyla Sırbistan veya daha geniş olarak Yeni Yugoslavya’nın yıllarca izlenen politikalar sonucu Türklerle meselesi “göçle” bitmişti sanılıyordu. Tutmayan bu tez itibariyle, Kosova’da Arnavut demek Müslüman demekti, Müslüman’ın Arnavut anlamına geldiği gibi. Müslüman genellemesiyle Türk Kavramı arasındaki anlam karışıklı Avrupa için biten bir olay değildi hala!

2001 Makedonya olaylarını değerlendirdiğimizde, ilk bakışta Makedonlarla Arnavutlar arasında olan durumun temelinde Hıristiyan- Müslüman çatışması duygularının yattığını Hıristiyan kesimin, Müslüman Türklerin ev ve çalışma yerlerini, Türk-İslam eseri olan camileri kundaklaması geçmişten bugüne uzanan anlayışın devamıydı. Kim ne derse desin bunun tersini kabullenmek mümkün değildir.

Yine Krallık Yugoslavya’ya bir dönelim. Birazdan ileri sürülen bu zihniyet içinde olan bir Yugoslavya’da Müslüman kesim Yugoslav Müslümanları olarak kaydedildiği halde, Müslüman nüfusun sayısı tam belirtilmiş olsa bile, Müslüman toplulukların milli mensubiyetine dayalı sağlam verileri bulmak zordur. Kaldı ki, bu kapsamda konumuz olan Makedonya nüfusu içinde Türklerin sayısını göstermek varsayımdan öteye gidemez. Bize önemli olanı, burada bir Türk toplumunun hayatını devam ettirmiş olmasıdır. Hatta Krallık Yugoslavya’da okullarda bir dönem Türkçe tedrisatın yapılması, bundan sonra sadece Türkçe dersinin okutulması(1) gibisinden veriler, bu toplumun buralarda asırlarca varlığını sürdürmüş, sonralara doğru etkisini sezdirmiş unsur olduğuna işaret etmektedir.

Osmanlıdan sonra iki krallık içinde Makedonyalığını yaşayamayan Makedonya, 2. Dünya Savaşında yeni bir bölünmeyle yüz yüzedir. Daha önce de anıldığı gibi Bulgar istilası altında bulunan Doğu Makedonya’da Avrupa’nın Balkanları Müslüman unsurdan arıtma politikalarını esas alarak, ilk aşamada en azından Müslüman nüfusu etkisiz kılabilmek için, Bulgaristan Çarlığının Makedonya’da Müslüman kesimi, milli mensubiyete dayanarak, bölmek bölüştürmek çabası içinde olduğu gözlenmektedir. O dönemde Makedonya’nın bu kesiminde yani doğusunda Türk, Arnavut ve Çingenelerin yaşadığını görmekteyiz. Hatta Bulgar idaresinin verdiği kimlik belgelerinde ilk bakışta daha fark edilecek ayrı birer işaretle milli mensubiyet belirtilmekteydi(2). Bunlar yanında Makedon’ca konuşan Müslüman topluluğun Bulgar Müslümanları olarak kabullenmesiyle, Müslüman toplulukların Hıristiyanlar karşısında azınlıkta olduklarının yansıtılması istendiği belli olmaktadır. Hatta tümünün değişik milli topluluklardan gelmelerine rağmen, Hıristiyanları yalnızca Bulgar kabullenmekle, Bulgar idaresi, değişik milli mensubiyetli Müslüman topluluklar yanında, dini Hıristiyan ve milli mensubiyeti Bulgar olan daha ağırlıklı bir çoğunluğu sağlamak için gayret sarf etmiştir(3).

(Devam edecek)

www.analyticamk.org

2011-05-08T05:45:00.006+02:00

Sani Demiri, 1971 Gostivar’da doğdu. İlkokul ve liseyi doğum yerinde okudu. Zagreb Üniversitesi Kimya bölümünün 1. sınıfını tamamladıktan sonra, 1992 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği bölümüne yatay geçiş yaptı. Üniversiteyi 1996 yılında tamamladı. Ardından kısa bir süre naylon ipliği üreten bir fabrikada mühendis olarak çalıştı. O arada açılan Fatih Üniversitesi’nde yüksek lisans yapmaya başladı. Aynı üniversitede organik kimya uygulamalı dersler okutmanıydı. 1999 yılında Makedonya’ya geri dönüş yaparak Yahya Kemal Kolejleri’nde Kimya öğretmeni olarak çalışmaya başladı. Halen aynı okullarda Kimya Zümre Başkanlığı yapmaktadır. Aynı zamanda Üsküp Kiril ve Metodi Üniversitesi’nin Kimya Enstitüsü’nde bilimsel çalışmalarda ve projelerde yer almaktadır. S. Demiri Makedonya ve Türkiye gazetelerinde köşe yazarlığı da yapıyor.

Hayatını anlamlı ve dolu yaşayan bir gencimizdir o! Röportaja her zaman bir başlangıç olmalı… Nereden yapsak acaba? Hadi onun yaşadığı Gostivar’dan olsun bu başlangıç:

Gostivar’da yaşıyorsun. Biraz anlatır mısın? Gostivar’ın dünü bugünü nasıldır sana göre?

Gostivar’da yaşıyorum. Doğrudur. Ancak Raptiştah kökenliyim. Bazı kaynaklarda Raptişah’ın Osmanlı’daki ismi Viran Çeşme olarak geçtiğini görüyoruz. Tabii zamanla isim değişikliği olmuş olabilir. Bunun kesin olduğuna emin değilim sadece birkaç tarihi evrak böyle bir köyden bahseder ve insanları ve yer itibariyle bire bir Raptiştah’a uyuyor. Bu ismin Kalkandelen kazasına bağlı bir başka köye ait olma ihtimali de var.

Diğer yandan yaşayıp, yetiştiğim Gostivar bana göre Batı Makedonya’nın en güzel şehridir. Çok eski geleneğe sahiptir. Zamanında çok büyük göçler yaşamış bir kasabadır. Çok renkli halk kesimleri bulunmuştur Vardar’ın kıyılarında uzanan bu yerde. Farklı kültürlere sahip halkların beraberce yaşadıkları için daha anlayışlı ve daha hoşgörülü olmalarına neden olmuştur. Her ne kadar son zamanlarda değişik fikir akımlarının etkisi altında kalan insanlarımız kendi kimliklerine farklı davranmaya başlamış olsalar da son zamanlarda taşlar yine yerine oturmaya başladı. Asırlardır içimizde geliştirilmiş insani değerlerin ecnebi fikirlerden üstünlüğü görüldüğü gibi bu değerlere doğru geri dönüşüm başlamıştır. Buradaki kadroların insanlığa öğretebileceği çok şeyi bulunmaktadır. Bunu yaparken, günümüzün teknoloji ve sosyal gelişmelerini de göz önünde bulundurmak gerekir. Balkan insanın ve Makedonya’da bizlerin yaşamını iyileştirme yönünde yapabileceğimiz ve yapmamız gereken çok güzel şeyler bulunduğuna inanıyorum...

Analytica adında ilginç bir Sivil Toplum Kuruluşu’ndasınız (STK). Gostivarı anladık... Başlangıcı yaptığımıza göre Analatika'yı sorayım: Analytica’nın STK anlayışını anlatır mısın?

Bu think-tank düşünce kuruluşunda bulunan diğer dört arkadaşımla birlikte kurucu üyeyiz. Bu tür kuruluş olarak belki Makedonya’da bir ilki temsil ediyoruz dersem abartmış olmam. Çünkü Analytica’nın yaptığı çalışmalar bölgedeki devlet politikalarına destek olarak stratejiler geliştirmektedir. Tabii yaptığımız çalışmalara birçok devlet ve devlet dışı sektörler tarafından çok ciddi bir şekilde takip ediliyoruz. Bu tür kuruluşların dünyada önemi çok büyüktür. Bizde ise yeni yeni önem kazanmaya başlamıştır. Bu tür kuruluşlar sivil toplumun nabzını ölçer ve yeni fikirler getirerek siyasal sorunların daha kolay çözüm bulmasını sağlıyor. Avrupa ve Amerika’da bu tür kuruluşların önemi devletin işlevsel hale gelmesi için çok önemlidir. Bu bilinçle hareket ederek bizde de niye olmasın dedik ve böyle bir kuruluşun kurulmasına öncülük ettik. Başta bizlere farklı gözlerle bakanlar oldu. Sonraları görülen çalışmalarımız anlaşılmaya başlanıldı. Ardından övgüler de geldi bize. Tabii bu tür sevindirici gelişmeler işimizde daha ciddi olmamızı sağladı.

Şimdiye kadar imza attığınız önemli projelerden birkaçını sayar mısın?

Analytica dört program üzerinden çalışmalarını yürütüyor: Kamu Politikaları Analizi ve Yönetimi, AB uyumu ve Entegrasyon süreci, Enerji ve Altyapı, Dış ve Güvenlik Politikası…

Projelerimizin sayısı gerçekten çoktur. Bütün bu çalışmalarımıza www.analyticamk.org sitesinden ulaşabilirsiniz. Sizlere Makedonya’da ilk defa başlatmış olduğumuz bir uygulamadan bahsetmek istiyorum. Bizler buna stajyerlik veya “internhsip” program dediğimiz uygulamadır. Analytica yurt dışından ve yurt içindeki araştırmacılara ve üniversite öğrencilerine belirli konularda stajyerlik imkânı sağlıyor. Programın çalışma şekli kısaca: Stajyer öğrenci veya araştırmacılar, Analytica’daki diğer çalışanlarla beraber araştırma ve günlük işlere beraberce bakarlar. Burada araştırma imkânı bulur, ayrıca bir düşünce kuruluşunun işleyişindeki önemli noktaları öğrenmiş olur. Anlattığım programa şimdiye kadar kırktan fazla araştırmacı katıldı. Yurt dışından ise yirmi farklı ülkeden stajyerimiz oldu. Bütün bu stajyerler hem ülkemizi tanımış oldular hem de yaptığımız çalışmalara bizzat katılarak düşünce kuruluşları hakkında bilgi edindiler. Aynı bu kişiler ilerde Makedonya’yı tanımış olmalarından dolayı bizleri de kendi ülkelerinde tanıtacaklar. Bu bir bakıma Makedonya’yı seven ve onun gönüllü elçilerinin yetişmesi anlamına da gelmektedir.

Çalışmalarınızda hangi diller kullanılır?

Çalışmalarımız hepsi İngilizce yapılıyor. Yazılan araştırmalar İngilizce yayınlanıyor. Çünkü baştan söylediğim gibi bizim çalışmalarımız ve araştırmalarımız sadece Makedonya’ya veya bir kesim insana değil, daha geniş olarak Balkanlar, Avrupa ve dünyaya hitap ediyoruz. Bu yüzden çalışmalarımız İngilizce yapılıyor. Ama aynı çalışmalar daha sonra diğer dillere de tercüme ediliyorlar. Sayfamızda bu çalışmaların Türkçe tercümeleri de mevcuttur. Çünkü çalışmalarımızın Türkiye’den de çok ciddi bir şekilde takip edildiğini biliyoruz.

Sizden başka Türkçe konuşan var mı?

Kurucu üyelerimizin hepsinin anadili Türkçe’dir. Kendi çalışma alanlarında başarılı olan arkadaşlardır. Kuruluşumuzun oluşması doğal bir şekilde gerçekleşti. Beraber vakit geçiren kahve içen arkadaşların birçok defa beyin fırtınası yapma sonucu Analytica fikri ortaya çıkmıştır. Zaten bugün Analytica başarılıysa, bunu kendi doğallığına borçludur. Maalesef yurdumuzda birçok STK’ nın biraz yapaycılığı, arkasında da bir kazanç ya da gelir beklentisi olduğu hissedilir. Bizler ise Analytica’nın büyümesine önem veriyoruz! Karşılık olarak da bir getiri beklemedik… Beklemiyoruz da. Gelecekte STK kurmayı ve başarılı olmayı isteyen ve düşünen arkadaşlar olursa bu noktaya çok önem vermelidirler.

STK olarak Makedonya, Avrupa ve dünyadaki yerinizi değerlendirir misin?

Bu soruyu cevaplandırmadan önce kısa bir açıklama yapmalıyım. Bizim gibi düşünce kuruluşların etkisi, sadece kazandıkları ve yürüttükleri projeler ile belirlenmiyor. Bunların yanında yazdıklarımızla ifade etmeye çalıştıklarımız sosyal gerçeklerle de bu ölçümler yapılıyor. Şu anda bizlerin yukarda da belirtmiş olduğum dört ana program doğrultusunda çalışmalarımız devam ediyor. Bu alanlarda başta ülkemizin ve bölgedeki hükümetlerin yönetimlerinde bizleri ne kadar kale alıyorlarsa başarımız da o kadar çoktur. Daha doğrusu bizler ne kadar bağımsız ve gerçekçi araştırma yapıyorsak o kadar da bizlere önem veriliyor. Bölgede çok dikkatli takip edildiğimizi gördüğümüze göre bizler başarılıyızdır diye düşünüyorum.

Ayrıca Analytica internet sayfasına giren ve onu izleyenlerin listesini her ayın sonunda inceliyoruz ve Analytica’yı sadece Makedonya’dan veya Balkanlardan değil Avrupa’nın ve Amerika’nın birçok ülkesinden takip ettiklerini görüyoruz. Gördüklerimiz bizi daha verimli daha coşkulu çalışmamıza motive ediyor.

Analitica'yı destekleyen kimlerdir? Çalışmaların değeri maddi güce de dayanır?

STK dünyasındaki başarılar kazanılan ve yapılan projelere dayanıyor. Zaten proje kazanmanızın bir nevi taahhütü de önceden kazanmış olduğunuz projelerdir. Yaptığınız her yeni başvuruda da en başta bu soru gelmektedir.

Analytica’yı beş arkadaş beraberce kendi imkânlarımızla kurduk. Başta proje yoktu… En başta yapabileceğimiz çok şey de yoktu. Bu alanda yeniydik. Fakat bir yıl sonra yeni ofisimiz oldu ve büyümeye başladık. Yeni ofisimizde büro malzemesi ve bilgisayarlar TİKA tarafından sağlandı bu bizim kazandığımız ilk fonumuz oldu. Daha sonra The German Marshall Fund gibi birçok destekçimiz oldu. Proje üretme işimiz devam ettikçe, destekçi sayımız artı. Bugün kurucu üyeler dışında sürekli çalışan dört ve dışarıdan destek veren üç araştırmacımız daha bulunuyor. Analytika her geçen gün daha da büyüyor.

Umarız ilerde bir araştırma merkezi haline geliriz. Böylece barışa, özgürlüğe, insanlar arasında toleransa ve demokrasiye daha çok katkımız olur.

* * *

Kim ne derse desin Üsküp Üsküptür... Makedonyanın nüfusunun 800 binden fazlası Üsküptedir... Dahası Üsküp büyük şehirine bağlı 8 belediye vardır (Saray, Merkez, Çayır, Butel, Şuto Orizare, Ekşi Su ve Sutudeniçan). O zaman onu bulmanız zorlaşır. Ama dilerseniz haritayı verip yardımcı olayım size...

Sözlüğü alıp, “Sani”nin anlamı nedir diye bakayım. Güncel Türkçe Sözlüğe göre: “Yapan, işleyen, meydana getiren”….
1970’iyıllarının başında aramıza böyle biri gelmiş. Aramızda böyle biri yetişmiş ve şimdi de hem yenilikler meydana getiriyor, hem de bu alana yeni kişilere aynı anlayışı aşılayarak ortaya çıkarıyor… Dahası bu konuda o yalnız değildir. İnsan yalnız olarak pek büyük bir şey yapamaz. Buna gelebilmek için beraber çalışmayı öğrenmelidir. Çünkü beraberce çalışmakla varılan sonuçlar hem daha büyüktür, hem de büyüklüğü kadar anlamlıdır. Pek doğal başarılıdır da… Sani Demiri’yle bu anlayışı sergilemeye çalıştık bütün konuşmamız boyunca… O, belli, sadece “sani” değil, sözlerinden samimi olduğu da anlaşılmaktadır… Böyle samimi gençlerimizin artması dileklerimle...

Bakarsan görürsün, görürsen anlarsın...

2011-05-03T14:29:00.001+02:00

… anladığın kadar da çözersin (a.e.)! Bu sözümün dört kelimesini aldım yazımın başlığına. Onun bu kelimelerle başlatılması gerekiyordu…

Makedonya’da görülecek şeyler çok. Ancak görmeye göz lazımdır.

Hatırlarsanız, gazetede haberi de yayınladı: ‘Bir Türk şirketinin Makedonya’nın başkenti Üsküp’te yapacağı özel hastanenin temeli törenle atıldı. Törende konuşan Makedonya Başbakanı Nikola Gruevski şöyle demişti: Makedonya’ya bu tür yatırımların gelmesi, hükümetimiz tarafından sağlanan imkânların isabetli olduğunun göstergesidir’. Üsküp’te temeli atılan Avrupa Göz Hastanesi (European Eye Hospital veya Европска Очна Болница) için düzenlenen törene Makedonya hükümetini temsilen üst düzey yöneticiler katıldı. Bölge ülkelerinden de hasta kabulü yapabilecek olan hastane için Makedonya Başbakanı Nikola Gruevski: ‘Avrupa Birliğinde yaşayanların, oralarda bu hizmetlerin pahalı olması sebebiyle, buraya geleceklerini ve çok daha ucuz ve kaliteli hizmet görebileceklerine inanıyorum. Hükümet olarak bu tür projelere destek vermekteyiz.’ şeklinde konuşmuştu.

Türk şirketi temsilcisi Faruk Semiz de hastanenin hedeflerini anlattığı konuşmasında haberden hatırladığınız gibi: ‘Hedefimiz, Avrupalıların tedavilerinin Üsküp’te yapılmasını sağlamaktır. Sağlık turizminin Üsküp şehrinde yapılmasının alt yapısını kurmaktayız.’

Göz konusu önemli konudur. Görmezseniz gözlük, o da yetersiz olabilir, o zaman başka çarelere başvurmanız gerekir. Sadece çareleri seçmesini bilmelisiniz… Onu nasıl ve nerede yapacağınızı da tabii! Sizin için önemli olan emin ellerdir!

Avrupa Göz Hastanesi'nin açılış töreninde müdür Ord. Dr. Faruk Semiz’in söyledikleri hatıralarda:

“Avrupa Göz Hastanesi bugünden itibaren kapılarını herkes için açıyor. Biz lider konuma gelmeye hazırız ve oftalmolojide lider olacağız. Biz sadece vaat eden değil, netice elde eden bir takımız. Bunu gösteriyoruz ve gelecekte de göstermeye devam edeceğiz. Önümüzde ki dönemde halk arasında göz hastalıklarının önlenmesine yönelik eğitimlere ciddi yatırım yapacağız. Yenilikçi olacağız, çok sayıda insana yardımcı olmaya çalışacağız. Belirtilenler ileride ki planlarımızın sadece bir bölümüdür, sürpriz yapmayı severiz. Tıpkı Avrupa Göz Hastanesini hızlı bitirmekte yapmış olduğumuz sürpriz gibi!”

Makedonya'daki büyük sayıda hastaların gerçek anlamda görebileceklerini sağlamış olacağına inanıyoruz!’ Bunlar güven verici sözler!

Açılış törenine de katılan Makedonya Başbakanı Nikola Gruevski’nin özetle sözlerini vereyim: ‘Maliyeti 12 milyon dolar üzerinde olan ve çok çabuk ihizmete verilen süper modern Avrupa Göz Hastanesinin önünde duruyoruz.'

Başbakanın Üsküp'ün en sevdiğim yerinde hizmete başlayan "Avrupa Göz Hastanesi"nin Makedonya’da ki önemini vurguladığı belliydi.

Gidip göreyim dedim…

Taksi alacaktım. Ama hastaneye ulaşımı görmek istiyordum. Denemek için sorarak gittim. Otobüsle dahi rahat vardım… Yeni açılan hastaneyi her kes biliyordu. Ama ‘Türk hastanesi’ olarak!

Hastane girişine vardım.. İki sürpriz yaşadım bir arada: En başta karşıdan modern bir yerin sözü olan hastane oldu ilki, ikincisi de (Rastlantıya bakınız! Gözlerime inanamadım) hastanede Ord. Dr. Faruk Semiz’in asistanı olduğunu kendisinden öğrendiğim manevi kızım Senafet’le karşılaştım! Düşünebilen gençlerimizdendir. Şu anda lisansüstü çalışmalarına devam ediyor. Töremize dayanarak elimi öptü… Dilediğim şudur: kızımın elini öpenleri çok olsun! Sonra Müdürün odasına götürdü. Doktoru tam çalışma havasında buldum. Bu da benim beklediğim üçüncü sürprizdi.

İlk ilgilendiğim konu: hastanenin sundukları oldu. Açılışta söylenen aynıydı: göz hastalıklarında her şeyi! Evet, her türlü hizmeti! Yazımın ortasında bir yerde: emin ellerden bahsetmiştim. Emin ellerin en emini karşımdaydı!

Çok önemli bir konu olan, Türkiye’den gelen yatırımların Makedonya için önemiydi… Aynı fikirdeydik kendisiyle: Her yatırımın bir gayesi olmalıdır. Gelen yatırımın gayesi Makedonya’yı kalkındırmaksa kapıların açılması kolaydır.’ Kimileri bunu zor olarak görüyorlar. Kendilerine durmadan tekrarlıyorum… Hâlbuki açık dilliyim. Açıkça söylüyorum… Gene durum aynı… Türkçemi anlamıyorlar gibime geliyor! Türkçe yazdığım halde Makedon okuyucularım yazdıklarımı okuyorlar… Arnavutlara da tercüme gerekmiyor. Onlar da anlıyorlar… Bunları kanıtladım… Düşünün! Şiirlerimin İngilizceye çevrildiğini biliyordum… Yazılarımı Amerikalı dostum Eliton Pashaj (Eliton Paşay) çeviriyormuş…

Senafet kızımda durayım biraz… Kalkandelenli gayet sakin bir kişiliğe sahiptir. Siz “kızınız da ondan övüyorsunuz” diyeceksiniz…

Hayır, bendeniz doğruya doğru eğriye eğri diyenlerdenim… Değerlerine rağmen aşırı sorun yaşadı iş konusunda. Ama durmadı… Birkaç projede yer aldı…

Makedonya Türk gençleri çok kültürlü toplumlar projelerinde neredeyse yoklar maalesef… Ama Senafet kızıma bu engel yaratmaz. Hoşgörü esasına dayanan her yerde vardı, her yerde olmaya çalıştı… O tek sözle çalışkandı. Nedir ki toplum olarak onun bu özelliğini kullanmasını bilemedik… Bilemedik…

Bu gencimizin ilginç bir düşüncesi vardır: “Her günlük hayatın bir parçasıdır farklılık.”

Farklı düşünebilenleri severim. Onun bir başka düşüncesi de şuydu hatırladığım kadarıyla: “İnsanları üç sınıfa ayırırdım: görenler, gösterildiğinde görenler ve göremeyenler. “ Kızım Senafet kapıya kadar uğurladı güler yüzüyle. Söz buradayken, herkes güler yüzlüydü bu hastanede!

Görmeye yardımcı olan bir kuruluştan ayrıldığımda düşünmeye devam ettim:: Biz Türkler olarak böylesine değerlere sahip olan gençlerimize ne kadar sahip çıkabiliyoruz? Bendenize ait bir özlü sözüm geldi aklıma: “Kendi geçlerinin gözüyle bakmasını beceremeyen millet, kör olmaya mahkûmdur…”
Söylediğim gözle ilişkili...

Yazmak istediğimde de gözlerdi. Önemli organlardır! Onlarla şakaya gelmez. Her şeyi görmeniz için, gözünüz daima açık olmalıdır! Doğru görmeyenler için onu öğretecek yer var artık Üsküp’te… Sizler için bu yer 8 ayda yapıldı! Buysa çalışmak isteyene Makedonya’da her türlü imkânın olduğunu göstermektedir Doğrudur .. imkânları her yerde zorlamak lazımdır… Ama bunu bilmeniz de gerekir…

Evlilik akittir...

2011-04-29T07:48:00.006+02:00

Makedonya’da Türk toplumunun genel sorunlarından biri olarak evlenme yaş sınırının yukarıya çekilmesi görülmektedir. Bu durumun düşündürücü bir belirti olarak izlendiği anlaşılmaktadır. Buradan giderek konuyu değişik açıdan ele almak faydalı olur.

İlk konuşmanın Keçiören müftüsü Sayın Ahmet Durmuş ile başlatılması doğru olacaktır. Sebebini sorarsanız, A. Durmuş adı ve kişiliği Makedonyalılara yabancı değildir. Kendisi buraya gelen ilk vaizlerden olup, daha sonra Türkiye Cumhuriyeti Üsküp Büyükelçiliği Dini Müşaviriydi. Bu görevinde de boş durmayıp görevini değişik faaliyetlerle devamlı zengin tuttu. Cuma günleri Üsküp Murat Paşa Camiindeki vaazlarından, Üsküp Devlet Radyosunda gerçekleştirdiğimiz birçok programlardan hatırımızdadır.Değişik konularda bilgiler verebilecek bir kişiliktir Ahmet Durmuş Hocamız. Eskiden Üsküp radyosunda geçen sohbetlerimizde gibisinden olsun isterdim bu beraberliğimiz! İstemek başka yapabilmek başkadır. Mesela radyo programlarındaki sohbetimiz bir saat sürerdi ve akıcı konuşmasıyla dinleyicilerin gönüllerine girmişti. Buradaysa kısa tutmak zorundayız. Üzüntüm bundandır. Buna da şükür gene... O zaman ilk soruyla başlayayım:

Sayın Hocam, değerli müftüm... Evlenme veya evlilik özel bir durum olarak hissedilen sorundur. Onu değişik yönleriyle işlemekte özellikle gençlerimize katkımız olur düşüncesiyle ilk sorum: evliliğin toplumsal önemi olsun derdim. Siz bunu nasıl dile getirirdiniz?

İnsan Dünyadaki yalnızlığını karşı cins ile giderebilmektedir. Kur’an-ı Kerim bu durumu şöyle ifade eder: “Size onlar sayesinde veya onlarla huzur ve sükûnete ermeniz için kendi cinslerinizden eşler yaratması ve aranızda sevgi ve merhamet halk etmesi O’nun kudretinin alametlerindendir. Bunda düşünen bir topluluk için işaretler vardır” (Rum,30/21)

Bu rahatlama sadece cinsel ihtiyacın giderilmesi değil, diğer ruhi ve manevi ihtiyaçların da karşılanması demektir. Neslin devam ettirilmesi bununla mümkündür. Ayetten şu anlaşılır: Cinsel arzu ve ihtiyacın karşılanması, manevi huzur ve ortamın elde edilmesi ve bütün canlıların fıtri özelliği olan neslin devam ettirilmesi.

Hz. Peygamber bir hadislerinde; ‘Ey gençler sizden evlenmeye güç yetirenler evlensin’ (Buhâri, Nikâh,3) buyurmuş, başka bir hadislerinde; Peygamberlerin dört sünneti vardır, demiş ve dördüncünün evlenmek olduğunu ifade etmiştir. (Tirmizi, Nikâh,1)

Bütün bunlardan anlaşılan; kadın ve erkeğin birbirinden uzaklaşması değil, Allah tarafından konulan çerçeve içerisinde birbirine yakın olmasıdır. İslam dini mümkün olduğunca kadından uzak durmayı öğütleyen Hıristiyanlıktan ayrılmaktadır.

Evlilik dışı çocuklar, gerek psikolojik, gerekse ahlaki yönden topluma uyum sağlamakta zorlamaktadırlar. Evlilik dışı birliktelikler, hem günah işleyen bir topluma zemin hazırlamakta, hem de kişileri normal ilişkiler dışına itmektedir.

Buna bağlı olarak daha neleri ekleyebilirsiniz?

Burada şunu ifade edebiliriz. Evlilik müessesesi toplumda, yavaş yavaş örselendiğinde, zina çoğalmaktadır. Zina dinimize göre haramdır. Haramın yaygınlaşması ise, dini hayatın yozlaşmasını ve zamanla ortadan kalkması neticesini verir. Dinimize göre; zinaya giden yollarda tıkanmalıdır.

O zaman evlenmenin dini hükmü nedir diye sorayım?

İslam bilginleri ayet ve hadislere dayanarak evlilik için, farz, sünnet ve mekruh olmak üzere üç ayrı hüküm vermişlerdir.

Buradan giderek evliliğin getirdiği yükümlülükleri yerine getirmeye gücü yeten ve evlenmediği takdirde zinaya düşmesi tehlikesi bulunan kimse için farzdır; evliliğin getirdiği sorumlulukları yerine getirmeye gücü yeten fakat zinaya düşme tehlikesi bulunmayan kimse için sünnettir; evliliğin getirdiği yükümlülükleri yerine getirmeye ve eşine zulmetme tehlikesi bulunan kimsenin evlenmesi mekruhtur!

Daha açık olmak için dilerseniz evlenme ile ilgili ayet ve hadisleri söyler misiniz?

“Allah size kendi cinslerinizden eşler var etti. Eşlerinizden de oğullar ve torunlar verdi ve sizi temiz şeylerden rızıklandırdı. Öyleyken onlar batıla inanıyorlar da Allahın nimetini inkâr mı ediyorlar?” (Nahl, 16/72)

“Allah sizi bir tek nefisten yaratan ve kendisiyle huzur bulsun diye eşini de ondan var edendir.” (Araf,7/189)

“Sizden bekâr olanları kölelerinizden ve cariyelerinizden durumu uygun olanı evlendirin. Eğer bunlar yoksul iseler, Allah onları lutfuyla zenginleştirir. Allah lutfu geniş olandır.” (Nur,24/32)

“Ey gençler sizden evlenmeye güç yetirenler evlensin. Zira evlilik gözü harama bakmaktan, iffet ve namusu harama düşmekten daha çok korur.” (Buhâri, Nikâh, 3, VI, 117)

“Nikâh benim sünnetimdir. Benim sünnetimle amel etmeyen benden değildir, Evleniniz, çoğalınız. Zira ben kıyamet günü sizin çokluğunuzla diğer ümmetlere karşı iftihar edeceğim.” (İbni Mâce,Nikâh, 1, I, 592)

Evlenme yaş sınırı yukarı çekildi günümüzde… İleri yaşlarda evleniliyor, bu durum yaygınlaşmaya başladı. Gençlere neler tavsiye edilebilir?

İnsan geç yaşta değil de genç yaşta evlenmelidir. Peygamberimiz: “Ey gençler sizden evlenmeye güç yetirenler hemen evlensin” buyurmaktadır. (Buhâri, Nikâh, 3, VI, 117) Dinimiz haramlardan uzak yaşayan bir nesil yetiştirmeyi istemektedir. Kişi durumu müsait olduğu zaman, hemen evlendirilmelidir. Çünkü iffetli yaşamak ve namusu harama düşmekten korumak evlilikle mümkündür.

Bir ailenin kurulmasında değişik farklar ileri sürülmeğe başlandı. Hatta bu şartlar sınırı daha da ileriye atabilir. Sizce başta gelen şartlar hususunda neye bakmalıdır gençlerimiz?

Onları da dile getireyim: eşler emanet sahibi kişiler olmalı, karşılıklı güven duygusu bulunmalıdır; karşılıklı sevgi ve saygıda kusur edilmemelidir; davranışlarımıza her zaman iyi niyet hâkim olmalıdır. Bu vasıflara sahip insanları tercih etmeliyiz; din farkı temel evlenme engellerinden biri olarak görülmeli, bu husustaki seçimde dikkatli davranmalıyız. Eş seçerken Peygamberimizin şu hadisi hatırdan çıkarılmamalıdır: “Kadın dört özelliğinden dolayı nikâhlanır. Malı, soyu, güzelliği, dindarlığı, sen dindar olanı seç, elin bereketlensin.” (Müslim, Rada, 53, 2, 1086)

Aile yuvasının kurulmasında diğer şartlar nelerdir?

Burada şunlara dikkat edilmelidir: evlilik yapanlar bu işe liyakatli olmalıdır. Buluğ çağına gelmiş olmalıdır; evlenilecek kişide evlenmeye mani bir durum olmamalıdır. Dinen evlenilmesi haram olan kişiler bilinmelidir; karşılıklı rızasının bulunmasıdır; nikâh akdi esnasında şahitler bulundurulmalıdır; herhangi bir zorlama olmamalıdır ve evlenilecek kişi denk olmalıdır.

Bu şartlar hemen gerçekleşmez ise yine de hemen evlenilmeli midir?

Evlenecek kişi psikolojik olarak, kendi durumunu yönetemeyecek harama düşme ihtimali olan zayıf karakterli biri ise bu şartlar esnetilebilir. Onun evlenmesi her yönüyle kolaylaştırılmaya çalışılır. Fakat harama düşme endişesi olmayan biri ise, şartlar gerçekleştirilinceye kadar evlenme geciktirilebilir.

Günümüzde "çağdaş evlik - İslami evlilik" diye konuyu saptıranlar oluyor?

Dinimizde evliliğin böyle bir türü yoktur. Evlilik bir akittir. Bu akitlerin çağdaşı ve İslâmi’si olmaz. Karşılıklı rızaya bağlı, akit şartlarına da uymak suretiyle gerçekleştirdiğiniz evlilik, dinin emirlerine uygun bir evliliktir. Burada çağdaş evlilikten kasıt, Belki Mut’a Nikâhıdır. Mut’a nikâhı, evliliğin belli zamanla sınırlandırıldığı, geçici evlenme dediğimiz belli bir süreye kadar belli ücret karşılığında birlikteliğin devam ettirildiği, daha sonrada terk edilen bir evlenme şeklidir. Bu dinen caiz değildir. Çağdaş evlilikten maksat bu ise, bu tür evlilikler dinen caiz değildir. Çağdaş evlilikten maksat, bir nişanlanma döneminin bulunması ve bu durumun nikâh yapılmadan, birbirlerini tanıma açısından, evlilik öncesi bir durum olarak kabul edilmesi ise, bu caizdir.

İslam’a göre nikâhsız evlilikler, batıldır. Nikâhsız birliktelikler zinadır. Zamanımızda nikâhı nasıl anlamalıyız?

Bu durum bir problem olarak karşımızda durmaktadır. Bu mevzuun burada anlatılması mümkün değildir. T.C Diyanet İşleri Başkanlılığının yayınlamış olduğu iki ciltlik ilmihal kitabının ikinci cildindeki, “Aile Hayatı ve Evlilik “ bölümü özenle okunmalıdır.

Bazı durumlarda evliliğe yanaşmamak da görülüyor… Bunun aşılması nasıl olmalıdır?

Evlenmeye yanaşmayanlara dinimizin bu husustaki ısrarı, ayet ve hadislerin evlenmeye teşvik ettiği anlatılmalıdır. Kimseye zorla bir şey yaptırmak gibi bir görevimiz de yoktur.

Evlilik yapacak kişilere bazı tavsiyelerinizi işitmek isterdim konuşmanın sonunda? Onlar nedir?

Yuvada karşılıklı sevgi ve saygıyı unutmayın. Bu aynı zamanda ayet-i kerimenin bir emridir.

Kadınları kesinlikle aşağılamayın, onlara bir fiske bile vurmayın, adalet ölçüleri içinde geçinin.

Birbirimize olan güvenimiz devam etsin.

Hiçbir zaman hayattan ve güzel şeylerden ümit kesmeyin. Ümitsizlik, karamsarlığı karamsarlıkta iman zafiyetini getirir.

Eşinizle duygudaşlık yapın, yediğinizden yedirin, ona hediye alın, giyim ve kuşamı için cimrilik etmeyin.

Çalışan erkek olun, başkalarının çalışıp da sizin oturacağınız zeminlerden uzak durun, Hanımınızın sırtından geçinmeyin.

Kadın da kocasının evinin muhafızı olsun, çocuklarını iyi terbiye etmeye gayret etsin. Evlilik yolunda olanların Allah yardımcıları olsun.

* * *

İnternet üzerinden gerçekleşen bu yeni biçim beraberliğe İstemeye istemeye bu seferlik son vermek gerekiyor. Bu içerikte başkalarıyla da beraberliklerin olacağı belirtildiğine göre aynılarının devam ettirileceği anlamı çıkmaktadır. Kısmetse bu da olacaktır inşallah!.

Özellikle gençlerimiz arasında bir sorun olarak görüldüğüne göre onun doğru esasa dayanmasında başkalarının da yardımları gerekecek... Meselenin konumunu Makedonya’da hissedirken, bunun neredeyse her yerde gözlendiği bir zaman içinde olduğumuzdan, bilgilenmemiz önemlidir. Bu alanda verilecek bilgilerin tekrarlanmasındaysa fayda vardır…

Makedonya'da Türkler % 5-6 oranında

2011-04-20T09:05:00.001+02:00

Makedonya Cumhuriyetinde (MC) nüfus sayımlarının yapılacağı ayda Türk toplumu yüzde kaç olacak? Sekiz büyük belediyeye sahip ve nüfusu 800 bin kişiyi aşan Üsküp'te Türkler ne kadardır? İtiraz etme durumuna gelinecek mi? Sular dingin akacak mı? Vardar ırmağı zaten bulanık... Tencerede ne kaynıyor? Onu gerçi kaşık bilir… Biz de bilecek miyiz? Bu durumda istediğiniz kadar soru sıralayabilirim… Bu sefer blogumun konuğu 1980 Üsküp doğumlu ve Türk Demokratik Partisinin (TDP) Üsküp İl Merkezi Başkanı bir gencimiz… Hüsrev Emin… Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunu… Yüksek lisansa devam eden biri... Kurucularından olduğu “Köprü” Kültür-Sanat ve Eğitim Derneği'nin başkanlığını, “Köprü” Kültür Sanat ve Edebiyat dergisinin editörlüğünü yapmış biri… Devam edeyim:

Kurucularından olduğu “Köprü” Kültür-Sanat ve Eğitim Derneği'nin başkanlığını, “Köprü” Kültür Sanat ve Edebiyat dergisinin editörlünü yapmış… Üsküp'te ilk özel Türkçe Radyo’da yayın sorumlusu ve kültür programları sorumluluğu, Özel Nova Koleji’nde daha önce Türk edebiyatı öğretmenliğini yapmış gencimiz...

Zira Üsküp: Saray, Gyorçe Petrov, Karpoş, Merkez, Aerodrom, Kisela Voda, Gazi Baba, Butel, Çayır ve Şuto Orizare belediyelerinden oluşmaktadır. Az da değil... Toplam sekiz belediyelik bir şehir... Öte yandan içinde barındırdığı nüfus Makedonya genel nüfusunun 1/3' inden fazla! Üsküpün bileşik özelliklerini daha çok sayabilirim... Ama bu özelliklerin başında sorun olarak çıkan dağınıklıktır... Bu büyük nufus içinde örgütlenmek ayrı bir çalışmayı ister. En iyisi H. Emin'le konuşmama başlayayım:

M.C.'de en ciddi meselemiz olan nüfus sayımlarıyla hemen bizi ilgilendiren konuya geçelim… Üsküp olarak, ne zaman yapılırsa yapılsın, hangi ayda olursa olsun, 2011 nüfus sayımlarına nasıl gireceğiz?

Ülkemizde bilinen ilk nüfus sayımı 15. asırda, Osmanlı Devletinde yapılmıştır. M.C. devleti ikinci dünya savaşından sonra bu yıl 9. kez nüfus sayımına gitmektedir. Bu çerçevede Makedonya’da yaşayan Türkler için, tıpkı önceki sayımlar olduğu gibi bu nüfus sayımı da hayati önem arz etmektedir.

Makedonya Türklerinin gerçekçi ve doğru sayımının bu yıl içinde yapılacağına umalım. Yapılacak nüfus sayımı ile sayımızın ortaya çıkacağına umut ediyoruz. Bizler, en evvela bir siyasi parti olarak çalışmalarımızı siyaseten gerekli olan adımları atmakla yükümlüyüz. Üsküp İl Merkezi olarak bu konuda yapabileceklerimiz sınırlı, ancak Parti Genel Merkezimiz ile koordineli olarak yaptığımız ve yapacağımız işler mevcut.

Önümüzdeki nüfus sayımları bir önceki sayımdan farklı olarak Makedonya Türklerinin kabul ettiği ve sayım sonrası şikâyetlerin en aza indirgendiği bir sayım olması için aktif bir şekilde sayım öncesi ve sonrası çalışmalarımız hızla devam edecektir.

Bunun haricinde tabii ki, milletimize düşen görevler de mevcut! Yapılacak olan sayımda maalesef zaman zaman karşılaştığımız şikâyetlerin ortaya çıkmaması adına, oluşabilecek yanlış yönlendirmeler, sayım esnasındaki haksızlıklar ve benzeri prosedürel işlemlerde bilinçli hareket etmeleri gerekmektedir. Bu bağlamda sayım öncesi Partimizin oluşturduğu nüfus sayımı komisyonun farklı bölgelerde yapacağı halka açık bilinçlendirme toplantılarının benzerini Üsküp’te gerçekleştirmeyi planlıyoruz.

Üsküp’e haliyle bir merkezi yer olarak önem verilmelidir. TDP merkezi Üsküp’te, Türk Tiyatrosu Üsküp’te, Türkçe Radyo ve Televizyon Üsküp’te… Fazla saymayayım... Merkezi bir yer olmasının verdiği imkânlardan ister istemez TDP Merkezinin Üsküp’e ağırlık vermesi doğrudur. Hatta her faaliyette olduğu gibi, nüfus sayımları da önemlidir… Bu konuda neyi daha katmak isterdiniz önceki cevabınıza?

Üsküp tam da sizin belirttiğiniz gibi aslında Makedonya’nın bir mozaiği, her şehirden her kasabadan insanın geldiği bir yer, bunun haricinde M. C. devletinin başkenti ve başta bürokratik kurumlar olmak üzere iletişim, eğitim ve sanat kurumlarımız vs. Üsküp’te. Bu da ister istemez bizleri hem sorumluluklar hem de iş yükü itibari ile daha fazla çalışmamız gerektiğini göstermektedir. Üsküp İl Başkanlığı olarak yukarıda da zikrettiğimiz gibi hayati öneme sahip olan bu sayım için şehrimizde yer alan farklı kurum ve kuruluşlarla birlikte halka yönelik çalışmalara geçmişte olduğu gibi bu sayımda da beraber hareket etmek isteriz.

Makedonya genelinde nüfus konusunda fazla çıkmamız doğaldır… Sizce bu fazla dediğimize bir yüzdelik ana bilir miyiz?

2002 yılında yapılan sayımlarda Makedonya yeni bir krizden çıkmıştı. Ülkemizin çatışmadan yeni çıkmış olması hasebiyle, sayımlarda siyasi kararların etkili olduğu düşüncesi, Ohri çerçeve anlaşmasının halk arasında henüz tam olarak netlik kazanmamış olması, milletimizin kendini ifade etmek anlamında özgüvenin eksik olması, bir takım endişe ve korkuların hâkim olması gibi sorunlardan biz Türkler açısından 2002 sayımlarının neticesinin objektifliği kabul edilemezdi.

Makedonya Türkeleri’nin 2011 yılına değin hem siyasette hem de sivil toplum alanında yaşadığı değişimler dolayısı ile halkımızın 2011 sayımlarına daha umutlu ve kendine güvenlerinin arttığı durumda girmesini beklemekteyim. Dolayısıyla bu sayımlarda nüfus oranımızın yüzde 5, hatta yüzde 6’lara kadar ulaşacağına inanmaktayım.

Bu oran Üsküp belediyelerini hepsini düşünerek ne kadar olabilir?

Buradaki mevcut durum yüzde 2 seviyesinde, yapılacak olan faaliyetlerle bunun bu sayımlarda yüzde 3’lere ulaşacağını düşünüyorum.

Gerçi seçimler Öne alındığı için şu anda Makedonya2nın düşündüğü o! Ama biz Seçimlere koşut olarak son ana kadar bu konuyla haşir neşir olmalıyız. Umarım seçimlerden sonra nüfus sayımı konusu Merkez Mecliste de gündeme gelir… Biz konuyu öğrenime dökelim. Öğrenim konusunu anınca, o bakımdan durum nasıldır ve nasıl olabilirdi? İlköğretimden başlayıp, lise öğretimi, yüksek öğretim olarak değerlendirirseniz iyi olur?

Nüfus sayımı Merkez Meclis’te mutlaka tartışılacaktır.

Eğitim konusuna gelince, Makedonya Türkleri bu ülkede varlığını sürdürebilmesi için birincil ve tartışılmaz bir konudur. Eğitimdeki sorunların çözümü amacıyla yapılan çalışmalar yapılmıştır, yapılmaktadır ve gelecekte de yapılacaktır. Ancak eğitim sorununun çözümü için, MC Anayasasında anadilde eğitim hakkının net bir şekilde ifade edildiği gibi, uygulamada devlet kurumlarının samimi yaklaşımı, iyi niyeti ve siyasilerin iradesi olmazsa sorunların tamamının çözümü imkânsızdır.

Nitekim çözüme yönelik ciddi adımların atıldığını görmekteyiz. Makedonya genelinde kitap konusunda çözüme yaklaşılmaktadır. Kadro konusunda Üsküp anlamında belirli adımların atılmaya başlandığını söyleyebilirim, buna örnek vermek gerekirse, “Snejana” Çocuk yuvasında Türkçe sınıfın açılması için Çayır Belediye Meclisi’nde kararın onaylanması beklenmektedir. Yane Sandanski, Petar Zdravkovski-Penko ve Tefeyyüz İlköğretim Okullarında ve Tsvetan Dimov ile Yosip Broz Tito liselerinde varolan eksik kadronun bir bölümünün tamamlanması, Dimitar Vlahov kuaförlük meslek okulunda Türkçe sınıfın açılması gibi yapılan bazı çalışmalardır.

Eğitimin her üç seviyesinde öğretim sorunları sizce nedir? Tabii sorunlar yok denilemez?

Belirttiğim gibi eğitimde temel sorunlar ders kitapları, kadro sıkıntısı, kalite seviyesi başlıcalarıdır. Malumunuz bu sorunlar yıllarca eğitimimizi yıpratmaktadır. Bunun yanında vurgulanması gereken bir sorun da, devletin anadilde eğitim imkânlarını belirli bölgelerimizde sunmamasıdır. Bu herkesçe malum olduğu için detaylara girmeyeceğim.

Bunların aşılmasında neler yapılmalıdır sizce? Neler yapılıyor? Neler yapılabilir de yapılmıyor?

Sorunların aşılmasında başlıca etken devlet kurumlarının samimi ve iyi niyetle yaklaşımıdır. Her ne kadar son dönemlerde sivil örgütlerin bu konuda çözüm üretme girişimi bizleri memnun etse de uzun vadede sorunların çözülmesi için daha geniş kapsamlı ve düzenli çalışmaların yapılması mecburidir. Özellikle son dönemde ders kitapları noktasında MATÜSİTEB bünyesinde kurulan eğitim komisyonu aracılığıyla çözüm çalışmalarını takdir etmek gerekmektedir. Nitekim bu tarz çalışmaların ileriye yönelik çözümler için çok önemli bir adım olduğunu vurgulamam gerekir. Tabii bununla birlikte bütün sorunların çözülmesi için belirli bir süre ve sabır doğrultusunda sistematik çalışmalara yer verilmelidir.

Öğrenim derken halkın öğrenime verdiği önem nedir?

Aslında halkın verdiği önem kanımca istenilen düzeyde değildir. Bu da zaten eğitimimizde sorun olarak söylenebilir. Eğitimin kaliteli olması için ebeveyn – öğrenci – öğretmen ilişkisi çok daha ileri seviyede olmalıdır. Özellikle anadilde eğitim bilinci noktasında halka yönelik çalışmaların yapılması gerekmektedir. Bununla birlikte özellikle eğitimcilerimize yönelik çağdaş eğitim sistemine uyum sağlayarak kapasite geliştirme alanında daha sistematik bir çalışma yapılması gerekmektedir.

Şimdi başka bir soru: İsterseniz cevap vermeyebilirsiniz: TDP merkez yönetimi İl Merkezi ve Şubeler arasında iletişimi yeteriyle demokratik görüyor musunuz?

Makedonya’da demokrasi anlayışı çerçevesinde, kanımca en demokratik iletişim bizim partimizde bulunmaktadır. Tabi mutlaka eksiklikler de vardır, fakat son dönemde bu yönde daha fazla yol kat ettiğimizi düşünmekteyim. İleride de bunun daha da gelişeceği inancını taşımaktayım.

Gayet siyasi ve diplomatik bir cevap oldu.... Sizce demokratik iletişim nedir?

Burada sorulan sorular aslında ayrı ayrı birer mülakata konu olacak niteliktedir özellikle bu soru. Ancak bu sorunun cevabının anlaşılması için demokrasi ve iletişim kavramlarının doğru anlaşılması gerekmektedir.

Demokratik anlayışın gerekliliği karşıt görüşlerin bir arada var olabilmesi ve bunun neticesinde her kesimin kabul edebileceği ortak bir sonucun ortaya çıkması ile gerçekleşecektir. Bireylerin, toplumların ve de kurumlarımızın demokrasi algısı derinleştikçe demokratik iletişime doğru yol alabiliriz diye düşünüyorum.

Apayrı bir konuya geçeyim… Buysa hayati bir mesele sayılır… TDP kaç kişinin iş bulmasına yardımcı olabildi? Bundan kaçı Üsküp’tendir?

Bu konu özellikle partimizin yer aldığı son koalisyon hükümetinde bayağı gündemdeydi. 2008 yılından itibaren Ohri çerçeve anlaşmasına binaen hakça temsil ilkesine bağlı kalarak bütün milletlerin nüfus oranı düzeyinde iş ilanları açıldı. Şimdiye kadar 4 büyük ilan açıldı. Bunun neticesinde Makedonya genelinde yaklaşık 200 Türk vatandaşına iş imkanı sağlanmış oldu. Bunlardan 44’ü Üsküp’ten olup diğerleri Makedonya’nın farklı bölgelerinden oluşmaktadır.

Bir dedikodu dolanıyor: İş imkânları sağlamada bazı iltimaslıklardan söz ediliyor… Sizce bu var mı? Oluyor mu?

Bu bence asılsız bir suçlama. Çünkü ilanda var olan prosedürler icabı kimsenin karışamayacağı teknik kurallar bulunmaktadır. Bir defa başvurular elektronik ortamda olup müdahale edilmesi imkânsızdır. Yanlış başvuru sonucunda bilgisayar otomatik olarak adayları elemektedir. Daha sonra memuriyet sınavı esnasında da partimizin hiçbir yetkilisinin doğrudan doğruya müdahale edecek durumda olmadığını vurgulamam gerekir. Biz parti olarak sadece başvuru esnasında dikkat edilmesi hususlar noktasında adaylara gereken bilgiyi verip, onları yönlendiriyoruz.

Kışkırtıcı sorular arttırılabilir… Ama gaye o değil. Erken seçim hazırlıklarının yapıldığı bu sırada, nüfus sayımı yılında bulunduğumuzdan onları sormayayım. Onlar başka fırsata kalsınlar… Alışılmış bir soru da gelsin: mesela benim soramadığım ve sizin söyleyemediğiniz bir şey daha var mı?

Göreve geldiğimiz günden itibaren TDP anlamında Üsküp’te ciddi bir canlanmanın söz konusu olduğunu rahatça söyleyebilirim. Bizim yapmak istediğimiz yepyeni bir siyaset anlayışı, insana hizmet merkezli ve gerçekçi anlamda sorunları çözmeye yönelik çalışmalar yapmaktır. Nitekim şimdiye kadar yaptığımız faaliyetlerin bu düzeyde olduğunu vurgulamam gerekir. Özellikle son yerel seçimlerde elde ettiğimiz başarı ile ondan sonra parti üyeliğine yoğun bir ilgi ve artış olması bunun göstergesi olsa gerek. Örnek verilmesi gerekirse son bir yılda üye sayımız 400’den 1.500’lere ulaştığını, bunu da önümüzdeki dönemde 2000 ve üzerine çıkarmayı hedeflediğimizi da vurgulamak isterdim.

***

Umarım Kapsamlı bir konuşma oldu. Üsküp İl Merkezi başkanı Hüsref Emine sorulması gereken daha çok soru var. Onları erken seçim ve nüfus sayımlarının sonrasına bırakalım. Konuşmanın sonunu mühürleyelim. Mühür merkezin mührüyle olsun! Onun konuşmasından ayırmak gereken önemli verileri bir daha Özetleyeyim: Makedonya’da biz Türkler % 5-6, Üsküp’te de % 2-3 olarak varız.

Konuşmamızın sonunda Üsküp İl Merkezi mühürünü basarak diyelim:

İşimize bakalım!

Görelim sayımızı!

Saydıralım kendimizi!

Makedonya Türk toplumunun ciddi bir değeri

2011-04-13T06:00:00.008+02:00

Senad Vraynko… 1972 doğumlu, evli ve iki çocuk babası. İlkokulu Vrapçiştede Türkçe, orta okul Gostivar’da, yüksek eğitim Anadolu Üniversitesi İktisat ve İdari Bilimler Fakültesi-Ekonomi Bölümü Eskişehir Türkiye ve Üsküp Felsefe Fakültesi, Sosyoloji bölümü-Kiril ve Metodi Üniversitesinde devam etti. Association for Democratic İnitiative ve Minorities Rights Group kuruluşlarıyla çalıştıktan sonra Millennium Sivil Toplum Kuruluşu’nda aktif yöneticidir. Zaman içerisinde Ulusal ve Uluslararası çapta STK eğitimi gördü. Networking and Good governance (Ağ ve iyi yönetişim)- Flensburg, Almanya, Rural society development (Kırsal toplum kalkınması)- Dublin, İrlanda, Civil service organization becoming service providers (Yurttaş hizmet kuruluşların hizmet sağlayıcıları olması)- Prag, Çek Cumhuriyeti, Managing multiethnic communities (Multi etnik toplulukları yönetme), Budapest, Macaristan, Human and minorities rights (İnsan ve azınlık hakları)-Brüksel, Belçika, Organizational Strengthening (Örgütsel güçlenme) ve Institutional development (Kurumsal kalkınma)-USAİD...

Say say bitmiyor... Fazla saymayayım konuşmamıza geçeyim. Hepsini saysaydım konuşma konuşma olmaz, olay saymaya dönerdi. Dönseydi de hoş olurdu. Çünkü Makedonya Türkleri olarak çok çalışmamız gerekiyor. Sizin bunu bildiğinize rağmen gene de anayım dedim. Vraynko konusu Senadın aslının Vranyalı oluşunu göstermektedir.Onu çoktan tanıdığım halde bunu bilmezdim. Senadı çok severdim. Şimdi daha da sevdim. Ben de annemin tarafından daha eski zaman içinde Vranyalıyım. Vranyko sözü içindeki anlama gelince o uyduruk bir söz değildir. Vranya Türkçenin sonunda 'o' harfi ile biten kelimeler çoktur: abo (abla), dayko (dayı), aco (amca) vs... Kişi adlarında Sayko (Sait), Memo (Mehmet), Nuro (Nuri) gibi... Bu konuya girersem konuşma yapılmadan kalır. Oysa Vrapçişteye gidişimin gayesi konuşmayı gerçekleştirmekti!

Senad Vranyko... Konuşmamıza kasabanızdan girelim?

Raptiştah (Vrapçişte) kasabası Makedonya’nın Kuzey-batısında, Şar dağı eteklerinde, Gostivar ve Kalkandelen belediyeleri arasında bulunan 4874 nüfuslu ve 1126 haneli çok şirin bir yerleşim yeridir. Bu kasabada 3132 Türk, 1777 Arnavut ve 172 Makedon yaşamaktadır. Kasabada üç cami, medrese, ilkokul, sağlık ocağı ve çok sayıda fabrika, küçük ve orta boyutta işletmeler ve dükkânlar bulunmaktadır. Raptiştah’da çok eski osmanlı türk aileleri yaşamaktadır, ben de o ailelerden Vraynko ailesine mensubum. Raptiştah adı Osmanlı Devleti kaynaklarında ilk defa 1452/1453 yılında Kalkandelen Vilayeti için tutulan 12 sayılı tahriri defterinin 126, 127 ve 129. sayfalarında geçmektedir.

Makedonyanın bana göre tek sivil toplum kuruluşu (stk) anlayışında çalışan MİLENYUM? Doğru mu söylüyorum?

Evet doğru söylediniz, belki bu değerlendirme bazılarına göre çok gelebilir, fakat hizmetlerin ürünlerini sıralamaya ve gözden geçirmeye kalkarsak, değerlendirme grafiğinde gerçekten çok başarılı bir sivil toplum kuruluşundan bahsetmiş olacağız. Kuruluşumuz 1993 yılında kasabanın hizmet erenleri tarafından kurulmuş ve resmiyeti olmadan 1999 yılına kadar çok müsbet hizmetler yapmıştır. Malumunuz 1998 yılında Dernekler ve Vakıflar kanunu getirildi ve böyle cemiyet çalışmaların resmileşmesi gerektirildi. Bizler de kuruluşumuzu resmileştirmeye giriştik ve Yeni Bin yılı elde etme felsefesiyle 1999 yılının sonlarında MİLLENNİUM ismiyle resmiyetini kazandırdık ve 2000 yılına değişik bir çalışma felsefesiyle yurttaşın karşısına çıktık.

Derneğiniz projeleriyle bilinmekte. Daha önemlilerinden bahseder misin?

Bugüne kadar kuruluşumuz, proğram sektörleri aracılığıyla 4 proğram, 61 proje, 12 inisiyatif ve 6 yurttaş girişimi gerçekleştirmiştir. Bunun yanı sıra, kuruluşumuzun bulunduğu ve faaliyet gösterdiği Gostivar ve Vrapçişte belediyeleri beraberinde, ortaklaşa 5 projede de imzamız vardır. Bütün bu projelerin hangisi daha değerli diye sorarsanız cevap vermekte zorlanacağımızı anlayışla karşılamanız gerekir, çünkü bütün projelerimizin bizlerde büyük önemler taşıdığını söylememiz en doğal hakkımızdır.

Size göre proje hazırlamak işi bilgi ister mi?

Proje hazırlama ve projeyi yürütme mutlaka bilgi gerektirir. Örgütsel güçlenme alanında bir projeyi geliştirmek için belirli aşamalardan süreci yürütmek gerekmektedir. İlk başta proje planlama süreci başlar ve sırasıyla; proje döngüsü yönetme kademeleri, sorun ve ihtiyaçları teşhis ve çözüm önerileri metodolojisi-sorunlar ve hedefler analizi, paydaş analizi, girişim stratejisi ve mantıksal çerçeve seçimi, alternatif yaklaşım stratejilerin analizi, proje için önemli dış etkenlerin tanımlanması-önkoşullar ve varsayımlar, göstergelerin belirlenmesi, kaynak tahsisi ve bütçeleme, Gözlem (izleme) ve değerlendirme metodları, insan kaynakları yönetimi, takım çalışması, idari çalışma, ofis yönetimi, arşivleme, finansal ve mali işlemler, değişiklikleri ve rizikoları yönetme, yerel kaynakların seferberliği, sürdürülebilirlik planların hazırlanması, raporlama metodları ve görünürlük stratejileriyle proje döngüsü hazırlanır. Bu aşamaları bilmeden ve bunlardan geçmeden, güzel ve sorunlara çözüm üretecek bir projenin hazırlanmasından bahsetmek çok yanlış olur.

Nasıl proje yapmaya başladınız. Hangi yollardan geçtiniz… Proje hazırlamada nelere dikkat edilmelidir? Bunları sizin anlatmanız bana daha uygun…
İlk başta biz de proje hazırlamayı basit ve kolay olduğunu düşünüyorduk, fakat proje destekleme ihalelerine katılma teşebbüsüne kalkıştığımızda, bilgisizlikten ve tecrübesizlikten dolayı çok zorlandık ve anladık ki bu sektörde faaliyet göstermek istiyorsak STK eğitimi almamız şarttır ve böylece 2000 yılından bu yana sürekli STK eğitimlerine katılıyoruz. Bu konuda en büyük avantajımız, ülkemize Kosova krizinden ve Makedonya krizinden gelen çok sayıda uluslara arası sivil toplum kuruluşların ve yabancı devlet kurumlarının boy göstermesi ve Makedonya’daki Sivil sektörü kalkındırma proğramlarının uygulanması ve bizlerin de bunlara dahil edilmesiyle oldu. Yani, tam zamanında ve tam yerinde bulunmamızla kapasitelerimizi geliştirdik ve diğer kuruluşlarla yarışabilecek duruma gelme motivasyonumuzla kaliteli çalışmalar üretebildik.

Proje hazırlamada nelere dikkat edilmeli diye önceki soruda cevapladım ve bizler buları gözönünde bulundurarak kaliteli projeler yaptık ve bugün referans olarak çalıştığımız şu kurum ve kuruluşları sıralayabiliriz; Makedonya Cumhuriyeti Hükümeti, Emek ve sosyal işler Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kültür Bakanlığı, Makedonya Açık toplum enstitüsü, Makedonya Uluslararası işbirliği merkezi, Adım adım Vakfı, Sürdürülebilir Topluluklar Enstitüsü-ABD, USAİD-ABD, UNDP, Avrupa kalkınma ajentesi-AB, AB Delegasyonu, Prohelvetia-İsviçre, Uluslararası göç kuruluşu-İOM, Dünya Bankası, King Boduen Vakfı, Çarls Stuyard Mot Vakfı, Avrupa azınlık sorunları merkezi-ECMİ, Uluslararası azınlık hakları grubu-MRG, AGİT, OXFAM-İngiltere, Nansen Diyalog merkezi, Uluslararası Seçimler Vakfı-İFES, Kurumsal gelişim merkezi-CİRA, SDC-İsviçre, Anadolu kalkınma Vakfı, ve Makedonya sivil toplum kuruluşlarından ortak proje yürüttüğümüz 100’ün üzeri kuruluş.

Şu anda üzerinde çalıştığınız proje veya projeler nedir. Bunları kısa hatlarıyla tanıtır mısın?

Millennium STK’sı, projelerini önceden yani yıllık proğramlar halinde hazırlarken belirler ve gerçekleştireceği destekleri bulduğunda aynılarını yürürlüğe koyar. Bu yıl için yıllık proğramımızda tasarladığımız faaliyetler şunlardır:

Örgün eğitim sektörümüz: Çocukların sosyal kapsanma ve eğitim faaliyetleri; Gostivar gençlik stratejik planın gerçekleştirilmesi; Çocuk ve gençlerde Sosyal sorumluluk faaliyetlerini ve benzeri proje faaliyetlerini gerçekleştirmeyi hedefliyor.

Kapasite geliştirme sektörümüz: Türk kuruluşlarına STK eğitim faaliyetleri; Yerel yönetimlerde kapasite geliştirme faaliyetleri; Araştırma ve geliştirme çalışmaları ve benzeri proje faaliyetlerini gerçekleştirmeyi hedefliyor.

İnsan ve azınlık hakları sektörümüz: Ulusal ve yerel seviyede hakların temsili va saygılanması faaliyetleri; Türk toplumunun haklarını temsil ve lobi çalışmalarını gerçekleştirmeyi benzeri proje faaliyetlerini gerçekleştirmeyi hedefliyor.

Etkili bilgilendirme sektörümüz: yazılı ve sanal alandan Haberci ve Ekol yayınlarının yanısıra farklı yayınların da devamını hedefliyor.

Yaşayan miras değerleri ve kültür sektörümüz: değerleri koruma, yaşatma ve tanıtma faaliyetlerini gerçekleştirmeyi hedeflemektedir.

Millennium şu anda Hükümet destekli “Dengeli yerel kalkınmada stratejik yaklaşım” isimli projesini gerçekleştirmektedir. Bu projenin amacı; Belediyelerin yerel ekonomik kalkınma stratejik planlarının, ortak önceliklerinin tanımlanması için karşılaştırma faaliyetleri ve dengeli yerel kalkınma için ortak stratejik yaklaşımlar hazırlamak’tır. Bu projede Gostivar belediyesi ekonomi kalkınma sektörü, Vrapçişte belediyesi ekonomi kalkınma sektörü, Bogovino belediyesi ekonomi kalkınma sektörü ve Kalkandelen belediyesi ekonomi kalkınma sektörleriyle işbirliği yapılmaktadır. Bu projemiz yıl sonuna kadar devam edecektir.

MATÜSİTEB, üyesi olduğunuz bir yer… Kuruluş kapsamınızda yerinizi nasıl görüyorsunuz?

Millennium STK’sı MATÜSİTEB’in kurucu üyelerinden birisidir, belki de bu girişimin ilk adımı atan kuruluştur. 2002 yılında Gostivar’da düzenlediğimiz bir panele 8 Türk STK’sının iştirak etmesiyle, o dönemin TDP milletvekili adayı iki temsilciyi konuşmacı olarak davet ettik. Milletvekili adayların STK’lara yönelik yapacakları destekler konuşulurken konu Türk STK’ların bir koalisyonda bulunmaları vurgulandı ve aynısı herkes tarafından beğenildi. ECMİ STK ağında bulunduğumuz dönemin koordinatörü TC Büyükelçiliğine de aynı teklifi sundu ve aynısının çok beğenildiği anlaşıldı. Bence bu bir ilk kıvılcım-ilk adım, sonrası ise malum...

MATÜSİTEB kapsamında şu anda Millennium’un yeri Yönetim Kurulunda bulunmasına rağmen kullanılmayan-pasif bir potansiyel durumundadır. Her yiğidin farklı bir yoğurt yeyişi vardır derler ya, bazıları kaymağından mahrum bazıları değil, sonuçta hepsinin yediği yoğurttur.

Yerinizi gördüm. Çayınızı içtim… Çayınız lezzetliydi. Size göre yeriniz uygun mu?

Gördüğünüz gibi yerimiz çok müsait ve bu mekânda 1993’ten beri hizmet veriyoruz. Mekânımız tüm imkânlarla donatılmıştır fakat giderleri kapatmada sıkıntılarımız oluyor. İnşaallah kendi yerimiz olur da, burada ki giderlere ayırdığımız bütçeyle nice güzel hizmetler yapabiliriz.

Ben fazla sormayacağım… Ama sizi serbest bırakmıyorum… Sonda ne anlatırdınız?

Asıl burada çok konuşmam gerekir. Her kuruluşun karşılaştığı sıkıntıları bizler de yaşıyoruz, nitekim yıllar boyu bunları gidermek için artık tecrübe ve büyük bir metanetliğimiz oluşmuştur. Karşılaştığımız sıkıntılardan en büyüğü, yıllık programımızın gerçekleşmesine fonların bulunmamasıdır. Bazen yıllık program faaliyetlerimiz hiçbir destek programın hedefleriyle uyuşmuyor ve o yüzden tüm ihalelere katılamıyoruz. Tüm sıkıntılara rağmen çizgimizden kaymıyor ve hedefimizden taviz vermiyoruz ve ümidimizi hiçbir zaman kaybetmiyoruz. Çünkü biliyoruz ki her zorluktan sonra kolaylık vardır ve “Gevşemeyin, hüzünlenmeyin. Eğer (gerçekten) iman etmiş kimseler iseniz üstün olan sizlersiniz” (Ali İmran 139).

* * *

Bundan sonra gazeteciye yazmak diye bir şey kalmaz diye düşünüyorum. Ne yazılsa fazla gelir. Üstelik yazılması ve söylenmesi gereken zaten son cevabın en sonunda yazılıdır!

Ustruga, Şutruga, Struga...

2011-04-02T06:00:00.005+02:00

Ustruganın ‘İbrahim Temo’ lisesinin Çanakkale Zaferine denk gelen okul günü değişik faaliyetlerle anıldığına dair önce haberim (1), sonra köşe yazım (2) çıktı. Ustrugayla yeniden tanışıyordum. Karşımda yeni bir Ustruga vardı. Kafamdaki Ustruga 2007 yılının kentiydi. Önce Ustruga'da Lisede Türk öğretmenlerden Linda Şeh ile daha kısa (3), sonra daha uzun röportajım (4) görüldü. Bilmeyenler de bendeniz de Ustrugayı bir nebze olsa tanıdık. Orada ki Türklerin durumunu anladık. Şimdi orada bulundum. Kentin nabzını ölçmeye çalıştım… Hekimim sanmayın… Değilim… Zaman zaman olduğumu sanırlar. Tıbbı seçmiş olsaydım hekim olabilirmişim meğer. Ancak gazetecilikte karar kılmışım. Gazeteciyse dendiğini değil, gördüğünü yazmalıdır.

Okul müdürü Urim Kreka’nın okul günü törenleri kapsamında davetli misafirlere düzenlediği kabulden sonra, Türkiye’de yaşayan torunu Canan (Cenan) Temo ve Türkiyeli yakınlarının ortak gayretleriyle okulun avlusuna yaptırılan, Dr. İbrahim Temo’nun büstü açıldı… Kabulde Türk öğretmenlerin misafirperverliği özellikle seziliyordu. Oysa onların sayısı sekizdi… Sekiz kişi resmen bir orduydu. Onlar okul müdürünün gururuydu aslında. Bana göre, onların sezdirdikleri etkinliklerin her anı okulun bir bütünlük içinde çalışıp, milli farklılıkların aşılmış bir ortam olduğunu kanıtıydı!

Başlığı okuduğunuzda şaşmayın. Türkçe olması gereken telaffuzdur Ustruga. (Ustrumca, Üsküp, Kırçova, Kıratova vb gibi… Türkçede hece, iki ünsüz harfle başlayamaz. Bu nedenle değişikliğe uğrar... Öne ya da araya bir ünlünün getirilmesi zorunludur.) Şutruga’yı C. Temo beyden duydum. Aynı sebepten beliren durumdu. Ancak burada başka bir dilin etkisi de var gibi gözüktü bana. Almancada st : şt olarak okunur. Oysa şimdiki duruma bakıldığında Struga, oranın ortak adıdır. Makedonlar ve Arnavutlar öyle diyorlar… Ustrugalı Türkler de Makedonca ve Arnavutça bildiklerinden Struga demekte zorluk çekmiyorlar. Doğrudur… Ama Ustruga dendiğini tamamen unutmuşlar.

Açılışa katılanlar arasında Ustruga belediye başkanı Ramiz Merko da hazır bulundu. Okul gününe rastlayan büstün açılışıyla ilgili yapılan törende R. Merko, bu olgudan bahsederken özetle: ‘Belediyemizi oluşturan Arnavut, Türk, Makedon ve diğerlerinin birliktelik havasını soluyan ‘İbrahim Temo’ lisesinin öğretmen ve öğrencilerinin bu ilişkilerin gelişmesinde ortak etkeni oluşturmalarından gurur duymaktayım’ demesine sevinmemek elde değildir.

Torunu ile kısa süren konuşmamızda ‘Her zaman Şutruga’ya bağlıydık. Dedem ve onun önemi, bağlılığı oluşturan bir köprüydü bizler için… Burada herkesle hala Türkçe anlaşabilmemiz ayrı bir anlam taşımaktadır. Kendisi buna sevinirdi kesinlikle… Burada olmayı arzulardı... Onun yerine bir başka İbrahim Temo buradaydı. Oğlum onun adını taşımaktadır…”

İbrahim Temo derken, o zaman alıntılarla onu anlatayım… Başkaları bir başka türlü anlatmamı isterdiler belki… Evimdeki kaynakçalar kısaca onu böyle tanıtıyordu.

* * *

Osmanlı Devletinin içinde bulunduğu… siyasî ve sosyal çöküş sürecinin getirdiği bunalımlar, birçok Türk aydınını yakından etkileyerek çözüm arayışı içine itmişti… İbrahim Temo da bu düşüncede olan şahsiyetlerden birisiydi. Onun diğerlerinden farkı, sadece düşünmekle kalmayıp, icraat aşamasına geçebilecek cesareti gösterebilmesiydi.

İbrahim Temo, kendi hatıratında teyit ettiği üzere 1865 Martında Manastır’a bağlı Struga’da doğmuştu (5). İlk eğitimini Struga’da tamamladıktan sonra, 1884 - 1888 yılları arasında Ahırkapı Tıp İdâdisi ve Kuleli Askerî Tıbbiye İdadisi’nde öğrenime devam etmiş ve 1888’de Mekteb-i Tıbbiye-i Şâhane’ye girmişti (6). Bu dönemde yavaş yavaş çevresindeki öğrencileri tanımaya gayret sarfederek fikrî yapılarını anlamaya çalışıyordu.

İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin teşekkülü aynı yıllara rastlamakta olup, muhtelif kaynaklarda da teyit edildiği üzere 1889’da kurulmuş olduğu kabul edilmektedir. Ahmet Bedevi Kuran, “İnkılâp Tarihimiz ve Jön Türkler” adlı eserinde 1892 tarihini vermesine rağmen (7), İbrahim Temo’nun da hatıratında belirttiği üzere 1889’u vermektedir (8). Bu sebeple, doğru olan tarih 1889 olmalıdır. Ayrıca, cemiyetin ilk kuruluşundaki ismi Terakki ve İttihat olup, daha sonradan İttihat ve Terakki şekline dönüşmüştür (9).

Temo’nun hem kendi hatıratında teyit ettiği üzere, hem de muhtelif kaynaklarda görülebileceği gibi (10) fikrî yapısı içinde hem Osmanlı-Türk milliyetçiliğini, hem de Arnavutluk aidiyetini ve milliyetçiliğini muhafaza edebilmiş olmasıdır. Hangisinin daha öncelikli öneme sahip olduğu sorusunun cevabı ise açıktır: Elbette ki öncelik Osmanlı-Türk milliyetçiliğidir. Aynı şekilde Diyarbekirli İshak Sükûti ve Arapkirli Abdullah Cevdet’te de ikili bir kimlik görülmektedir. Fakat onlardaki öncelikler de Temo’nunki gibidir. Bu destek hiçbir zaman, önceleri İttihat ve Terakki Cemiyeti üyesi olan Derviş Hima (Maksut İbrahim) gibi, “Arnavut Islah Cemiyeti” kurucuları arasında olacak kadar ileri boyutlu olmamıştır. Hima, açık bir şekilde bağımsız Arnavutluk tezini savunmaya başlamıştı (11).

Cemiyetin faaliyetleri, kısa bir süre sonra II. Abdülhamit’in kulağına kadar gidecek ve tedbir olarak okul müdürü Ali Saip Paşa görevinden alınacak ve Zeki Paşa göreve getirilecekti (12). Cemiyetle alâkalı olanlar da sıkı bir takibe maruz kalarak, bir çoğu tutuklanmaya başlayacak ve İbrahim Temo, hürriyetini kaybetme tehlikesi karşısında 1895’te Romanya’ya kaçma yolunu seçecekti (13).

İbrahim Temo ile gayri Müslim bir Jön Türk arasındaki şu konuşma, bu konuya açıklık getirmektedir: Gayri Müslim Jön Türk’ün, “... bu hafta haritaya baktım. Ağlamamak kabil değil. Çoğu gitti azı kaldı. Bu da gidecek an kârib...” şeklindeki sözlerine Temo, şöyle cevap vermektedir: “ O kadar meyus olma. Türkiya zannolduğu kadar çabuk harita-i âlemden silinmez. Avrupa’da ve Afrika’da, sükûti bekası mümkünsüz gibi gözüküyor ise de, Asya’da daha pek çok seneler icra-yı ahkâm edebilir (14). İbrahim Temo’nun tespitinin ilerleyen günlerde aynı şekilde gerçekleşecek olması ne kadar güçlü bir sezgiye sahip olduğunu göstermektedir. Gerek sezgi gücü açısından, gerekse de milliyetçilik anlayışları açısından Temo ve Mustafa Kemal arasında bazı benzerlikler mevcuttur. Tarih boyunca zaferleri, Türk kültürü ve harsı çerçevesinde ittifak yapmış Kürdü, Türkü, Lazı ve Çerkezi birlikte kazandılar, derken de aynı gerçeğe işaret etmektedir (15). Temo,Türk kültürü ve harsıyla yoğrulup kendini Türk hissedenler Türk’tür, diye düşünürken (16), Mustafa Kemal de, “Türkiye Cumhuriyetini kuran Türkiye halkına Türk milleti denir” demektedir (17).

* * *

Okul günü dolayısıyla yaşadıklarımı anlatmaya devam edeyim. Aynı günün akşamı olan programda öğretmenlerden Enis Ahmet’in Akif Ersoy’un ‘Çanakkale Şehitleri’ şiirine göre Lise öğrencileriyle hazırladıkları resital lisenin Türk öğrencileri tarafından sunuldu. Türk öğrenciler derken adlarını da anmak haklarıdır onların: Erdal Recep (saz), Ersin Müfti (gitar), Filiz Bayram, Hayal Aydarçe, Mevla Yahya ve Emrah Volina özel gayretleriyle bize ‘Çanakkale’ olayını sahnede canlandırdılar. Mehmet Akif’in bu şiirini birkaç mısrasını hatırlayarak, değerli şairi hissedelim:

Ah o yirminci asır yok mu, o mahlûk-i asîl,

Ne kadar gözdesi mevcûd ise, hakkıyle sefîl,

Kustu Mehmedciğin aylarca durup karşısına;

Döktü karnındaki esrârı hayâsızcasına.

Maske yırtılmasa hâlâ bize âfetti o yüz...

Medeniyyet denilen kahbe, hakikat, yüzsüz.

(Safahât: Altıncı Kitap-Âsım)

Sen ki, son ehl-i salîbin kırarak savletini,

Şarkın en sevgili sultânı Salâhaddîn'i,

Kılıç Arslan gibi iclâline ettin hayran...

Sen ki, İslâm'ı kuşatmış, boğuyorken hüsran,

O demir çenberi göğsünde kırıp parçaladın;

Sen ki, rûhunla beraber gezer ecrâmı adın;

Sen ki, a'sâra gömülsen taşacaksın...Heyhât,

Sana gelmez bu ufuklar, seni almaz bu cihât...

(Safahât: Altıncı Kitap-Âsım)

İlk verilen mısralarla başlayıp, arada ve ikinci verilen mısralarla programda bu bölüm herkesin gönlünde anlamlı bir güne rastlayan, anlamlı bir başka gün ile gene anlamlı bir kişiliğe olan destek izleriyle hoş anlar yaşattı. Bu anlarsa ortak tarihimizin, ortak kültür zenginliklerimizin sergilendiği bir ortamı yansıtıyordu.

‘İ. Temo’ lisesinin okul günü dolayısıyla davete uyarak, Debre’den gelen ve Türkçe ile Türklük öğretmeni Emel Ramadan’ın öğrencisi Sevgi Tale, müdürün izniyle programa alınması sonucu, yanık sesiyle Taner Güçlütürk’ün ‘Yankılanır Debre’den figan” başlıklı şiirini sundu:

…Debre’den bir ses gelir

Ses gelir nefes gelir

Yetişin ah dostlar kardeşimin

İmdat! Türkçe çağrısı gelir…
...mısralarıyla başlayan:

Debre’den bir ses gelir

Oy, ses gelir nefes gelir

Uyanın ah dostlar, kardeşimin

Yetiş! Eğitim çağrısı gelir!
...çağrısıyla biten haykırış, şiirde anlatılanın etkisinde kalan herkesin derin derin düşünmesine yol açtı. Canan Temo Beye program sonunda en çok neyi beğendiniz sorulduğunda onun düşünmeden: ‘Alkışlar bizim noktayı beğendiğimizi göstermiyor muydu?’ demesine yol açtı.

Canan Beyin oğlu İbrahim Temo’nun şahsında tarihimizden bildiğim bir kişiyi Ustruga’da gördüğüme sevindim… Sevincim sadece o kadarla kalmadı. Canan Bey, dedesi kadar Ustrugaya bağlıydı. Ustrugayı unutmamıştı. Olaya genel olarak bakıldığında Temo’lar Ustruga’daydılar kısacası… Türkiyeli, Arnavutluklu, Makedonyalı Temo’lar buradaydılar. Hepsi aralarında Türkçe anlaşıyordular…

Sonradan düzenlenen arkadaş gecesinde Lise müdürü U. Kreka en neşeli görünüyordu. Türkçe konuşanlarla Türkçe konuşmaya gayret etti. O benimle Türkçe konuşuyordu, ben de bildiğim Arnavutça'mla cevap vermeye gayret ediyordum. Aramızda dil sınırı yoktu. Buradan giderek, adamda bir kusurun olduğunu söylemek doğru olmaz. “Gücünü insanların yararına kullan”an biriydi o (18)!

Onu önce hatırlayamadım. Kendisi yanıma gelip nereden hatırladığını söyledi. Üsküp’te Uluslar Arası Balkan Üniversitesinden tanıdığını anlattı. Dediği doğruydu. Orada bir başka faaliyette beraberdik. Gizleyemem. Utandım. Nasıl olur da onu unutabilirdim. Kardeş olmamızı sağlayan ortak inancımız vardı! Bizi ortak noktada birleştiren oydu. Buysa kutsal bir dille hatırlatıyordu ve: “Bencil olma, tebrik etmeyi bil” (19) diyordu… Kendisine kardeşçesine sarılarak, onu tebrik ettim!

Hastalığımın nedeniyle hanımımın eşliğinde davete icabet edebildim. Ondan Allah razı olsun! Yanımda özel doktorum olarak bulunmasıyla uzun zamandan sonra bu güzel anları yaşamam mümkün oldu.

Sonunda bir diyeceğim daha kaldı: Davetleri olup ta gelemeyenler veya gelmeyenlerin neyi kaybettiklerini hatırlatmak zorundayım. Umarım mesaj gereken yerlere gitmiştir!

________________________________________________________________________________

Kaynakça:

1) Zaman Makedonya, sayı 767, Üsküp, 2011

2) Zaman Makedonya, sayı 767, Üsküp, 2011

3) Zaman Makedonya, sayı 768, Üsküp, 2011

4) http://avniengullu.blogspot.com/2011/03/linda-seh-strugay-cok-seviyorum.html#more

5) İbrahim Temo, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin Teşekkülü ve Hidemat-ı Vataniye ve İnkılâp-ı Milliyeye Dair Hatıram, Mecidiye, 1939, s. 15

6) İbrahim Temo, a.e.., s. 12

7) Ahmet Bedevi Kuran, İnkılâp Tarihimiz ve Jön Türkler, İST., 1945, s.45, Ahmet Bedevi Kuran, Osmanlı İmparatorluğunda İnkılâp Hareketleri ve Milli Mücadele, 1956, s.135

8) İbrahim Temo, a.e., s. VII

9) E. E. Ramsaur, Jön Türkler ve 1908 İhtilali, İST. 1972, s. 31

10) Hanioğlu, Bir Siyasi Örgüt Olarak Osmanlı İttihad ve Terakki Cemiyeti ve Jön Türklük, İST. 1989, s. 628

11) E. E. Ramsaur, Jön Türkler ve 1908 İhtilali, İST. 1972, s. 32

12) E.E. Ramsaur, a.e., s. 35

13) İbrahim Temo, a.e., s. Arka kapak, Ahmet Bedevi Kuran, Osmanlı İmparatorluğunda İnkılâp Hareketleri ve Milli Mücadele, 1956.

14) Hanioğlu, a.e. , s. 633

15) Gürbüz D.Tüfekçi, “Atatürk Milliyetçiliği” Atatürk Araştırma Merkezi, C:1, Temmuz 1985, Sayı: 3, s. 93

16) Geniş bilgi için bkz; İbrahim Temo, a.e. Temo hatıralarında Osmanlıdan bahsederken biz Türkler, biz Müslümanlar ifadesine sıkça yer vermekte, çocuklarını Türk kültürüne göre yetiştirdiğini söylemektedir.

17) Doç. Dr. Selma Yel, İttihat ve Terakki’nin Kurucularından İbrahim Temo’nun Atatürk ve İnkılapları hakkındaki düşünceleri, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, sayı 52, cilt: XVIII, Mart 2002.

18) Kuran-ı Kerim, Kalem Suresi, 2. Ayeti Kerime

19) Kuran-ı Kerim, Münafıkun Suresi, 4. Ayeti Kerime

MTV Türkçe yayınları…

2011-03-31T13:33:00.014+02:00

Gazetede köşemi yüklemek istemedim. Gazete haftalık… Köşem günlük olamaz. Ondan ötürü de bloğumda yayınlıyorum. Ayrıca gazeteyi kullanıyorum anlamına da gelirdi. Oysa niyetim o olamaz. Gazete kardeşlerimin gazetesidir. Hepsi ‘abi’ diye hitap eder!

Yazıya başlamışken ’Ah bir zengin olsam’ şarkısı aklıma geldi. Evet, bir zengin olsaydım! O kadar zengin olsaydım ki, Makedonya Türklerinin ihtiyacını karşılamak için Türkçe bir günlük gazete çıkarırdım… Meselelerimizi birbirimize değil başkalarına da anlatmak için haftalık Arnavutça bir gazete de çıkarırdım ayrıdan. Haftalık bir Makedonca gazete de çıkarırdım kesinlikle! Çağdaş gettoda kapalı kalmazdım.

Yaşasın Türksat… Yaşasın TV Avaz... Hadi hepsini sıralamayayım...Yaşasın sayısı 250’yi aşan Türkçe kanal… Buna rağmen Makedonya Türklerine özel bir RTV açardım… Kendi sorunlarımızı gündeme getirmek mümkün olurdu… Kadro mu? Keşke sadece kadro sorunu olsun… Kadrolar bir sürü… Onları ödemek de kolay olurdu zengin olsaydım! Boş keseden konuşmak kolay tabii…Üstelik satılacak malım da yok! Parayı verecek tarafı bulmak kolay iş değil!

‘Karınca ile aslan ve…’ başlıklı yazım gazetede görününce, bir ileti aldım komşu kapıcığım olan yakın Avustralya’dan. Ambalaj içinde yazdığımı belirten Avustralya Türklerinden bir okurumun iletisi uyarı gibi geldi. Kadın bunu hem gülerek hem de ağlayarak yazmıştır her halde…

Önce iletiden başlayayım:

“Merhabalar, Saygılar ve Sevgiler değerli Avni abiciğim, ‘Karınca’ ile ‘Aslan' ve… başlıklı yazını da okudum. Her yazını okuduğum gibi uzak Avustralya’da… Bunu bildirmemin ne
kadar bir “karınca” işi olduğunu bilemeyeceğimJ. Çok hoş bir yazı
olmuş. Ancak çok "ambalajlı" yazıldığına anlam veremedim! Kusuruma tutma, ama yazıda, bahsettiğin kişilerin dokunmazlıkları olsaydı, söylemek istediğini satırlara ve onların arasına sığdırarak yazmakta yorulmanı anlardım! Onların kim oldukları bilinen kişiler. Gene de sorayım: Acaba bahsettiklerin kimdirJJJ? Kimlerdir Allah aşkına… Kulağıma fısıldar mısınJJJ, Avustralya’dan senin dediğin gibi ‘baki selam’ - Semra Samet –Al”

Semracığım, sen gerçekten çok uzaksın, ama beni dinle: buraya gelme… Burası bildiğin gibi değil artık… Avustralya’nın çölündeysen, kangurularla beraber yaşasan dahi tavsiyem: orada kal!

Üsküplüler aralarında akraba gibidirler. Semra’yla beni bağlayan şey ailece de yakınlığımızdır. Üsküp’te ünlü rahmetli Kara abanın yakınıdır. Kendisi Kara aba tarafından Kaderi tarikatındandır. Büyük baba tarafından Rufai’yim… Üsküp’te her iki tarikat var… Ne kadar var, nasıl var, orası başka hikâyedir.

Kafama takılan bir soru var: Makedonya Televizyonunun Türkçe Yayınları Sizce Makedonya’da ne kadar dinleniyor? Dilerseniz araştırmayı da yapabilirim. Sadece siz onu benden arayın! Ama bu seferlik pilot bölge olarak Debreyi seçiyorum. Başta resim onu gösteriyor.

Semra sorar herhalde! Debreye gittin mi? Evet gittim. Durumu kendi gözümle yaşadım. Oradan bilgi olarak kaydettiklerimi sıralayayım:

Oradayken aramızda Merkez Jupalılar da vardı. Debre’de MTV Türkçe Programı Debre ile M. Jupa’yı da katan ve onların anlamsız buldukları durumları saydılar bana.

Onlara göre, anılan program Debre ve M. Jupa bölgesinde çok az veya hiç izlenmeyen bir programdır.

MTV -Türkçe programının, sunmuş olduğu programların halkın ilgisini çekmemesi, sürekli TRT ve kendilerinin yaptıkları programlarının eskilerinin tekrarı, aynı programın bir kaç sefer verilmesi bölgede Türkçe TV programlarının seyredilmemesinde başlıca nedenler.

Türkçe programının çekme gücünün çok zayıf olması, hava değişikliğinden gelebilen arızalar sonucu MTV – Türkçe programları günlerce süren kopukluk yaşanmaktadır. Ardından Debre meseleleriyle hiç demeyeyim ama pek ilgilendiği yokmuş! Orada Dil kurslarının başlamasına rağmen hala onlarla ilgili bir yayın dahi yapılmış değildir.

Uydu kanalların yayılmasıyla herkes uydusunu Türksat’a çevirmiş durumda.

Türkçe programların haberler saati yetişkinler için de ters, o saatlerde evde olmadıkları için haberleri genelde MRTV – Makedonca haberlerini seyretmelerine neden oluyor.

Türkçe programları bu bölgede olup bitenlerle ilgili çok yakından ilgilendiğini söylemek yanlış olur, çünkü genel olarak bakıldığında şu ana kadar her hangi bir program çekimi, belgeseli veya okullarla ilgi bir program sunulduğunu söylemek mümkün değildir.

Semra sorar herhalde! Debreye gittim mi? Evet gittim. Durumu kendi gözümle yaşadım. Oradan bilgi olarak kaydettiklerimi sıralayayım:

Ben oradayken aramızda Merkez Jupalılar da vardı. Debre’de MTV Türkçe Programı Debre ile M. Jupa’yı da katan ve onların anlamsız buldukları durumları saydılar bana.

Onlara göre, anılan kanal Debre ve M. Jupa bölgesinde çok az veya hiç izlenmeyen bir programdır.

Uydu kanalların yayılmasıyla herkes uydusunu Türksat’a çevirmiş durumda.

Türkçe programların haberler saati yetişkinler için de ters, o saatlerde evde olmadıkları için haberleri genelde MRTV – Makedonca haberlerini seyretmelerine neden oluyor.

Uydu kanallarının yayılmasıyla herkes uydusunu Türksat’a çevirmiş durumda.

Türkçe programların haberler saati yetişkinler için de ters, o saatlerde evde olmadıkları için haberleri genelde MRTV – Makedonca haberlerini seyretmelerine neden oluyor.

Uydu vasıtasıyla Türkiye kanallarındaysa program ve kanalların çokluğu onlara yönelmelerine sebep olarak gösterilmektedir. Reklâma girmeyeyim diye hangi kanalların en çok izlendiğini sormadım kendilerine.

Fazla germeyeyim yazıyı. Hatırlıyorsunuz TRT Avaza getirdikleri eğitim sorunları orada yayınlandığı halde burada kestirildi. Orada şu anda şu anda etnik topluluklar bölümünün başında Eran Hasip var. Onun sayesinde Debre konusu yayına alındıydı. Sunucu kendisini çok sevdiğim Leyla Hüseyin’di. Onun tuhaf tuhaf baktığı " yağmurdan kaçıp, dolya uğramış" birinin durumunda olduğunu gösteren hali yandaki fotograftan belli olmuyor mu?Makinemdeki fotograf neyi anlatıyor size? L. Hüseyin nereye bakıyor dersiniz? Bunun sonucu olarak, gazeteci veya bir başkasının gazeteciye gelen emri sayesinde ortada kestirilip, yayınsansüre uğradı. Programla ilgili Makedonya Türk Gazeteciler Birliği dahi ses çıkarmadı. Nasıl çıkarsın ki, derneğin başkanı olduğunu Türkiyeli birinden öğrendiğim Zehriyan Salih oradan ekmek yiyor! Semra gene kızmasın bir adı daha anayım: TV Türkçe Yayınları başında Sedat Azizoğlu bulunmaktadır! Adamın amma da reklamını yaptım! Şimdi her kes anladı onun kim olduğunu! Siz bakmayın adı müdür ama o müdür değil, sıradan bir memurdur.
Yazdıklarımda yalan var mı? Allah aşkına söyleyin! En azından bileyim bari! Makedonya'da programı seyredebilenler Debreli Emele yapılanı gördüler…

Soracak olursanız söyleyeyim. İşimde profesyonelim! Gözümden bir şey dahi kaçmaz. Hele fotograf makinem bir kareyi kurtarmaz. Oysa yarım profesyonel bir makinedir. Ama profesyonel makineye değişmem dostumu!

Başka bir ileti gelmişti birinden... Yazdıklarımla Allah'a havale ediyordu beni. Bari onun söylemiyle. O ileti korutulmuştur. Gelen iletilerden olayın sonrası için önemli bulduklarımı koruma altına alırım. Şunu söylemek istiyorum ona: çalışma masamın başında Ankaralı ressam Handan Kayakökü'nün "Gala" Galerisini ziyaretettiğimiz sırada hanımımla bendenize hediye ettiği yağlı boya eseri (Hat) bir andahi aklımdan çıkmayan Yüce yaradanımız Allahı bana hatırlatır gibi duruyor karşımda. Her yazdığım yazı ise onun bana verdiği kuvvet ile yazılmaktadır. Hatta karşımdaki eserde Allah lafzı bir değil birkaç defa yazılıdır! Esma-ül Hüsna ezbere bildiğim adlarıdır bizi yaradanın! El-Hakem onun güzel adlarından biridir. Anlamıysa: 'Hakkı yerine getiren'dir

Makedonya'da var olma sebebi sayılan bir etnik toplumun parasını yiyen, o parayla ailelerini geçindiren, ve bana göre yaptıkları işle çocuklarına haram yediren, buna karşılıksa kendi toplumunun sorunlarıyla yaşamak istemeyen MTV Türkçe yayınlarında çalışanları kime havale edeyim?

Buradan giderek ona tavsiyem Kur'anı Kerimi ayet ayet bir daha okusun!

Ona tavsiye edebilirim. Benden küçüktür. üstelik bendenizi çok sayan değerli bir gencimizdir! Durumu düzeltmek yetkisiyse onun elindedir!

‘Sansür ve otosansür’ konusu üzerinde durduğumdan, o yazımın bir daha okunmasını rica ederdim. Çünkü eski sistemde otosansür vardı… Biraz daha ilerledik… Şimdi sansürü yaşayacak kadar zenginleştik!

Semra uzun bir zaman Radyoda yanımda çalışan biridir. Gazetecilikten anlayan kişidir. Ona sorayım şimdi: "Semracığım, sana göre 'ambalajsız' yazı bu mudur?

Linda Şeh: Strugayı çok seviyorum

2011-03-12T10:51:00.010+01:00

Linda Şeh 1973 Ustruga doğumlu. Enerji dolu bir kızımızın sözü oluyor… Doğum yılına göre büyük kızım kadar o. Daha da sevindim.

İlkokulu ve liseyi Utruga’da bitiriyor. Yabancı dillere bağlığı onu Üsküp’te “Aziz Kiril ve Metodiy” Üniversitesi - “Blaze Koneski “ Filoloji Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun olmasına, öğretmenliği sevmesi de öğretmen olmaya sebep oluyor. Ardından hayata atılıp kendi ortamında var olduğunu sezdirmeye devam ediyor. Nasıl mı?

Burada saymaya kalkarsam yazacaklarım sığmaz. Ohri’de yaşayan ve her gün Ustruga’ya git gel yapmaktan usanmayan L. Şeh evli ve iki çocuk annesidir… Bütün yaptıklarıyla kendisini milletine adayan bu gencimiz onlara “Ben sizin için buradayım” diye haykırır gibidir!

Ustruganın şeker paresini tattım bir seferinde… Gerçekten güzeldi… Tatlıyı andım sohbete tatlıca başlayalım… Struganın en çok nesini seversiniz? Yazını mı kışını mı?

Duygulanmamak elde değil, rahmetli annemin en iyi hazırladığı tatlıydı...

Struga’yı çok seviyorum. Benim için Struga dünyanın en güzel şehridir.

Strugayı her mevsimiyle sevmemek elde değil. Yazı da, kışı da ayrı bir güzel dir Struganın. Yazın gölün güzel manzaraları göz kamaştırıyor, başka bir türlü gün başlar, günbatımı bir başkadır sahilde... Kışın karın güzelliği sedef rengi bir masal şehre dönüştürüyor Strugayı Dirim nehrinin sahiliyle…

Orayı Şiir akşamlarından tanıyorum… Ustrugaya Struga dedin. ben de öyle devam edeyim... Bana göre Struga şiir gibidir ya size?

Size katılıyorum. Şehri dünyaca ünlü yapan Struga Şiir Akşamları’yla, şehre bir şiir ruhu katılmış sanki. Struga sadece bir şaire değil, sıradan bir insana da yazmak için ilham veriyor. Belki de bu nedenle Strugalı şair Konstantin Miladinov’un “Güneye özlem” (T’ga za jug) adlı şiirinde Struga ve güneyin güzelliğini ölümsüzleştirmeye çalışmıştır. Bu şiirin Türkçe çevirisini okuduğumda, çeviriyi orijinalinden bile daha güzel buldum...

Onun bir başka özelliği gölü var, gölden çıkan Dirim'i var… Bununla hemen turistik bir merkez olduğu aklımıza geliyor… Struganın turizmini dile getirir misiniz?

Struganın doğal güzellikleri çoktur.
Buradan da turistik potansiyeli az değildir.

Çocukken yazın Strugaya ne kadar çok turistin geldiğini çok iyi hatırlıyorum. Sokakta İngilizce, Almanca konuşanlara rastlamak sıradan bir olaydı. Hollandalılar da az değildi. Son yirmi yılda turizmde düşüş oldu. Resmi rakamların neyi gösterdiğini bilmiyorum, sadece yabancı turistler adeta görünmez oldular dersem yanlış olmaz. Bu ara Arnavutluk ve Yunanistan’dan turistlere rastlamak mümkün, bir de Türkiye’den gelen giden var. Oysa Struganın gücü turizmde olmalıdır. Bu güç ve kapasitenin iyi kullanılmadığını düşünüyorum.

Türkçe ilköğretimi anlatabilir misiniz?

Bu hassas bir konudur… Geçmişe dönmekte fayda vardır.

Araştırdığıma göre, Struga’ da ilk Türk sınıfı “Braka Miladinovtsi” İ.O. 1952 yılında açılmış. Fakat ilköğretim sınıf dörde kadarmış. Zaman içinde Strugalı Türklere işlenmiş bu haksızlık, başka sorunlara yol açmış... Struga Türk çocuklarının bazıları ilköğretimlerini Ohri’de devam etmek zorunda kalmışlar, bazıları da Struga’da Arnavutça veya Makedonca devam etmişler. 1987 yılında ise Türkçe 5. sınıf açılmış ve günümüze kadar devam etmektedir.

Strugalı bazı Türk aileleri ana dili eğitimi konusunda yapılan haksızlıktan dolayı önyargı ile bakıyorlar. Bütün önyargılara rağmen Struga’da özveriyle Türkçemi-zin bayrağını dalgalandırıyoruz. Dal-galandırmakta da kararlıyız…

2010/2011 eğitim yılında Struga “Braka Miladinovtsi” İlköğretim Okulunda Türk öğrencilerinin sayısı 50’dir. Bu yıl 5.sınıfta bir artış vardır. Labunişta köyünden 5 öğrenci gelmektedir. Orada da kardeşlerimiz var.

Andığım sayı az gözükebilir, ama sayının daha düşük olduğunu da hatırlıyorum. .

“İbrahim Temo” lisesi sizin çalıştığınız yerdir… Lisenizde Türk sınıflarını bize anlatır mısınız?

Lisemizde 2010-2011 eğitim yılında toplam sayı 99 öğrencidir.

Lisede Türk sınıfı 2002 yılında açıldı.

İlk yılları iyi hatırlıyorum, hiç de kolay değildi...

Başlangıçların zor olduğu bilinen bir gerçektir. Öyle ki bizler de, bu yolda ilk attığımız adımlarda zorluklarla karşılaştık. Böyle olmakla birlikte yılmadık, yolumuza devam ettik.

Karşımıza çıkan en büyük sorun kadro sorunuydu. Bu işe sadece 5-6 öğretmenle başladık. Enis Ahmet (Türk dili), Güner Mahmut (Bilgisayar-Matematik), Reyhan Şaşko (Tarih-coğrafya), Semra Salih (Kimya) Emel Mahmut (Resim) ve İngiliz Dilini ben veriyordum.
Öğretmen sayısının az olması elbette bizi en çok yoran meseleydi. Aramızda müthiş bir dayanışma ve işbirliği vardı. Hep birlikte, bu fırsatı en iyi şekilde değerlendirdik ve bence çok şeyler başardık. 115 mezun vererek bugüne geldik.

Zamanla öğretmen sayısı arttı. Canan Müfti (Türk dili), Aliye Haydar (İktisad), Nagiyan Mustafa (Hukuka giriş), Zuhal Nebi (Resim - Emel Mahmud sadece ilk okulda çalışıyor şimdi).

Bugün 8 Türk öğretmenine ulaştı sayımız Buysa lisedeki Türkçe sınıflarda durumu hayli düzeltti. Üniversiteye yazılan öğrencilerimizin sayısı arttı. 2008 yılında yapılan TCS sınavında, mezunlarımızdan Cabir Doko’nun en yüksek puanla sınavı kazanması nereden nereye geldiğimizin bir örneği sadece.

Övülecek ya da eleştirecek konularınız nedir lisede?

Devlet okullarında olanak ve şartları seviyesi bellidir. Bu yönde konuşulacak çok şey var, Ancak ülke çapında ekonomik durumunu göz önünde bulundurarak, eleştirmek pek adil olmaz sanırım.

Eleştirilerimi lise dışında bizleri karartmaya kalkışanlara yönlendirmek istiyorum... Türk lisesini eleştirmek, bizleri bölmek demektir. Kim ne derse desin Struga’da olmaz diyenlere bir ilk yaşattık… Olabileceğini kanıtladık. Bunun devamını dilerim sadece

Strugalı öğrenciler mutlu olsa gerek… Kendi yerlerinde okuyorlar… Ohri’den gelenlerin durumları öyle olmasa gerek. Çok eskiden orada lise açılmıştı… Bir sene işledi ve kapandı… Strugalılara göre bu neden kapandı?

Ohri’de lise açılmadan önce çok tartışılan bir konuydu.

Ben bir öğretmenim. Beni mutlu eden ana dilinde eğitim sağlamaktı. Bütün samimiyetimle söylüyorum: Ohri ve Struga arası bir dağ olsaydı ve Türkçe sınıf dağın tepesinde bulunsaydı ben yine mutlu olacaktım. Bizim için Türkçe sınıfın açılması tarihi bir olaydı.

Struga’da lisenin açılmasını, Strugalıların başarılı girişiminin neticesi olarak görüyorum...

Yıllar öncesi Ohri’de lisenin açılışına gelince, evet doğrudur. Ama başkalarından duyduğum olaydır bu! Lise bir yıl çalışmış. Öncelikle Ohrili öğretmenler bu fırsata değer vermemişler. Kendileri Türk öğretmenleri olmalarına karşın, çocuklarını Makedon öğretmenlere teslim etmişler. Ohri’de o zamanın modasıymış galiba… Sonuçta sınıf kapanmış... Bence ilk başta öğretmenler örnek olmalı... Toplumlarının güven ve saygısını kazanmalı öğretmenler... Düşünceme göre, amaç sadece Türkçe okullar açmak olmamalı. Önceliklerin başında, açılan okulların yaşatılması için güç birliği oluşturarak mücadele etmek, Türkçe eğitimin kalitesini yükseltmeyi sağlayacak ciddî çalışmalara ve projelere imza atmak gereklidir.

Başka bir konuya geçelim… Bu yıl Makedonya’da sayım yılı… Son sayımlarda Struga’da Türlerin sayısı ne kadardı?

Makedonya Türkleri ve demokrasi açısından önemli bir yıldır bu yıl…

Struga şehrinde 3500 civarında Türk vardı… Labunişta köyünde 1500 civarındaydı bu sayı… Toplam olarak 5000 civarındaydı

Peki, Strugalı Türklerde nüfus sayımına hazırlıklar nasıl gidiyor?Nüfus sayımına hazırlıklar henüz başlamış sayılmaz dersem yanlış olmaz. Gostivarın ADEKSAM derneğinin üyeleri, öğrencilerimize burs vermek için Strugaya geldiler. Struganın ZAFER derneğinde nüfus sayımlarıyla ilgili bir görüşme oldu. Ancak gereken odur ki, halkla çalışmalar önde gelmelidir… O tür çalışmalar hala yok maalesef…

Son sayımlarla nüfusumuz % 3,8’di Makedonya’da. Her kese soruyorum… Size de sorayım: Tahmininize göre bu rakam artacak mı?

Bu doğru bir rakam değildir. Ben onun artmasını bekliyorum ve artacağına inanıyorum. Tabii demokratik bir sayım olursa diyorum…

Struganın nüfusunun sözü olunca ne beklenebilir…

Rakam elbette ki artacak.

Türk partilerini parçalanmış hissediyorum. Hepsinin ve herkesin söylemleri bir olursa, birlik beraberlik içerisinde halka seslenmeler işitilirse durumumuz parlak olacaktır…

Galiba uzattım… Ama epeydir Struga’ya gelemedim… Devam etsem çok soru daha çıkar… Soru sorma hakkını size bırakayım: burada en çok sorulması sizce ne olmalı? Sorunun ardından cevabı da gelsin isterseniz!

Bu soruyu şöyle kurabilirdim: Struga’da milli kimliğimizin korutulup yaşatılmasını sağlayan ve en fazla emek harcayan kimlerdir?

Hemen cevabı da ekleyeyim: Bu ağır yükü taşıyanlar Türk öğrenciler, ana-babalar ve öğretmenlerdir. İmkânsızlıklar içinde, zor şartlar altında, en büyük, en değerli varlığımız, milli kimliğimizi, bu topraklarda bugüne kadar sürdürdük. Bütün gelişme ve belirecek zorluklara karşın onu her zaman yaşatmaya hazır olduğumuz bilinmelidir!

***

Konuşma hem bitti hem bitmedi… Ama onu bu seferlik fazla uzatamazdım… Genel duruma hem sevinmeli hem de kızımızı nelerin yorduğunu görünce ona üzülmeli. Onun cevaplarını görürken, kırk yıldan çok önceye dönmek zorundaydım… Sorunlar aynıydı… Her şey değişiyor… Eğitimdeyse sorunlar aynı kalıyor biz Türkler için… 1966 yılında yazdıklarımı gazete kesiklerinde görmek imkânına kavuşabilen kişiler haklıymışsın diyecekler bana. Linda Şeh’in sorularıma cevaplarında haklı olduğunu söyleyeceklerin çıkacağı gibi… Ama bunları görmek ve söylemek yeterli midir?

çınarın koparılan dalları

2011-02-18T13:16:00.009+01:00

bir yanım üsküp
bir yanım vıranya kokar

ikinci yanım ağır göçler yaşamış
birincisi ağırın kolayı
gözlerimin önünde göç tablosu
eskinin hatırası
kiminin gözü yaşlı
kimisi dertli bakar

bin sekiz yüz doksanlar
kafile kafile göç var
sıra sıra kağnılar
kimi yalın ayak
hepsi de aç
bir çoğu çocuğuna elini vermiş
bir çoğunun kucağında bebeği

belli
onlar
bilinmeyene doğru
bir acayip yoldalar

her şey kopmuş gerçekten

kağnıda dedemin annesi gülliye
kumanovada doğmak üzere
karnında dedem yaşarla bir bütün…

vıranya’da arda kalan
şehsiz bir tekke
yaşar dedemin dedesi kadri
neyi düşünüyor bilemem.
ya terk edilen tekkeyi
ya arkadan gelen kafileyi

bir özel gün yemeği
pişirilen aşure
açlığını giderebilecek
bir tası bile
bir de aylardan
bari muharrem olsaymış
yaşananlar
kerbeladan farksız
matem ilan edilmeli

dalgın bakışlı
derviş selim kafileyle birlikte
kumanovada dururlar dinlenmeye

hala düşünde kadri dedemin
tekkedeki aşure kazanları
ağızlarına kadar dolu
dağıtan yok aşureyi

vıranyada
hissederken kendini
üskübe varmışlardı
macir mahallesindeydiler
gitmek üzere
ileriye
bilinmeyen bir yere

aynı yolda
bir başka sene konar
kim bilir nereden
duraksa aynı durak
kaybolan bir çok kişi

anneannem fikriyenin
babası dahi belli değil
kız çocuğunun
yeni bir yaprak açılır
kader defterinde
kader bu işte

faik paşa camiinin müezzini
evlat edinir kızcağızı
o ise olanlardan habersiz
on sekizine bastığında
sır perdesi açılır
amcası olmadığını ilk sefer anlar
ahmet efendinin

o gece zaten
telli duvağıyla
yaşar dedeme gelir anneannem

hakîkî bektâşîlik unutuldu
diyen
şeh davudun
dostudur dedem
bugün ne dergah var üsküpte
ne de bektâşîlik
her şey karmaşıktır
kördüğümdür her şey

çınarın dallarının
kopması sonucu
babamın tarafı da
yirmi yedilere kadar
payını almış
göçün acısıyla
ayrılışlar
kopuşlar sancısıyla

dokuz yüz yirmi yedide
hüsno halamlar istanbula göç ederler
tokata sürülmek üzere kırklı yıllarda
manisada akrabalar çoktur
bilirim
ankara eskişehir izmirde bir yerde
koparılmış dallarıdır hepsi
o ağacın
kaybedilmiş kökleri sülalemin

dokuz yüz otuz yediler
almış abdülmecit amcamı
istanbulda birçoğu
bildiğim akrabaların
orada bir yerde olmalı rezan
beni kardeşi gibi seven
amcamın kızı
ağabeyim recai
yalovadadır bildiğim kadar

dokuz yüz elli yedilerde
ailece göçtü mükrime halam
onların arkasından
bir yıl sonra
adana yolunu tuttu
kemal dayım
isatanbulda
noktalayarak hayatını

mahallemizin en güzel kızı
ayşenin babası arnavut ahmet
mahallede kaderi dergâhının bakıcısıydı
o bakardı tekkeye
mahallenin erkekleri ayşeye

hep girmek istediysem
bukakagilar tekkesine
uğrardık babannemle
hacı şeyh meydanlığında
rufai tekkesine
bir anda derdinden besbelli
konuşa durdu
açtı kalbini

deden müderris ömer efendi
yahya paşa camiinin imamı
rufailiğe bağlıydı gönülden
şimdi adı kaldı tekkenin evlat
adıyla sanı
her tarikat sözde tarikat
talihe bak
rufai dergâhı dahi
özler oldu büyük babanı

yetmişler
seksenler
doksanlar
engüllüleri bitirdi üsküpte

annemin mezarı burada
babamınki topkapıda

yakınlarımın neredeyse hepsi
türkiyede
bir yerde

kızlarım ankarada
geri kalanlar istanbulda
yalnız hissederim kendimi
kafamda hatıralar
yanımda oğlum
dizimde torunumla
hüzünle bakarak şimdi
penceremden vodnaya

o tarafta bulutlar kara
yağacak belli
rahmet denen bereket
göç baştan başa dağılmak
uzun sürer derler
vodnadan başlayan yağmur
sağanak olur
karadağdan geleni
öyledir bu yerler
eskisi kaldı mı bilmem
artık tanımaz oldu bizi
olacağı yakındır
kalanı da yutacak belli
bu yerler

aralarındaki bağı
göremiyorum hala
ne denli istesem
anlatması pek zor bunun
göç apayrı olgu
herkesin hissettiği kıyamet
dökülen mısralarsa
dallarının kopmasına alamet
osmanlı çınarının

_________________
sözlük:
vıranya - Sırbistan’da Vranje şehri
macir - muhacir, göçmen
gülliye - Güllü
hüsno - Hüsniye
bukagi - bukağı
rahmet - yağmur

Başarıya götüren yol

2011-02-11T13:20:00.007+01:00

Selma Ahmet Türk Demokratik Partisi (TDP) Gençlik Forumu (GF) Başkan yardımcısı ve TDP GF Üsküp Şube Başkanıdır. Bu konuşmaya neden onu seçtim derseniz GF’ nda Başkan olan Bilgin Demir ve başkan yardımcısı Selma Ahmet’i takdir ederim. Alla'tan B. Demir Resneli, zira kimse S. Ahmet’i Üsküplü olduğu için seçtim sanırdı.Şüphe oluştururdum. oysa şüphe kadar anlamsız bir şey yoktur. B. Demir şu anda lisansüstü çalışmalarıyla meşgul… Kendisine başarılar ve kolaylıklar dilerim.

S. Ahmet gençlerimizin gözlü olanlarındandır. 1985’te benim çocuklarımdan en küçük olanından çok daha genç… Şimdi umarım Selma sevinir, ancak benim yaşlarım ve yaşlılığım belli oldu.

Tefeyyüz İO, Arseniy Yovkov Meslek Lisesinde ekonomi asistanlığı bölümü ve Aziz Kiril Metodiy Devlet Üniversitesinde Ekonomi fakültesinin Elektronik-Biznis Bölümünde okudu. Özel bir firmada dış ticaret yöneticisidir… Konuşmamız her daldan olacak… Konuşmaya GF’ ndan girelim:

TDP GF başkanvekili olarak karşımızda bir bayan var… Siz bu konumda nasıl hissediyorsunuz… Size göre bunun öncelikleri ve sakıncaları ne olabilir?

2006 yılı itibariyle TDP GF üyeliği ile başlayan bir TDP sevdalısı derim ben başlangıcı özetlemek için. Kendimi bildim bileli TDP’ ye dönüşen teşkilatlanmaya bağlıyım. Doğma büyüme TDP'li derler ya, aynen öyle. 2008 yılı itibariyle GF Üsküp Şubesi Başkanlığı, 2009 yılı itibariyle de GF’ un Meclis Yönetimi tarafından Başkanvekili görevine seçildim. Kadın erkek eşitliği anlayışının olduğu bir ortamdayız. Bilginin gücüne ve iyi niyetliliğe inanan bir yapıya sahip olduğum için, görevi devraldığımdan bu yana ‘’bayan’’ olmamın engel teşkil edeceğini düşünmedim, görmedim de… Öncelik olarak sadece GF’nin kadın-erkek eşitliği temeli üzerinde sağlam adımlarla ilerlediğimizi sanıyorum. Öncelik kurumsal, bireysel değildir…

TDP GF olarak göreve geldikten sonra en önemli olarak neleri yaptınız?

TDP Gençlik Forumu’nun üçüncü kurultayının düzenlendiği Ekim 2008 tarihinden bu yana değişen merkez meclisimiz, yönetim kurulumuz ve üst düzey yöneticiler aslında eksiklikleri gidermek ve varolan art niyetlerden uzaklaşma sürecinden yola çıkarak çalışmalarımıza yeni yapılandırma ile başladık. Önemsediğimiz ve her fırsatta dile getirdiğimiz konu gençler arası iletişim oldu. Sorunlarımızı dile getirmek için birbirimize ulaşabilmemiz gerekli.. Basit görünse de çoğu merci ulaşılmaz görüntüsü veriyor. Önemli olanı kapımızı ardına kadar açık tutmaktır. Diğer önemli noktamız da siyasi parti gençlik kolları ile diyaloglarımızdır. Muhalefetteki genç gençlerle de hayli yol kat ettik. GF’nun Makedonya siyasi sahnesinde konumu çok önemlidir. Bunu hem anlamak hem bilmek gerekir

Yakın geçmişte Merkez Meclisi üyelerimizle birlikte tüm gençlere açık Gençliğe eğitim ‘in önemini anlatan seminerler düzenledik, Gostivar’da, Resne’de, Debre’de, Radoviş‘teki şubelerimizde. Eğitim şarttır… Klasik olan bir cümlenin önemini anlamak ve anlatmak bize düşüyor.

Türk Dünyası’nın gençleri buluşturan kurultaylarına Yönetim Kurulu ve üst düzey yönetimimiz katıldı… Yeni yapılandırmamızı siyasi ilişkilerde pekiştirmek için tecrübe ve yeni bağlarla güçlendiren çalışmalardı hepsi.

2009 ve 2010 yılında farklı zaman dilimlerinde Bakû’de, Yalta’da, İzmir’de, Ankara’da İstanbul’da düzenlenen kurultaylar... Yavru vatan Kıbrıs’ta, Kosova’da, kısacası dış irtibatların çoğu emin adımlarla devam etmektedir.

Cevabınızı burada kâfi görüp bir başka soru sorayım: TDP içinde yaşlılar ve gençler arası ilişkiler sizce nasıldır… Nasıl olmalıdır?

Daha önce de belirttiğim gibi, insanlar arası ilişkilerin ve iletişimin önemi büyüktür.

Türk aile yapısı hükümleri hissedilir. Aile terbiyesi ve görgü kuralları dâhilinde kıdem ve kademeye saygılı olmak mecburidir.

Öyleyse TDP merkezde gençlerin tekliflerine nasıl bakılır?

GF’ nu forumunu temsil ederek, başkanımızın yönetim kurulu üyeliği mevcuttur. Gençler arasında takım çalışmasına verdiğimiz önemli her proje taslak çalışmasında dile getirdiğimiz gibi bunu parti içi çalışmalarının özünde de gördüğümüz zamanlar çoktur. Kurumsal saygınlık Partimizin önemsediği değerdir.

Gene araya gireyim: GF den gelen ve kabul edilen üç teklifi sayabilir misiniz?

TDP GF Üsküp Şubesi adına ’’Başarıya Giden Yol’’ adı altında üniversiteye hazırlanan ve üniversiteli öğrenci kitlesine hitaben projemiz bütçe müzakere aşamasında.. Kabul görmek ve uygulamak iki ayrı süreç...

GF çapında Eğitim panelleri oldu. Olacak da…

Resneli evsiz bir ailenin tadilat ve yaşam olanaklarının sağlanması için yardım konseri düzenlendi.

Nüfus sayımlarının hemen ardından bütçe sıkıntısına maruz kalan ,,Geleceğin Temelleri’’ Gençlik Kampları gibi geri dönen projeler 2011 yazında faaliyetlerle geniş kapsamlı yer alacak.

Şu an gündemde GF 2011 Nüfus sayımlarında üstüne düşeni yapmakla mükellef olduğu bilinçlendirme programı dâhilinde faaliyetler planlamakta…

Belirttiğiniz gibi bu yıl sayım yılı. Sayımlardan biz özellikle ilgilendiren nüfus sayımlarıdır. Bu konuda planladıklarınız var dediniz… Onlar nelerdir?

Şubelerimizde bilinçlendirme çalışmaları başlamış durumda.. Faaliyetler Mart ayında hızlanacak. İmkân bulunan her yerde bilgilendirmeyle görevliler Türk halkını sayımlarda sayılmak ve saydırılmanın önemi ve bazı haksızlıklara, masum görünen art niyetlere (kurşun kalemle bilgileri yazmak gibi) hassasiyetle bilgilendirme görevini üstlenmekteyiz.

Üsküp TDP başkanı bir yüzdelik belirtti… Bana bildirildiğine göre bir başka yerde de bir yüzdelik anılmış… İlkini gördün mü? İkincisinin kimin tarafından belirtildiğinden haberiniz var mı? Yoksa ben yanlış mıyım?

Üsküp Şubesi Başkanımızın temennilerine katılıyorum. Elde edilecek olan sonuç geleceğimizi şekillendirmemizde önemlidir. İkincisini duymadım… İletişimdeki engellerden yakındığımı zaten andım.

Size göre sayımızın önemi nerede yatmaktadır?

Gelecek gençlerindir der büyüklerimiz… Gençlerin tüm imkanları, eğitimde, iş potansiyelinde bu yüzdeliklere bağlı.. Çok milli toplumlu yapımız bunu gerektirmektedir. Kaçış yok… Bilinçlenmeliyiz ve sonuna kadar direnmeliyiz

Bayan olarak nüfus sayımında bana göre öneminiz ayrıdır… Mesela bayanların etkinliklerini nasıl görmektesiniz?

Size katılıyorum. Bir söz vardır, bir erkeği eğitmek bir bireyi eğitmektir ama bir kadını eğitmek bir aileyi eğitmektir. Annelerin aile içi konumu, önemi, emeği tartışılmaz… Kadınlarımız bilinçlendirilirse tüm aile bilinçlenecektir. Yakın gelecekte 8 Mart Dünya Kadınlar Bayramı’nı kutlayacağız. Türk Demokratik Partisi Kadın Kolları ile birlikte kutlama planlıyoruz. Kutlama aslında bilinçlendirme çalışmalarımızda bir araya gelmek için güzel bir vesile olacak.

Üsküp’te merkez kadınlar kolu da var ben maalesef onların etkinliklerini sezmiyorum… Bayan gibi sizin de orada üye olmanız gerekir… Şimdiye kadar onların faaliyetlerinden haberdar mısınız?

Doğrudur… Ben üyeyim… Geçtiğimiz Kasım ayında 1. yılı kutladık… Küçük bir kutlama ile gelecekte daha aktif çalışmalara yönelik fikir alışverişinde bulunduk… Kat edeceğimiz uzun bir yol var. Genel çapta faaliyetler mevcut.. Üsküp’te 2010 yılı 8 Mart Dünya kadınlar günü vesilesiyle Makedonya çapında üye hanımları bir araya getirdik. Bu yıl da faaliyetler gündemde.

Söyleşinin esas gayesi nüfus sayımları… Onu tekrar açarak GF nüfus sayımları için neler yaptı neler yapacak?

GF’nin nüfus sayımlarında gençlerin öneminin büyük olduğunun farkındadır. Tabandan üst düzey yönetime doğru herkes aynı fikirdedir. Öncelikle bilgilendirme panellerinin taslağı üzerinde çalışmalarımız hassasiyetle devam ediyor. Mart ayı itibariyle faaliyetlere başlıyoruz.

Sorulan son iki soruda sizinle fikren uzlaşmadığım meseleler vardır. Ama o bir başka sefere kalsın… TDP den başka iki “Türk” partisi daha var. Onlarla beraber yapılacak bir şeyiniz olabilir mi?

Biz TDP GF olarak her türlü yardıma hazır bulunduğumuzu belirttik. Beraber olmasa da mutlaka bu sayımlarda herkes üstüne düşen görevi yapmak mecburiyetindedir.

Bir sorum daha olacak: Bu nüfus sayımlarından beklediğiniz veya sizi sıkan bir şey var mı?

Umutluyuz. Endişe de yok değil. Yapmacık gündemler yaratan siyasi görüşler Türklere zarar verebilir. Milletçe bunu anlamlıyız. Sinek ufaktır ama mide bulandırır… Sayımlarda kimliğine sahip çıkmanın milli borç olduğunu kendine Türküm diyen her kişi bilmeli. Başarılı ve sağlam verilerle nüfus sayımına kadar, sayım dönemi ve onun sonrasında yapılacak çok şey var. İmkânsızlıkların sona ermesi, temennilerimiz o yönde.

***

Güleç yüzlü kızımızla şu anda konuşacaklarımız bu kadar…

Bir söz vardır “ne ekersin onu biçersin”… İzlenimim odur ki, sayımlara giderken her yandan işitilen söylemler biz milletçe nüfus sayımlarına değil, seçimlere doğru gidiyormuşuz gibidir. Bu konuda Makedonyalı her Türkün sayımlara katılması bir milli görev olduğuna göre “hakça temsil’ diyebiliriz! Son Anayasamız maalesef hakları sayımıza göre veriyorlar… Sohbeti bendenize ait bir sözle bitireyim: “Sandığımız kadar değil, bildiğimiz ve boyumuz kadar da değil, aklımız kadarız... Aklımızı kullanma dileğiyle noktalayayım söyleşiyi.

Bir başkadır memleketim - Kalkandelen…

2011-02-09T19:37:00.005+01:00

Bu sefer Kalkandele’nin nabzını yoklamak istedim… Kaç vuruyor diye… Yanlış ölçmemek için onu Kalkandelenli biriyle ele alayım dedim. Biri derken, Türk Demokratik Partisinde (TDP) TDB döneminden rahmetli Nuri Abdullahi’nin kızı Dr. Seyhan Abdullahi’yi seçtim… O, doktor olmasına rağmen öğretmenlikle halkına yardım etmeyi seçmiş biri… Eğitimin ağrıyan yaramız olduğunu gören biri… TDP Kadınlar kolu başkanıdır. Birçok faaliyetine tanığım… Onları buraya sığdırmak mümkün değildir… Hepsi bende kayıtlıdır… Genç, konuşmasında enerjik, güleç yüzlü, iletişimi kolay biri o… Hem doktor hem öğretmen mesleği onu ister zaten…

Mevki sahipleri ve bazı görevlileri tasvir eden şiirlere tarifat derler. Divan edebiyatı nazım türüdür. Birkaç beyitlik bendler halinde yazılırlar. Sâfi Kasım Paşa’nın, Kalkandelenli Fikri’nin, Gelibolulu Mustafa Ali’nin, Yenişehirli Avni’nin ta’rifatı vardır. Seyhanın bir tarafı Kalkandelen... Bir tarafı Üsküp... Başa Kalkandelenli Fikriden bir örnek vereyim öyleyse:

Nedür bildüm mi defter-dâr efendi

Eğerçi bir iki üç var efendi

Kiminün işini altun iderler

Kimin ma’zül kimin mağbûn iderler

Olardur sâ’i-i genc ü hazînle

Olardur sâhib-i mâl u define

Tarifat yazabilseydim Dr. Seyhan Abdullahi'ye yazardım yazardım. Çünkü o onu hakkediyor... tarifat yazamadığıma göre konuşmamıza başlayayım:

Kalkandelen’de ilköğretim değerlendirilirse, nasıl bir sonuca varabiliriz?

Kısacası durumun iyi olduğunu söyleyemem.

Kalkandelen’de değişik etkilerle Türk okulları olarak çalışan kuruluşlarda sınıflar durumuna düştük. Sınıflarsa giderek önemini kaybediyorlar. Okullarda kabarık sayıda öğrencilerimiz varken şimdi ancak birer sınıf açılabilmektedir. Kendini Türk bilenler değişlik etkiler sonucu çocuklarını başka dilde okutmaktadırlar. Suçluyu bulmamız gerekirse, suçluların sayısı çoktur.

Mesela devlet konuyu hafife almakta… Devamda kitaplar sorunu geliyor… Oysa cezayı çekenler çocuklarımız oluyor… En başta öğretmen yetersizliğini anabilirim. Öğretmenin ders sayısının doldurulması için her tür dersi vermek durumunu yaşatmaktadır. Emeklilik yaşının yükseltilmesini de anmalıyım… Emekleri geçen ve elleri öpülesi yaşlı öğretmenlerimiz gayret sarf etseler de bu günün şartları ve gereklerine uymakta zorluk çekiyorlar maalesef. Öte yandan gençler sokaktadır.

Şunu anmalıyım: Makedonya Türk toplumu olarak bu durumu çözemezsek, sonuç olumsuz yöne doğru gelişecektir! Bunun ardından doğacak durumun sorumlusu her halde Türkler hissedecekler... Ama sadece Kalkandelen Türkleri değil... Makedonya Türklerinin hepsi de hissedecektir bunun sonucunu!

Şu andaki durumu okul, sınıf, öğrenci sayısı ve başka konularla açalım… Ne dersiniz?

Kalkandelen’de üç dilde eğitim görülen iki ilkokuldan biri İstikbal İO’ dur. Burada 1. sınıftan 8. sınıfa kadar (dokuz yıllık programla: 1. 18, 2. 13, 3. 7, 4. 6, 5. 7 öğrenci, sekiz yıllık programla: 5. 14, 6. 21, 7. 19, 8. 17 öğrenci) birer sınıfımız vardır. Benim, kardeşlerimin, yeğenlerimin okudukları okuldur. O okula karşı hislerim ayrıdır. Doktor olmuşsam, eğitim köklerim oradandır. Beni yetiştiren öğretmenlerin haklarını ödeyemem.

Bratstvo-Migeni ikinci okuldur. Burada eğitim üç dildedir. Okul binasının küçük oluşundan Türk ve Arnavut sınıfları oradadır. Makedon sınıflarına yeni bina yapıldı. Türk dilindeki sınıflarda öğrenci sayısı çok az olduğu için karma sınıflarda ders yapılmaktadır. Bu sene 1. sınıfa sadece 6 öğrenci yazılmış. Oradaki eğitim 4. sınıfa kadardır. Ondan sonra öğrenciler İstikbal’e devam etmektedirler.

Kalkandelenli birçok ailenin çocuklarının başka dillerde okumalarını görünce, okullarımıza sahip çıkma gerçeği belirmektedir. Okul içi ve dışı sezilen değişik propagandalara Türklerin kulak asmamaları gerekir.

Burada görev en çok Partiler ve sivil toplum kuruluşlarına düşmektedir. Onlar bu yolda çok gayret göstermelidir. Ama bu gayretler hala sezilmiyor maalesef...

Kalkadelen’de kültür hayatını taşıyan ‘Yeni Hayat’ var, ‘Kalkan’ var. O derneklerin şimdiki faaliyetleri nasıldır?

‘Yeni Hayat’, tıp diliyle ‘yoğun bakıma’ girmiş ve son günlerini yaşamaktadır. Buradaki Türkler bu çöküşü hissetmektedirler. Festivallerden birincilikle dönen eski Yeni Hayat’ın sadece adı yeni. Derneğin eski haline dönmesini isterdik… Onun şu anda sadece ilahi grubu çalışmaktadır.

Kalkan ise gençlerin toplandığı bir dernektir. İyi çalışıyorlar. TİKA’nın yardımları ile projeler ve faaliyetler düzenliyorlar. Hiç değilse bir şeylerle uğraştıkları bellidir. Ama Kalkandelen’de diğer dernekler gibi parasızlıktan yakınmaktadırlar. Türkiye’den maddi yardım gelince projelerini gerçekleştiriyorlar.

Kalkandelen derken, kültürü olan bir şehir geliyor aklıma. Bunu, eserleri ve kültürel yaşayışıyla resimleyebilir misiniz?

Dışarıdan gelenler Kalkandelen’e hayran olurlar: Alaca camimiz, Harabati Baba Tekkemiz, Kalemiz, hamamımız var. Kent baştanbaşa bir Müslüman Türk kentine kokar… Eskiden yapılan haksızlıklar da yok değil… Merkezimizde bir Dubban camimiz yok mesela… Evlerimizin duvarları yıkıldı… Kalanlara ne kadar sahip çıkıyoruz? Kalkandelenli olanlar evlerinde Türkçe konuşurken, bir başka dile meyil gösterdiler. Bunlar artık nüfus sayımlarında bile kendilerini başka türlü yazdırmaktadır. Sayılar onu gösteriyorlar. Üsküp’te, Gostivar’da Türk olmağa benzemez Kalkandelen’de Türk olmak…

Kalkandelenliler örf ve adetlerine eskisi gibi olmasa da düşkün bir halktır. Hala düğünlerimiz 40 sene önce gibi haftalarla sürmektedir.
Fakat iş bununla bitmiyor. Hayatımızı düğüne benzetmeliyiz. Buysa o hayat için beraberce çalışmaktan geçer.

Kalkandelen ayrıca bir üniversite şehridir. Bu konuda yapılması gerekenler nedir?

Kalkandelen üniversitelerinde bazı fakültelerde Türk dilinde bölümlerin açılması taraftarıyım. Çünkü bu gibi bölümlerin açılması biraz da buradaki halkın düşüncesini değiştirilebilir. Türk öğrenci sayısının azalması üniversitelerin Arnavutça dilinde olmasına dayanmaktadır. Ama İştip örneği olmasın. Üsküp’te Türkoloji varken, İştip’te de Türkoloji açıldı… Buna da dikkat edilmelidir. Üniversitelerde farklı fakülte bölümleri açılırsa sanırım durum değişir.

Kalkandelenli Türkler bu durumun ne kadar farkındadırlar?

Bu sorunun cevabı kısa olacak: Herkes her şeyin farkında, ama farkında değilmiş gibi davranılmaktadır. Bu durumla diğerlerinin ekmeklerine yağ sürmektedir! Hatta sadece yağ değil... Bal da...

Kalkandelen’deki Türklerin iş imkânlarına gelelim… Ne dersiniz?

Çoğunluğu çarşı insanıdır. Küçük ticaret ve zanaatlarla uğraşır. Simdi ki gençler okumaya, üniversiteye yazılmaya başladı. Kalkandelen’i anlamak için Kalkandelen’de yaşamak gerekir. Kendimden örnek vereyim... 1990 yılında Kalkandelen’deki Sağlık Meslek Lisesine yazıldığımda, sınıfımda Kalkandelen’den 4 erkek ve 1 kız öğrenci yazılmıştık. Oysa 8. sınıfı bütünlediğimde 24 kişiydik. Görüldüğü gibi sadece 5 kişi okula devam etmiştir. Nedir ki, her şey okumakla bitmiyor. Okulunu bütünleyen çoğu genç iş bulamıyor. Diplomalı gençlerimizin çoğu başka mesleklere gitmek zorundalar. O da iş bulabilirlerse! Buradan hareketle Türk Demokratik Partisi Kalkandelen Şubesi kendini güçlendirmelidir. Kendini yenilemelidir… Bu şöyle biline: devam etmekle ilgisizlikten ötürü varacağımız son nokt, Kalkandelenin Türksüz kalması olacaktır.

İşsizlik konusu her toplumun belini büküyor. Ama Türklerin çok daha fazla... İş bulmakta Türklerin zorlukları sence nedir?

Asıl sorun, Ohri Çerçeve anlaşmasıyla Türklerin çok kaybetmeleridir. İkinci bir mesele Türklerin üç partiye bölünmeleri etki olarak görülmektedir. Bu belirtiler daha da görülecekler. Aynısı partilerimizin zayıflamasına sebeptir. Bu gün işe alınmak için arkanda güçlü bir parti olmalıdır. Fakat zamanla kalitedenin aranılması mecburi olacaktır.

Ancak burada haksızlık etmiyor musunuz? Devamlı Devlet memurları kabul ediliyor bizden?

Etnik topluluk üyelerinin işe alınmasını öngören devlet memurları ilanına katılan gençlerimizin çoğu kendilerini o listede bulamadılar. Sebep olarak üniversite mezunlarının mezuniyet belgesindeki 180 kredi gösterildi. Normalde Eğitim Bakanlığının kararına göre, bu ilana 240 kredili mezunların katılmaları ön görülmüş... Aklımıza gelen şudur: gençler büyük bir oyuna getirilmişlerdir. Sorumlu kişiler bunu güzelce izah etmemişlerdir. Ama bu fakültelerden mezun olmuşların arasından işe girenlerin sayısı az değildir. Bunu sadece 'erbap olan pilav yer' misali olarak açıklayabiliriz. Günümüzde her yerde, her şey olabilir.

Kalkandelenin son sayımlarında Türklerin sayısı ne kadardı?

Kalkandelen'de son nüfus sayımıyla 180.700 kişi kapsanmıştı. On sene önce yapılmış nüfus sayımından bu yana çok şeyler değişti. Ne yazık ki buradaki Türkler kendi bacalarından duman tütsün de ne olursa olsun kafasındaydılar. Onlar bu sebepten neyin değiştiğinin farkında bile değillerdir. En azından kendilerini böyle gösteriyorlar.

Bu yıl nüfus sayımı yılı... Kalkandelen Türkleri ne kadar olmalı?

Kalkandelen’de evlerinde Türkçe konuşan çoktur. Bir muhitte Türkçe konuşan çok ama tam sayımda onlar başka türlü yazılıyorlar!

Bu sene yapılacak olan nüfus sayımında benim düşünceme göre, az bir yüzdelikle artış görülecektir. Siz benden yüzdelik isterseniz, söyleyeyim: ben onu yüzde 5 gibi görmekteyim. Bu artışsa Kalkandelen’de gençlerimiz, kadın kolumuz, TDP Kalkadelen Şubemizin çalışmaları belirleyecektir. Burada değişik yönlerden değişik çalışmalarla sanırım başarı kaçmaz. Özellikle kadınlarımızın etkinliklerini önemli görmekteyim.

Ancak şu ana kadar izlenimime göre, bizde çoğu bu konuyu ciddiye almış değildir. Her halde konuların gündeme gelmesi yeni başlayacak. Ama burada gecikme olursa, ağır bir hesabı ödemek zorunda kalacağız. O zaman suç başkalarında değil bizde olacaktır… Sayımız ne kadar çıkarsa, kendimizi bu ortamda o kadar ngüçlü hissedeceğiz... sayımız ne kadar olacaksa her yerde sesimiz o kadar duyulacaktır... Ohri çerçeve anlaşmasıyla yaşanılan bir durumdur... Hakça temsil deyebiliriz... Ama kanunlar sayıca temsi diyorlar!

***

Bütün konuşmamda bir ayrıcalık göreceksiniz. onu sezeceksiniz. Ne yazık ki Kalkandelen’de durum bu.

Şimdilik çalışma görevi hepimize düşmektedir. Hepimiz çalışmalıyız. Çaba sunmalıyız… Bir ve birlik olmalıyız nüfus sayımlarında. Sonuçların havadan kucağımıza düşmesini beklemek yanlıştır.

TDB’nin tarihinden bir yaprak

2011-02-05T16:06:00.005+01:00

Sonbahar olsaydı yerdeki yapraklar çok olurdu. Artık kış… Üsküp’te her yerde kar. Üsküpte sis derken, bizim bir baharı hatırlamamız gerekti. Aslında Makedonya Türklerinin örgütlenmesine gidiyoruz. 1990’lara dönerek. Avni Engüllü’nün sorularımızla bu konuyu ele almak sırası geldi. Türk Demokratik Birliği bildiğiniz gibi onun döneminde Türk Demokratik Partisi’ine dönüştü. Ancak biz sorularımızla ilk günlere gidelim.

Konuyu açmaya yeterli olacak ilk soruyla başlamakta fayda vardır

TDB'nin kuruluş sebebi neydi?

Cevabı biraz değişik verip, uzatmak ihtiyacı duyuyorum. Doğrudur… Türk Demokratik Birliği (TDB) Pazar gününe denk gelen, 1 Temmuz 1990 tarihinde kurucu toplantısını yaşadı. Ancak oraya gelinmenin 15 Mayısı da vardır… 15 Mayısla 30 Hazirana kadar toplantılar vardır. 1 Temmuz kendiliğinden gelen bir tarih değildir. Bizi 30 Haziran gününe kadar getiren bir sürü buluşmalar vardır. TDB’nin kuruluş sebeplerini o bir buçuk aylık dönemde aramak gerekir.

Bendeniz elimde kalan belgelere göre konuşmaktayım. Belgelerin bazıları özgün, bazıları fotokopi, bazıları da kopyadır. Belgelerden önemli olan büyük tutanak defteri maalesef birileri tarafından başka bir yerlere götürüldü…

Bende bir rastlantı sonucu kalan belge ve resimlere dayanarak ilk toplanmalar, toplantılar, ilk açık toplantı, kurucu toplantı (geçici meclis), 1. meclis (kurultay), partiye dönüşme kurultayı ve sonrasından daha önemli anlar kitap halinde elimde yazılmış duruyor. Şu anda bazı bilinmeyenler ya da bilinmek istenmeyen durumlar ayrıntılarına kadar taraf tutmadan kaydedilmiştir. Maddi destek olmadığından bu hala gün yüzüne çıkmadı.

Bu mecburi girişten sonra kuruluş sebebine geleyim.

Yugoslavya’da herkes örgütlenmeye gidiyordu. Malum 1990 yılında hala Yugoslavya’ydık. Ama örgütlenme neredeyse cumhuriyetler bazında oluyordu. Biz Türkler de örgütlenmeden kalamazdık. Örgütlenmemiz gerekiyordu. Örgütlenmek, haklarımızın korunması yönündeydi. Yeni ve bize yabancı olan bir döneme girdiğimiz belli oluyordu.

Başlangıçta Kosovalı Türklerle beraber bir birlikten yanaydık. Ancak onlar, Kosova’nın daha o zaman başka bir yol alacağını görmeleri sonucu haliyle ayrı teşkilatlandılar.

Şimdi birçoğunun katılımından söz ediliyor. Hâlbuki 03 Haziran l990 tarihinde düzenlenen ilk açık toplantıya davet edilen 52 kişiden sadece: Kamuran Tahir (Köprülü-Üsküp), Şükrü Mehmet (Pirlepe-Üsküp), Mugbil Beyzat (İştip-Üsküp), Abdüş Hüseyin (Üsküp-Üsküp), Avni Engüllü (Üsküp-Üsküp), Alaettin Tahir (Üsküp-Üsküp), Avni Abdullah (Ferizoviç-Üsküp), Attila Klinçe (Vrapçişte-Üsküp), Hüseyin Yusuf (Üsküp-Üsküp), Ertunç Tahir (Üsküp-Üsküp), Turabi Recep (Vinitsa-Üsküp) Tülay Tahir (Üsküp-Üsküp), Salim Abdullah (Kozyak-Üsküp), Vefki Hasan (Pirlepe-Üsküp) ve Sait Sait (İştip-Üsküp) vardık. Diğerlerinin katılmayış sebeplerine girmeden, verilen adların tutanakla sabit olduklarını belirteyim.

Buna göre anılan bu adlar Türk Demokratik Birliği asli kurucu üyeleri’dir. Sonradan aramıza yeni katılanlar oldu. Onların sayesinde daha da büyüdüğümüz gerçektir.

Gene tekrarlayayım: Afişlerde Türk-Bir adının kullanılması aslında gereken birliğin korunması için bir teşkilatlanmadan başka bir şey olmadığının göstergesiydi.

Türkçemizde bir söz vardır: "Karamanın koyunu, sonra çıkar oyunu"… Bizimle de öyle oldu. Çok saydıklarımızın arasından başka türlü düşünenler de ortaya çıktı.

TDB'nin ilk yılındaki çalışmalarınız nelerdi?

TDB’nin ilk yılındaki çalışmalar genelde teşkilatlanmayla geçti. Zaten teşkilatlanmamız önemliydi. Şubelerin kurulmasına gidildi.

Arada ilk seçimlere katılışımızın sözü oldu. Kurucu meclis toplantısına katılanların sayısını, ilk seçimler önü toplantıya katılanların sayısıyla karşılaştırırsak, TDB’de çıkar görenlerin sayısı da belli olur. Tabii seçimler oldu. Orada da anlatılması gereken olaylar var ama sözü uzatıp kitabımın büyük bir bölümünü anlatmam gerekir. Mükbil Beyzatı ilk toplantıda organların geçici olduklarına inandırmak safhası başladı. Allahtan elimde bir belge bunu kanıtlıyordu… Buna dayanarak, gecikmeli olsa dahi sıralı 1. Meclis (kurultay) oldu. Oldu da bendeniz zoraki başkan oldum. Başkanlığı Vrapçişteli Dr. Keramettin Şar’a önerdim. Kabul etmedi. Kalkandelenli Kemal Süleyman aynen reddetti. Kalkandelenli Enver Hamdi de reddedince adaylığımı koymak zorunda kaldım. Mugbil Beyzat ve bendeniz adaydık. Kısmet oymuş: Kazandım.

Başkanlık döneminizde TDB'deki çalışmalarınız ve hedefleriniz neydi?

Başkanlık dönemimde TDB’de gerçekleştirmek istediğim, Makedonya Türkleri arasında görülmeyen, hissedilmeyen birlikti. Makedonya’da büyük değişikler için sayımız azdır… Benim için o zaman da, şimdi de en önemli olan aramızdaki birliktir… Sanıyorum bu yolda başarılı olabildim. Partiye dönüşme kurultayında üye sayısı 20.200’e gelmişti. Başka bir şey yapabilecek kuvvette değildik zaten…

TDB neden "Birlik" ten "Parti" ye dönüştürüldü?

Burası uzun bir hikâyedir. Bendeniz parti olmaktan yana değildim. Ayrışmaların başlayacağı kesindi. Ona inanıyordum. Öyle de oldu zaten. Ama olmak da mecburiydi. Neden? Orası şimdilik muamma olarak kalsın. Bu soruyu başkaları belki başka türlü cevaplarlar. Size bir ricam bu konudaki cevapları zahmet olmazsa bana gönderin. Bilgi yarışmalarındaki gibisinden sorun: Doğru mu, Yanlış mı? Belki o zaman muammayı çözmeye sebep doğar.

Sizin başkanlığınızın ardından partinin yaptığı doğrular ve yanlışlar nelerdir?

Şimdi bir meseleyi temizlemek gerekir. Ben partinin sadece kurucu başkanıyım. O zamanki Tüzüğe göre Parti başkanını meclis seçerdi. Soruyu böyle oluşturup, sormak da doğru olmaz. TDB başkanlığı yaptığım dönemde de her halde hatalar olmuştur. Şimdi dahi onları sorsanız, hatırlayamıyorum diyeceğim. O zamanlarda hala Yugoslavya bayrağı altında konuşuluyordu. Her şeyi de rahatlıkla söyleyemezdiniz.

Sonraki başkanların görevleri, sözde demokrasinin gelişmesiyle gerçekleşti. Doğrudur… O zamandan şimdiye kadar o kadar ilerleme var ki, cidden akıl almayacak kadardır bu…

Unutulmaması gereken bir şey vardır: TDB veya TDP (Türk Demokratik Partisi) halk tarafından ne kadar desteklendi? Orası meçhuldür. Bazı veriler, kaynağından alınan haberlere göre, 54 bine yakın seçmenimizin olduğunu gösterirken, bizde üye sayısı 20.200’dü… Seçmen olan kişi gereğini yapmakta ya korkuyordu ya da bizden çok demokratik düşünüp, oylarını Türk olmayanlara da verebiliyordu. O zaman suçu partide değil, beraberliğe yanaşmayı doğru bulmayanlarda görmek gerekir.

Geçen dönemin önemli bir edinimi: Merkez Jupa’da Türkçe eğitimin başlatılmasıdır. Bu nasıl oldu? Evet, Partinin Merkez Yönetiminin de desteği vardır. Ama halk direnmeseydi o konu gerçekleşemezdi.

Durumumuzdan hareketle rahatlıkla şunu sorabilirim: Günümüzde üç parti bizim neyimize? Ama bunu seçmen göstermeli sonucuna vardım. Seçmense her üç partiye oy kullanmış… Ben ne denli yazdımsa durum başka yönde gelişme gösterdi. Nihayet yazmanın pek hayrının olduğunu sanmıyorum. Çünkü yazılanların okunması ve anlaşılması gerekir. Yok, bu olmazsa yazmak, konuşmak boşunadır. O zaman gelişmeyi kendi başına bırakmak gerekir. Sonumuz hayırlı olsun!

Mevcut parti yönetiminin çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Mevcut parti yönetiminin başarılı çalışması zorlanmıştır. Neden diyeceksiniz. Başta muhalefet yapan taraflar vardı. Başta gelen muhalifler, yönünü şaşıran halk arasındandı. Şimdi bu hala varlığını gösterirken 3 parti oluştu. Muhalefet yapan iki parti de varken başarmanın yolları zorlaşır. Ancak TDP’nin iktidar olmasının sağladığı imkânların iyi değerlendirmesi sonucu bazı konuların çözüldüğünü görmezlikten gelemeyiz. Beni de muhalif görenler vardır. Ama ben kendimi muhalif göremem. Muhalif de olamam. Kurucu başkan yardım edemezse bari muhalif olmamalıdır diye düşünüyorum. Ama gördüğüm ve sandığım doğruları becerebildiğim kadar söyleyebilmeliyim.

Öte yandan sorunlar ve istekler o kadar çok ki, hepsinin bir çırpıda çözülebilecek sanılması hata olur.

Son olarak da Türklerin Makedonya siyasi sahnesinde başarılı olabilmesi için atması gereken adımlar nelerdir?

Türklerin yakın geçmişte büyükçe bir siyasi hatası vardır. 2001 Siyasi görüşmeleri…. Bunu gere gere söylemek gerekir. Hatta bugün karşılaşılan sorunları da oraya dayamak gerekir sanırım. Geçmişe bakmak zaman kaybetmek demektir. Bundan ötürü meselenin içine girmiyorum.

Makedonya’da siyasi sahnede Türklerin daha başarılı olması birlik olması yolundan geçer. Genelde bunu belki çoğu söyleyecektir. Ama devamda hala gereken birliği sergilemediğimiz yaşanacaktır.

Makedonya Anayasası bizim için uygun bir anayasadır. O anayasa, sayılsın ve gerektiği gibi uygulansın, bize yeterdir.

Bendenize ait bir sözü tekrarlarım çoğu kez: “Kendi gençlerinin gözüyle bakmasını beceremeyen millet kör olmaya mahkûmdur.”

Buradan hareketle partimize gençlik soluğu verilmelidir sanırım.

Söyleşinin istenen uzunluğunu konuşmakla ancak bunları anlatabilirdim.

Zira tekrarlıyorum, kısmet, kitabım gün yüzüne kavuşursa, başka gerçekler de ortaya çıkacaktır. Ya kısmet… (YB,2010, Sorular: Bünyamin Liman)

Avni Engüllü

Gören göz ve gülen yüz

Çekirdekten eğitimci...

1945-2002(4) yılları arasında Makedonya Cumhuriyeti’nde sayılarla Türkler (5)

1945-2002 (4) yılları arasında Makedonya Cumhuriyeti’nde sayılarla Türkler (4)

1945-2002 (4) yılları arasında Makedonya Cumhuriyeti’nde sayılarla Türkler (3)

Toplam

1945-2002 (4) yılları arasında Makedonya Cumhuriyeti’nde sayılarla Türkler (2)

Toplam ******

Ülkede

olanlar

Dışta

olanlar

Bremen mızıkacıları veya bunca partiyle halimiz

1945-2002 (4 ) yılları arasında Makedonya Cumhuriyeti’nde sayılarla Türkler (1)

www.analyticamk.org

Bakarsan görürsün, görürsen anlarsın...

Evlilik akittir...

Makedonya'da Türkler % 5-6 oranında

Makedonya Türk toplumunun ciddi bir değeri

Ustruga, Şutruga, Struga...

MTV Türkçe yayınları…

Linda Şeh: Strugayı çok seviyorum

çınarın koparılan dalları

Başarıya götüren yol

Bir başkadır memleketim - Kalkandelen…

TDB’nin tarihinden bir yaprak